Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 2 września 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 1551/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w pkt I. oddalił skargę J.B. (dalej również: "strona", "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej również: "organ odwoławczy", "organ II instancji", "SKO", Kolegium") z 30 lipca 2024 r., nr SKO.PS/4110/292/2024 (dalej: "zaskarżona decyzja/akt", "decyzja/akt z 30 lipca 2024 r."), utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy N. (dalej również: "Burmistrz", "organ I instancji") z 10 maja 2024 r., nr MGOPS-5101-99/2024 (dalej: "decyzja/akt Burmistrza", "decyzja/akt z 10 maja 2024 r."), uchylającą decyzję Burmistrza z 20 stycznia 2021 r., nr MGOPS-5101-38/2021 w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego. W pkt II. wyroku Sąd wojewódzki przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokat J.W., tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt), złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł J.B., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, kwestionując go w całości i – na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "ppsa"), zarzucając:
- I. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ppsa):
- 1. art. 38 i art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dopisek NSA: Dz.U. z 2023 r., poz. 901 ze zm., dalej: "ups"), cyt.: "(...) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że organ dysponował pełną swobodą uznania w zakresie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku okresowego, mimo iż materiał dowodowy wskazywał na dalsze występowanie przesłanek trudnej sytuacji życiowej skarżącego.";
- 2. art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (dopisek NSA: Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm., dalej: "Konstytucja", "Konstytucja RP", "ustawa zasadnicza"), cyt.: "(...) przez nieuwzględnienie zasady sprawiedliwości społecznej i proporcjonalności przy ocenie zakresu uprawnień z pomocy społecznej."
- II. Naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 ppsa):
- 1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dopisek NSA: Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "kpa"), cyt.: "(...) przez niewyczerpujące zebranie i ocenę materiału dowodowego przez organy, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego."
- 2. art. 141 § 4 ppsa i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, cyt.: "(...) przez niewystarczające uzasadnienie wyroku, nieuwzględniające wszystkich okoliczności faktycznych i dowodowych."
- 3. art. 205 § 2 ppsa w zw. z cyt.: "(...) § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości (dopisek NSA: prawdopodobnie chodzi o wadliwie powołane przez pełnomocnika z urzędu - Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie; na datę zaskarżonego wyroku WSA: Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.; dalej: "rozporządzenie MS"), przez zaniżenie kosztów zastępstwa procesowego i nieuwzględnienie nakładu pracy pełnomocnika."
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, przedstawiono argumenty, które w ocenie profesjonalnego pełnomocnika, mają świadczyć o jej zasadności. W szczególności: co do zarzutów z pkt I. zacytowano dwa komentarze: 1. Zimmermann J., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 825 - podając, że cyt.: "(...) sąd administracyjny, kontrolując decyzje uznaniowe, ma obowiązek badać, czy organ nie przeoczył granic swobody uznania oraz czy decyzja została wydana w sposób zgodny z zasadami proporcjonalności i sprawiedliwości społecznej." Konstatując, że organ nie uwzględnił trwałego pogorszenia stanu zdrowia skarżącego oraz braku realnej możliwości uzyskania dochodu. Pominął również pogłębiony obowiązek dowodowy wynikający z art. 77 § 1 kpa;
2. Cyt.: "Jaśkowska M., Komentarz do k.p.a., Wolters Kluwer 2022, s. 211 - "Zasada prawdy obiektywnej wymaga, by organ podejmował wszelkie możliwe środki w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności w sprawach z zakresu pomocy społecznej, gdzie stosunek organu do obywatela ma charakter opiekuńczy". Wskazując następnie, że cyt.: "(...) Zasiłek okresowy pełni funkcję instrumentu gwarancyjnego państwa socjalnego, a jego pozbawienie bez dokładnego zbadania sytuacji osobistej i zdrowotnej stanowi naruszenie art. 2 Konstytucji RP (zasada sprawiedliwości społecznej)." W zakresie zarzutów z pkt II., podobnie jak powyżej, pełnomocnik skarżącego kasacyjnie przytoczył w formie jednozdaniowych cytatów komentarz: 1. cyt.: "Tarno J.P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2022, s. 567 - "Obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego spoczywa na organie administracji, a sąd ma obowiązek ocenić, czy obowiązek ten został wykonany zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a.";
2. cyt.: "Jagielski J., Kontrola administracji publicznej, C.H. Beck 2021, s. 433 - "Sąd nie może akceptować decyzji wydanej na podstawie niepełnego materiału dowodowego, gdyż stanowiłoby to akceptację naruszenia zasady legalizmu"." Powyższy cytat uzupełniono stwierdzeniem, że brak należytej - zdaniem strony - oceny stanu faktycznego doprowadził do naruszenia prawa materialnego i błędnego przyjęcia, że pomoc nie przysługuje.
