Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Wa 101/04, oddalił skargę Z. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.
Wymienionym rozstrzygnięciem organ administracji utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...], którą to decyzją na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) oraz § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.) wypowiedziano Z. P. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej.
Z poczynionych ustaleń faktycznych wynika, iż na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP Nr [...], z dnia 28 grudnia 2002r. przeformowano [...] Polową Techniczną Bazę Wojsk Łączności z dniem 31 grudnia 2002 r., w której służył skarżący. W następstwie przeformowania uległ zwiększeniu ogólny stan etatowy jednostki. Zmniejszona została natomiast o 27 stanowisk służbowych liczba etatów przeznaczonych dla oficerów starszych. W ocenie Sądu I instancji, wskazana wyżej norma prawna, mogła mieć zastosowanie w sprawie, ponieważ ujęty w powołanym przepisie warunek rozformowania i zmniejszenia się stanu etatowego jest rozdzielony spójnikiem "lub", który łącząc zdania lub ich człony, wyraża możliwą wymienność albo wzajemne wyłączanie się zdań równorzędnych albo części zdania. Także użycie w powołanym rozkazie terminu "przeformowanie", a nie ustawowego terminu "rozformowanie" jednostki wojskowej nie ma istotnego znaczenia dla sprawy. Przepisy wskazanej wyżej ustawy jak i przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych nie wyjaśniają pojęcia "rozformowanie" jednostki. Przyjąć jednak należy według Słownika Języka Polskiego, iż rozformowanie to zwrot wojskowy, oznaczający rozwiązanie, likwidację jednostki wojskowej (formacji) lub podzielenie jej na inne jednostki.
Drugą przesłanką, która według Sądu uzasadniała zastosowanie wobec Z. P. art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy, był fakt braku możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe, które odpowiadałoby jego kwalifikacjom oraz parametrom stanowiska dotychczas zajmowanego (stopień etatowy, grupa uposażenia).
Reasumując Sąd I instancji stwierdził, iż organy wojskowe w należyty sposób wykazały spełnienie przesłanek z art. 78 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy. Brak zatem było podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego jak również przepisów procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy zasadne było oddalenie przedmiotowej skargi.
Powyższy wyrok Z. P. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Jako podstawę, skargi kasacyjnej skarżący wskazał naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Zdaniem skarżącego, Sąd I instancji błędnie uznał, że wskazany wyżej przepis mógłby mieć zastosowanie w sytuacji zwiększenia stanu etatowego jednostki, albowiem użyty w nim zwrot "rozformowanie" jest zwrotem wojskowym i nie należy nadawać mu innego znaczenia niż ustalone w jego dziedzinie. W dyspozycji tego przepisu jednoznacznie wskazuje się, iż wypowiedzenia można dokonać, gdy w jednostce wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełnił zawodową służbę wojskową zmniejszył się jej stan etatowy.
Dodatkowo ustawodawca w tym przepisie wyraźnie odnosi się do formacji, jaką jest jednostka wojskowa w całości, a nie do poszczególnych korpusów osobowych. W ustawie brak jest również definicji legalnej wyrażenia "stan etatowy", co uprawnia do interpretowania tego pojęcia w sposób ogólny, zbliżony do brzmienia literalnego.
W rozpoznawanej sprawie, jak podniosła strona, organy administracji stwierdziły, iż stan etatowy jednostki wojskowej uległ zwiększeniu i dlatego też stan faktyczny niniejszej sprawy nie odpowiadał dyspozycji przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2. Omawiany przepis nie mógł zatem stanowić podstawy prawnej wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego. W tej sytuacji, organ zobowiązany był po podjęciu decyzji o likwidacji stanowiska zwolnić skarżącego, a następnie dwukrotnie zaproponować mu przyjęcie równorzędnego lub wyższego stanowiska służbowego. Dopiero dwukrotna odmowa proponowanego stanowiska wojskowego uprawniałaby do wypowiedzenia stosunku służbowego (art. 36 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy)
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany wskazanymi w niej podstawami i wnioskami. Z urzędu może brać pod uwagę tylko przesłanki stwierdzenia nieważności postępowania, które w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, nie można uznać, by został naruszony przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (j.t. Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.).
Wskazana norma przewiduje dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby organy wojskowe mogły dokonać wypowiedzenia żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego. Pierwszą z nich jest okoliczność, iż jednostka wojskowa, w której żołnierz pełnił służbę podlega rozformowaniu lub zmniejsza się jej stan etatowy, drugą zaś brak możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe.
Przepisy ustawy o służbie zawodowej żołnierzy zawodowych nie wyjaśniają znaczenia pojęcia "rozformowanie" jednostki wojskowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pojęcie to łączyło się zawsze ze zniesieniem lub likwidacją jednostki wojskowej w dotychczasowym kształcie organizacyjnym, polegającej na likwidacji poszczególnych etatów i stanowisk, chociażby kompetencje i obowiązki dotychczasowej jednostki przeszły do zakresu działania nowo powołanych struktur lub jednostek (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2001 r., sygn. akt II SA 2874/00, nie publikowany). Przeformowanie jednostki wojskowej nie wiąże się natomiast z jej likwidacją, przeniesieniem jej zadań do innych struktur czy jednostek. Oznacza ono, jak wynika to z wielu innych spraw znanych Sądowi z urzędu, zmianę kształtu organizacyjnego jednostki wojskowej, w wyniku którego nastąpić może likwidacja nie tylko określonych stanowisk ale także zmniejszenie liczby ogólnej etatów w całej jednostce, czy też liczby etatów w poszczególnych korpusach, stosownie do potrzeb i zadań jakie konkretna jednostka ma wykonywać po przeformowaniu.