W odniesieniu do zarzutu dotyczącego zaniżonego wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu (naruszenie art. 205 § 2 ppsa), również przytoczono fragment komentarza (R. Hauser, B. Dauter, Komentarz do p.p.s.a., Wolters Kluwer 2023 r., s. 923) o treści: "Wynagrodzenie z urzędu powinno odpowiadać rzeczywistemu nakładowi pracy; stawka minimalna nie może stanowić automatycznej granicy, jeżeli sprawa wymagała zwiększonego zaangażowania." - wskazując na konieczność wielokrotnego kontaktowania się pełnomocnika z klientem, który jest osobą ze znaczną wadą słuchu. Powyższe zaś - w ocenie adwokata - wydłużało przygotowanie pism procesowych i wymagało dodatkowych czynności. W tych okolicznościach kwota wynagrodzenia, miała naruszać zasadę ekwiwalentności.
Podnosząc jak powyżej, wniesiono o uchylenie: w całości wyroku WSA, zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji; ewentualnie - przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku i decyzji administracyjnej; zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, przy zastosowaniu dwukrotności stawki minimalnej na podstawie § 15 ust. 3 rozporządzenia MS.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Pismem z 24 listopada 2025 r., uzupełniającego braki skargi kasacyjnej, złożono oświadczenie o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy.
Postanowieniem z 19 maja 2026 r., sygn. akt I OSK 587/26, Naczelny Sąd Administracyjny w pkt 1. odrzucił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku; w pkt 2. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ppsa, ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu środka zaskarżenia, nie zażądał jej przeprowadzenia.
Stosownie do art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W analizowanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyliczone enumeratywnie w art. 183 § 2 ppsa, nie występują. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy związany jest granicami wniesionego środka zaskarżenia, wyznaczonymi wskazanymi w nim podstawami, tj.: naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa).
Podkreślenia wymaga, że wspomniane wyżej związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa) urzeczywistnia się poprzez dopuszczenie badania naruszenia jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Postulowana wadliwość wyroku powinna zaś zostać skonkretyzowana i uprawdopodobniona stosownym pod względem merytorycznym i czytelnym uzasadnieniem. Ze względu na ograniczenia wynikające z ww. regulacji prawnych, Sąd kasacyjny nie może we własnym zakresie precyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, czy też w inny sposób korygować.
Zarzuty wniesionej w tej sprawie skargi kasacyjnej zostały oparte na podstawach z art. 174 pkt 1 ppsa, jak i art. 174 pkt 2 ppsa, jednak sposób ich skonstruowania oraz treść uzasadnienia poszczególnych naruszeń - wobec stwierdzenia licznych wad formalnych środka zaskarżenia – powoduje jego oddalenie, co zostanie wyjaśnione poniżej.
Na wstępie Sąd kasacyjny zwraca uwagę na ukształtowanie przez ustawodawcę skargi kasacyjnej, jako środka odwoławczego o charakterze niepełnym, acz sformalizowanym. Oznacza to, że nie każda podniesiona wadliwość wyroku/czy postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego może stanowić podstawę jego skutecznego zakwestionowania. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest bowiem do wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie zostały naruszone przez sąd I instancji. W tym aspekcie należy zwrócić uwagę na konieczność dookreślenia granic zaskarżenia, poprzez m.in. wyszczególnienie jednostek redakcyjnych, na które dany (skarżony) przepis został podzielony (w postaci odpowiednich: "ustępów", "paragrafów", czy "punktów"). Jednostki redakcyjne zostały bowiem wprowadzone do aktów prawnych przez ustawodawcę nie bez przyczyny, różnicując m.in. "obszar" zastosowania danej regulacji.
W tej sprawie autorka skargi kasacyjnej: 1. w ramach zarzutów materialnoprawnych wskazała jedynie przepisy ups - art. 38 i 41 tej ustawy;
- 2. nie dookreśliła przy tym odpowiednich jednostek redakcyjnych (art. 38 ups dzieli się na 8 ustępów i 6 punktów; art. 41 ups na dwa punkty);
- 3. powołała się również na naruszenie art. 2 Konstytucji RP, który to przepis wskazany został, jako samodzielna podstawa zarzutu (co jest nieprawidłowe konstrukcyjnie i z samej tej przyczyny nie może odnieść zamierzonego skutku). Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że regulacje ustawy zasadniczej to normy o charakterze ustrojowym, które same w sobie m.in. ze względu na ich wysoki poziom ogólności, nie mogą stanowić odrębnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie, chcąc prawidłowo powołać się na zarzut naruszenia np. art. 2 Konstytucji, zobowiązana była powiązać ten zarzut z naruszeniem konkretnych przepisów, stanowiących rzeczywistą podstawę prawną działania sądu administracyjnego, którym jej zdaniem sąd ten uchybił w toku rozpoznania sprawy. Przepisami takimi mogą być regulacje prawa materialnego lub procesowego. Podniesiony w tej sprawie zarzut nie opierał się na tego rodzaju przepisach, co czyni go tym samym nieskutecznym.
Dalej wyjaśnić wypada, że podnosząc błąd wykładni i subsumpcji danego przepisu prawa materialnego, profesjonalny pełnomocnik strony powinien precyzyjnie wyjaśnić na czym polegało niewłaściwe jego zastosowanie lub błędna wykładnia. I tak - w obrębie podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 ppsa, strona może powołać się na błąd wykładni lub błąd subsumpcji. Błąd wykładni polegający na wadliwym zrekonstruowaniu normy prawnej z przepisu prawa, wyrażający się w mylnym zrozumieniu przez sąd jego treści, a więc wadliwym ustaleniu wpisanego w ten przepis sensu normatywnego. Zarzut ten powinien przy tym obejmować tak konkretyzację nieprawidłowości wykładni, przeprowadzonej przez sąd wojewódzki (jej wskazanie), jak i podanie prawidłowej - zdaniem strony - rekonstrukcji normy prawnej z przepisu. Błąd subsumpcji, obejmuje zaś nieprawidłowość działania sądu w postaci uznania, że ustalony w sprawie, konkretny stan faktyczny odpowiada abstrakcyjnemu stanowi wpisanemu w hipotezę określonej normy prawnej.
Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego obejmuje konieczność wykazania i wyjaśnienia, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na ustalony stan faktyczny sprawy, albo dlaczego - wobec konkretnego stanu faktycznego - nie powinien być on stosowany. Błąd subsumpcji rozumiany jest więc, jako sytuacja polegająca na bezzasadnym tolerowaniu przez sąd zastosowania danej regulacji prawa przez organ, bądź przeciwnie, na nietrafnym zarzuceniu organowi popełnienia takiego błędu. Co istotne, ocena taka może być dokonana wyłącznie na podstawie danego stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który sama strona skarżąca uznaje za prawidłowy. Nieprawidłowe w tej sytuacji będzie samo powołanie się na wystąpienie takiej wady bez jej jednoczesnego sprecyzowania, czyli wskazania - osadzonych w stanie faktycznym konkretnej sprawy - przyczyn, dla których skarżony przepis prawa nie mógł zostać zastosowany.
Błąd subsumpcji pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego, a jego wykazanie warunkowane jest skutecznym podważeniem takich ustaleń. Niedopuszczalne jest przy tym zwalczanie ustaleń przyjętego stanu faktycznego sprawy, poprzez zarzuty materialnoprawne.