W ustalonym stanie faktycznym jest poza sporem, iż w następstwie przeformowania jednostki wojskowej, w której służył skarżący Z. P. nastąpiła likwidacja zajmowanego przez niego stanowiska oraz zmniejszyła się liczba etatów przeznaczonych dla oficerów starszych, jakim był skarżący.
Wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze kasacyjnej, bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż ogólny stan żołnierzy służących w jednostce uległ zwiększeniu. Podkreślić należy, iż omawiany przepis stanowi o "zmniejszeniu stanu etatowego jednostki, w której żołnierz pełnił służbę", co odnieść należy nie tylko do ogólnego stanu etatów w danej jednostce ale również do etatów w poszczególnych korpusach żołnierzy zawodowych, którzy między innymi, z uwagi na posiadany stopień mogą być zatrudnieni wyłącznie na określonych etatach. Zwiększenie ogólnej liczby etatów poprzez zwiększenie liczby stanowisk o stopniach etatowych przewidzianych na przykład dla korpusu podoficerów, przy jednoczesnym zmniejszeniu stanowisk o stopniach etatowych przewidzianych dla oficerów będzie wypełniało dyspozycję przepisu art. 78 ust.2, pkt 2 ustawy, w zakresie przesłanki stanowiącej o zmniejszeniu się stanu etatowego jednostki. Przy odmiennej interpretacji, takiej jaką reprezentuje skarżący, przy ograniczeniu liczby etatów w poszczególnych korpusach, żołnierzy należałoby zatrudniać na stanowiskach o stopniach etatowych nie przewidzianych dla stopnia jaki posiadają, co jest możliwe ale tylko z uwzględnieniem ograniczeń przewidzianych w przepisie art. 36 ust.7 omawianej ustawy, i to pod warunkiem, że stanowiskami o odpowiednim stopniu etatowym jednostka dysponuje. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie występowała. Spełniona została zatem pierwsza z opisanych wyżej przesłanek z art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy.
Odnośnie drugiej przesłanki, jaką jest brak możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe, to wydaje się, iż koniecznym jest zwrócenie uwagi na definicję pojęcia "stanowisko służbowe", zawartą w art. 7 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem, ilekroć w ustawie jest mowa o "stanowisku służbowym", to należy przez to rozumieć przewidziane w etacie jednostki organizacyjnej miejsce żołnierza zawodowego w hierarchii służbowej jednostki, z określoną dla tego stanowiska nazwą, stopniem wojskowym, wymaganiami kwalifikacyjnymi, korpusem osobowym, grupą i specjalnością wojskową oraz grupą uposażenia.
Określone w powołanym przepisie powiązanie stanowiska służbowego z konkretną jednostką organizacyjną, w tym wypadku z [...] Polową Techniczną Bazą Wojsk Łączności, oznacza, że ustalony w art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych warunek, jakim jest brak możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe odnosi się wyłącznie do jednostki organizacyjnej, w której żołnierz pełnił służbę.
. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2001 r. (sygn. akt II SA 1377/01, nie publikowane), z którego wynika, iż nawet przy założeniu istnienia wolnych stanowisk w jednostkach podległych Ministrowi Obrony Narodowej, właściwy organ wojskowy dokonujący wypowiedzenia stosunku służbowego nie ma obowiązku ustalania, czy w jednostkach podległych Ministrowi Obrony Narodowej istnieją wolne stanowiska służbowe odpowiadające specjalności i wykształceniu skarżącego. Pełnienie służby przez żołnierza zawodowego na określonym stanowisku służbowym nie jest uzależnione od istnienia wolnego stanowiska, lecz potrzeb Sił Zbrojnych, o czym stanowi art. 35 ust. 1 ustawy. Ponadto, o tym czy istnieje potrzeba wyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe w innej jednostce nie decyduje żołnierz, lecz właściwy organ wojskowy.
Zauważyć w tym miejscu należy, iż z akt personalnych (tajnych) Z. P. wynika, że podjęte zostały starania o wyznaczenie skarżącego na inne stanowisko w innych jednostkach. Z notatki służbowej załączonej do akt personalnych (k. 82 akt) wynika jednak, iż brak było możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko stosownie do posiadanego przez niego stopnia wojskowego, kwalifikacji i doświadczenia. Spełniona została zatem druga z wymienionych w art. 78 ust. 2 pkt 2 przesłanek wypowiedzenia stosunku służbowego.
Jeśli spełnione zostały przesłanki do wypowiedzenia stosunku służbowego określone w art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy, za chybiony należy uznać zarzut o koniczności zastosowania w konkretnej sprawie trybu zwalniania ze stanowiska służbowego w związku z likwidacją stanowiska, przewidzianego w art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy. Przepis ten miałby zastosowanie jedynie wówczas, gdyby likwidowano określone stanowisko bez jednoczesnego likwidowania etatów o stopniach przewidzianych dla danego korpusu kadry zawodowej.
Reasumując przytoczone wyżej rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że wypowiedzenie Z. P. stosunku służbowego przez Ministra Obrony Narodowej miało podstawy w powoływanym wyżej przepisie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Wobec braku uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).