Powyższym warunkom wniesiona w tej sprawie skarga kasacyjna w żaden sposób nie odpowiada. W ramach zarzutu z pkt 1 petitum środka zaskarżenia zawarto bowiem stwierdzenie, że Sądowi wojewódzkiemu zarzuca się błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 38 i art. 41 ups, cyt.: " (...) polegające na uznaniu, że organ dysponował pełną swobodą uznania w zakresie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku okresowego, mimo iż materiał dowodowy wskazywał na dalsze występowanie przesłanek trudnej sytuacji życiowej skarżącego.". W uzasadnieniu tego naruszenia podniesiono zaś jedynie wadliwą wykładnię ww. przepisów ups, wskazując, że zasiłek okresowy cyt.: "(...) jest świadczeniem celowym, a nie uznaniowym, co wynika z treści art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym świadczenie to ma na celu zabezpieczenie niezbędnych potrzeb bytowych osób w trudnej sytuacji materialnej. (...) Organ nie uwzględnił trwałego pogorszenia stanu zdrowia skarżącego oraz braku realnej możliwości uzyskania dochodu.
Pominięto również pogłębiony obowiązek dowodowy wynikający z art. 77 § 1 k.p.a.". Z powyższego wynika, że pełnomocnik po pierwsze: poprzez postawienie zarzutu materialnoprawnego dokonuje próby zakwestionowania przyjętego stanu faktycznego sprawy (co jest niedopuszczalne); po drugie: formułuje naruszenie art. 41 ups, który to przepis nie był wykładany (ani stosowany) przez organy i Sąd wojewódzki – wobec czego nie mogło dojść do postulowanego przez autorkę skargi kasacyjnej naruszenia. Nie podnosi również, że regulacja ta powinna mieć w tej sprawie zastosowanie (ani w treści petitum, ani też stanowisko takie nie wynika w żaden sposób z uzasadnienia zarzutu); po trzecie: nie określa ani "wadliwej" - jej zdaniem - wykładni wskazanych przez siebie przepisów przez WSA, ani też nie podaje interpretacji prawidłowej (ograniczając się do kilku ogólnikowych treściowo stwierdzeń); i po czwarte (najważniejsze): w sprawie dotyczącej – uchylenia decyzji w trybie art. 106 ust. 5 ups, o treści: "Decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust.
5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody." – pełnomocnik strony skarżącej nie podnosi naruszenia tego przepisu. Zakresem zaskarżenia obejmuje zatem - i to w sposób niedoprecyzowany - jedynie regulacje dotyczące przyznania zasiłku okresowego (art. 38 ups) oraz zasiłków i pomocy rzeczowej przyznawanych w szczególnych przypadkach (art. 41 ups). Powyższe czyni środek zaskarżenia wyroku pozostającym niejako "obok istoty sprawy". Kluczową bowiem w tej sytuacji była ocena, czy zaszły przesłanki do uchylenia decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek okresowy w ww. trybie ups.
Na marginesie i jedynie dodatkowo – wobec oczywiście wadliwych i szczątkowych twierdzeń zawartych w środku zaskarżenia - Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że zasiłek okresowy z art. 38 ust. 1 ups przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego – samotnie gospodarującej osobie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej – rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że miesięczna kwota zasiłku nie może być wyższa niż kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 38 ust. 2 ups). Minimalną wysokość zasiłku określa art. 38 ust. 3 pkt 1 ups stanowiąc, że kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby.
Kwota zasiłku okresowego nie może być także niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 ups). Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5 ups).
W konsekwencji przyjąć należy, że przesłanki określające przyznanie i wysokość zasiłku okresowego mieścić się muszą w ww. granicach. Ustawodawca w art. 38 ust. 1 ups jednoznacznie wskazuje, że warunkiem przyznania tego świadczenia jest spełnienie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego, a nadto wystąpienie szczególnych okoliczności, w tym m.in. długotrwałej choroby, niepełnosprawności, czy bezrobocia. Charakterystyka zasiłku okresowego nie może być przy tym dokonywana w oderwaniu od generalnych celów i zakresu działania pomocy społecznej. W przeciwnym razie zasiłek ten stałby się publicznym prawem podmiotowym, które przysługiwałoby każdemu wnioskującemu, spełniającemu przesłanki z art. 38 ust. 1 ups. Taka zaś sytuacja pozostawałaby w sprzeczności z istotą pomocy społecznej.
Tym samym obligatoryjność świadczenia w formie zasiłku okresowego ma miejsce dopiero wówczas, gdy organ ustali tak zaistnienie potrzeby, której osoba lub rodzina nie jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć przy wykorzystaniu posiadanych uprawnień, zasobów i możliwości, jak i wystąpienie przesłanek wymaganych dla tego rodzaju pomocy (m.in. brak przekroczenia kryterium dochodowego). Nadto realizacja danej potrzeby beneficjenta wsparcia musi mieścić się w celach pomocy społecznej i być każdorazowo rozważana w aspekcie możliwości (zasobów przeznaczonych na ten cel) posiadanych przez jednostkę udzielającą pomocy (konkretny: gminny, czy miejski ośrodek pomocy społecznej). W efekcie organ rozpatrujący wniosek o przyznanie zasiłku okresowego ma za zadanie ustalić, czy w okolicznościach konkretnej sprawy aktualizują się przesłanki pozytywne wyrażone w art. 38 ust. 1 ups, ale także brak jest przeszkód z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 4, art. 11 ups.
Stwierdzenie bowiem zaistnienia którejkolwiek z przesłanek negatywnych powodować będzie sytuację, że pomimo aktualizacji warunków pozytywnych – organ odmówi przyznania tego rodzaju wsparcia. W tej sprawie jednak uchylenie decyzji o przyznaniu zasiłku okresowego z mocy art. 106 ust. 5 w zw. z art. 38 ust. 1 pkt 1 ups spowodowane było przekroczeniem przez stronę kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 pkt 1 ups - co nie zostało przez stronę skutecznie podważone w skardze kasacyjnej.
Odnosząc się do zarzutów procesowych wniesionego środka zaskarżenia, Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że podstawa z art. 174 pkt 2 ppsa, opiera się na naruszeniu przepisów postępowania - jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach mieszczą się przepisy postępowania, jak i regulacje ustrojowe, jak np. wskazany przez pełnomocnika skarżącego art. 2 Konstytucji RP (por. wyroki NSA z: 12 października 2016 r., sygn. akt II GSK 647/15; 12 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2525/14; 9 listopada 2011 r., sygn. akt I GSK 605/10). Uwzględnienie skargi kasacyjnej, opartej na podstawie z art. 174 pkt 2 ppsa, następuje jedynie wówczas, gdy uchybienie sądu mogło mieć - co należy podkreślić - istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe z kolei determinuje wniosek, że pomiędzy podnoszonym uchybieniem procesowym a zaskarżonym wyrokiem istnieć powinien bezpośredni związek przyczynowy.
Niewystarczającym będzie zatem poprzestanie przez autora środka zaskarżenia na określeniu uchybienia w postaci powołania konkretnego przepisu prawa procesowego. Koniecznym jest wykazanie, że następstwo podnoszonej wadliwości bezpośrednio warunkowało treść kwestionowanego skargą kasacyjną wyroku.
W tej sprawie w petitum środka zaskarżenia podano jedynie, w formie wyliczenia, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa (bez powiązania ich z odpowiednim przepisem ppsa - tu: art. 151 ppsa) – konstatując następnie, że materiał dowodowy został zebrany i oceniony w sposób niewyczerpujący, wobec czego błędnie ustalono stan faktyczny sprawy. W uzasadnieniu zarzutu także trudno odnaleźć jakiekolwiek precyzyjne określenie pominiętych, czy nieprzeprowadzonych przez organy dowodów oraz skonkretyzowania wad ich oceny. Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie podaje, że organ nie przeprowadził wywiadu środowiskowego z uwzględnieniem cyt.: "(...) zmienionych okoliczności, a decyzję oparto wyłącznie na danych sprzed kilku miesięcy." Powyższe stwierdzenie - oprócz oczywistej ogólności i arbitralności - pozostaje w całkowitej sprzeczności z treścią akt administracyjnych sprawy. Stosownie do art. 107 ust. 4 ups, w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie (co miało miejsce w analizowanej sprawie, gdyż strona jest stałym już beneficjentem wsparcia z ups), sporządza się aktualizację wywiadu.
W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej oraz w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi – nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Z analizy zebranego materiału dowodowego jasno wynika, że w tej sprawie ostatni wywiad środowiskowy przeprowadzono 25 kwietnia 2024 r. (vide: karta 83-85 verte akt adm.), a decyzję Burmistrza wydano 10 maja 2024 r. (z upływem niecałego miesiąca od daty ww. wywiadu). W tej sytuacji jedyna konkretna teza uzasadnienia zarzutu postawionego w skardze kasacyjnej pozostaje bezzasadna i sugeruje ewentualność jedynie pobieżnego zapoznania się pełnomocnika z aktami sprawy (bądź brak zapoznania się z aktami przez pełnomocnika).
W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że formułowanie przez pełnomocnika strony zarzutów i ich uzasadnienia w sposób jaki ma miejsce w tej sprawie, nie może być uznany za prawidłowy i profesjonalny. Postawione w skardze kasacyjnej tezy są bowiem jedynie ogólnikowymi, arbitralnymi stwierdzeniami, które w żaden zindywidualizowany sposób nie odnoszą się do stanu faktycznego tej sprawy. Jedyna zaś konkretyzacja wady postępowania organu, nieprawidłowo - zdaniem sporządzającej środek zaskarżenia - sanowanej przez Sąd wojewódzki, to nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego, który w rzeczywistości został przeprowadzony, o czym łatwo przekonać się analizując akta administracyjne.
Ponadto nie można za zgodne z zasadami sporządzania szczególnego środka zaskarżenia, jakim jest skarga kasacyjna, uznać ograniczenia jej uzasadnienia do kilkuzdaniowego zacytowania komentarzy do ustaw (ppsa i kpa) i jedno - czy dwuzdaniowych, ogólnych konstatacji, że organy i Sąd naruszyły dany przepis prawa.
Jak wskazano na wstępie, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, w związku z czym nie ma kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony, w jakim zakresie i dlaczego. Nie jest też rzeczą Sądu kasacyjnego "poszukiwanie" uzasadnienia dla stawianych w środku zaskarżenia zarzutów. Jest to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (art. 175 ppsa). Obowiązek z art. 176 § 1 pkt 2 ppsa stanowi jedną z normatywnych przyczyn wprowadzenia przez ustawodawcę wymogu sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, tj. adwokata lub radcę prawnego, bądź przez inne osoby wymienione w art. 175 ppsa. Jego celem jest zapewnienie prawidłowego określenia podstaw kasacyjnych wraz z odpowiednim, spełniającym wymagania określone przepisami ppsa, uzasadnieniem. Istotą tej regulacji jest zapewnienie rzeczowego i profesjonalnego dialogu między stroną reprezentowaną przez "znawcę prawa", a Naczelnym Sądem Administracyjnym na gruncie obowiązującego prawa (vide: uzasadnienie uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. I OPS 10/09).
Skargę kasacyjną należy zatem zredagować w taki sposób, aby jej treść nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych, gdyż wadliwe skonstruowanie jej podstaw i uzasadnienia uniemożliwi Sądowi kasacyjnemu zweryfikowanie racji strony skarżącej pod względem merytorycznym - do czego doszło w tej sprawie.
Za nietrafne należy również uznać zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 ppsa i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, poprzez cyt.: "(...) niewystarczające uzasadnienie wyroku, nieuwzględniające wszystkich okoliczności faktycznych i dowodowych."
Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa stosowany jest przez sąd administracyjny w przypadku uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W analizowanej sprawie WSA skargi nie uwzględnił, wobec czego przepis ten nie miał zastosowania.
W myśl art. 141 § 4 ppsa, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, pisemne motywy powinny ponadto obejmować wskazania co do dalszego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że przepis ten można naruszyć, gdy uzasadnienie nie pozwala na jednoznaczne ustalenie przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia.
Ponadto, przyjmuje się, że jeżeli uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje, jaki stan faktyczny sprawy został przyjęty, wówczas powołany przepis nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej. Błędnej nawet oceny okoliczności faktycznych, czy też wadliwości argumentacji dotyczącej wykładni lub zastosowania prawa materialnego, nie można utożsamiać z brakami uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji. Art. 141 § 4 ppsa nie stanowi też właściwej płaszczyzny dla skutecznego zakwestionowania stanowiska sądu co do wykładni, bądź zastosowania prawa materialnego. Poprzez zarzut ten nie można również skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego. Co warte podkreślenia, regulacja ta dotyczy składników, zakresu i kompletności uzasadnienia, nie zaś oceny stanu faktycznego oraz prawnego ustalonego w postępowaniu administracyjnym i przyjętego przez sąd administracyjny.
Wad powyższych w odniesieniu do uzasadnienia zaskarżonego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, cyt.: "(...) przez zaniżenie kosztów zastępstwa procesowego i nieuwzględnienie nakładu pracy pełnomocnika.", Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wynagrodzenie zawodowych pełnomocników, ustanowionych w ramach prawa pomocy (art. 244 ppsa), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny z mocy art. 250 ppsa oraz przepisów odrębnych (aktów wykonawczych, regulujących koszty nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków). Koszty takie, w przypadku adwokata wyznaczonego z urzędu, unormowane są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r., poz. 763 ze zm.; dalej: "rozporządzenie", "rozporządzenie z 14 maja 2024 r.").
Opłaty w sprawach przed sądami administracyjnymi określa § 23 ust. 1 ww. rozporządzenia, stosownie do którego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi opłaty wynoszą w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - opłatę obliczoną na podstawie § 8; b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego -1200 zł; c) w innej sprawie - 480 zł. W tej sprawie przedmiotem skargi było uchylenie decyzji dotyczącej przyznania zasiłku okresowego, co oznacza, że opłatę za pomoc prawną udzieloną przez adwokata określał § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia i wynosiła ona 480 zł. Taka też kwota, podwyższona o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności (stawka 23 %), została przyznana na rzecz adwokat J. W. w pkt II. wyroku Sądu I instancji.
Zasady wymiaru opłaty przysługującej adwokatowi określa § 4 rozporządzenia z 14 maja 2024 r., który umożliwia miarkowanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Przy czym ustalenie opłaty w wymiarze podwyższonym nie może przekraczać 600 % opłat określonych w rozdziałach 2-5 i wartości przedmiotu sprawy. Sąd bierze tu pod uwagę: nakład pracy adwokata, w szczególności czas poświęcony na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczbę stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu (§ 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia); wartość przedmiotu sprawy (§ 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia); wkład adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie (§ 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia); stopień zawiłości sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności (§ 4 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwota wynagrodzenia adwokata z urzędu przyznana przez Sąd I instancji w tej sprawie, określona została prawidłowo.
Zauważenia wymaga, że wskazane w środku zaskarżenia, żądanie przyznania dwukrotnej wysokości stawki podstawowej, motywowane przez pełnomocnika cyt.: "(...) zaniżeniem kosztów zastępstwa procesowego i nieuwzględnieniem nakładu pracy" oraz stopniem zawiłości sprawy – nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sprawy. Procedowana sprawa z zakresu pomocy społecznej (uchylenie decyzji przyznającej zasiłek okresowy) nie należała do szczególnie zawiłych, skomplikowanych, czy obszernych (1 tom akt sądowych i 1 skoroszyt akt administracyjnych). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik nie wykazał również zwiększonego nakładu pracy - przed wydaniem wyroku przez Sąd I instancji złożył do akt jedno pismo procesowe ("UZUPEŁNIENIE SKARGI" z 4 czerwca 2025 r., k. 37-38 akt sąd.), z akt sądowych nie wynika też, by zapoznawał się ze sprawą w czytelni akt. Samo zaś powoływanie się na wadę słuchu mocodawcy i konieczność komunikowania się z nim w formie pisemnej nie jest samoistną przesłanką podwyższenia wynagrodzenia z mocy § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 ppsa.