Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 października 2015 roku sygn. akt I SA/Wa 1165/15 oddalił skargę R. K., E. P., M. M. i J. K. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z dnia 9 listopada 2004 roku R. K., E. P., M. M. i J. K. wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962 roku nr [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa parceli leśnej o pow. 11.93 ha położonej w oddziale [...] Nadleśnictwa [...], podnosząc, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2008 roku sygn. akt IV SA/Wa 760/08 uchylił decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2007 roku oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2008 roku o odmowie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji z 1962 roku. W uzasadnieniu wskazał, że organ powinien dokonać oceny spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek do przejęcia nieruchomości, a więc, objęcia jej we władanie państwa do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71, poz. ustawa z dnia 12 marca 1958 roku) oraz pozostawania w tym władaniu w dniu wydania kwestionowanej decyzji z 1962 roku.
Sąd podkreślił, że sam fakt pozyskania w 1955 r. z przedmiotowej parceli określonej ilości drewna nie jest wystarczającym dowodem władania nią przez państwo w dniu wejścia w życie wskazanej wyżej ustawy.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 października 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1151/09 uchylił decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2009 roku oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2009 roku w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. W uzasadnieniu podkreślił, że przygotowanie gleby do nasadzeń oraz ich wykonanie w 1956 r. nie może stanowić przesłanki do jednoznacznego stwierdzenia, iż nieruchomość znajdowała się we władaniu państwa we wskazanym okresie. Sąd zaznaczył również, że poprzestanie przez organ na stwierdzeniu, iż około dnia 5 kwietnia 1958 r., jak również około dnia 14 maja 1962 r. przeprowadzane były na pewno zabiegi ochrony lasu, zabiegi pielęgnacyjne oraz inne zabiegi rutynowe, narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa, szczególnie w sytuacji, gdy strona kwestionuje powyższe okoliczności.
W dalszej kolejności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 583/12, uchylił kolejne decyzje administracyjne zapadłe w sprawie - z dnia [...] lutego 2012 roku oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2010 roku stwierdzające nieważność kwestionowanej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2014 roku sygn. akt I OSK 2628/12 podzielił stanowisko wyrażone przez Sąd Wojewódzki i oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku. W uzasadnieniu wskazał, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy obowiązkiem organu będzie dokonanie analizy zgromadzonego materiału dowodowego, z ewentualnością jego poszerzenia, celem wyjaśnienia okoliczności istotnych w świetle przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślił, że pojęcia "władanie" nieruchomością leśną nie należy zawężać do wykonywania czynności gospodarczych, jak: zalesianie, pielęgnacja upraw i drzewostanów oraz pozyskiwanie drewna, ale też trzeba mieć na uwadze inne czynności władcze.
W szczególności zwrócono uwagę, że przy ustalaniu ciągłości władania dokonać należy analizy planu urządzania lasu, bowiem prowadzenie gospodarki leśnej zgodnie z takim planem może stanowić potwierdzenie władztwa nad nieruchomością. Uwypuklono też potrzebę rzetelnego zestawienia wszystkich dowodów i wnikliwej ich oceny pod względem mocy dowodowej, zwłaszcza wykazania przyczyn, z powodu których organ nadzoru odmówił wiarygodności dowodom wykorzystanym przy wydawaniu decyzji w 1962 roku, a większą wagę przypisał dowodom w postaci oświadczeń złożonych współcześnie przez określone osoby.
Ponadto w ocenie NSA błędem organu przy ocenie materiału dowodowego było pominięcie kwestii rozróżnienia dwóch kompleksów leśnych, co znalazło wyraz w decyzji z [...] maja 1962 r., w której organ odwoławczy orzekł o przejęciu na własność państwa nieruchomości leśnej o mniejszym areale niż to uczynił organ pierwszej instancji, co miało związek z ustaleniem, że działka leśna o pow. 0,44 ha położona była poza obszarem państwowego gospodarstwa leśnego i pozostawała w użytkowaniu właściciela M. K. Zdaniem Sądu istotne znaczenie w zakresie oceny zebranego materiału dowodowego pod kątem zasad prowadzenia gospodarki leśnej, a w szczególności specyfiki cyklu produkcyjnego w leśnictwie liczonego w dziesiątkach lat, powinna mieć przedstawiona przez uczestnika opinia rzeczoznawcy zawierająca analizę gospodarki leśnej prowadzonej na obszarze objętym kwestionowaną decyzją nacjonalizacyjną.
Sąd przypomniał też, że ocena nowych dowodów zgromadzonych w postępowaniu nadzwyczajnym służyć ma sprawdzeniu czy rozstrzygnięcie podjęte w postępowaniu zwykłym było uzasadnione w świetle wówczas ustalonego stanu faktycznego i obowiązującego stanu prawnego. W przypadku prowadzenia postępowania nieważnościowego po upływie kilkudziesięciu lat od wydania decyzji ostatecznej – jak w niniejszej sprawie – trzeba uwzględnić również trudności dowodowe i realia działania organów administracji.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 roku nr [...] Minister Środowiska odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962 roku nr [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa parceli leśnej o pow. 11,93 ha położonej w oddziale [...] Nadleśnictwa [...]. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 roku Minister Środowiska utrzymał swoją decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że Nadleśnictwo [...] (obecne Nadleśnictwo [...]) pozyskało w 1955 roku z przedmiotowej działki leśnej 282,96 m3 drewna. W ocenie Ministra świadczą o tym zapisy w planie urządzania lasu za okres od 1953 r. do 1962 r. Zapisy te świadczą również o pozyskaniu 134,24 m3 drewna w 1954 roku oraz 978,81 m3 w 1956 roku. Organ zwrócił ponadto uwagę na przygotowanie gleby do nasadzeń oraz wykonanie tych nasadzeń na przedmiotowym gruncie w 1956 r., co potwierdzają w jego ocenie adnotacje umieszczone na wniosku "Odnowienia i pielęgnowania lasu na rok 1956". Zdaniem organu nie budzi zatem wątpliwości fakt, że Lasy Państwowe wykonywały na przedmiotowej parceli leśnej przed dniem 5 kwietnia 1958 roku, tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 roku, czynności władcze.
Potwierdzają to także: opinia rzeczoznawcy dr inż. leśnika R. Z. oraz zeznania świadka J. K. Minister stwierdził, że już sam fakt objęcia przedmiotowej działki Planem Urządzania Lasu dla Nadleśnictwa [...] na okres od 1 stycznia 1953 roku do 31 grudnia 1962 roku sporządzonym według ówcześnie obowiązujących przepisów prawa tj. instrukcji urządzania lasu zatwierdzonej przez Ministra Leśnictwa i Przemysłu Leśnego, stanowił przesłankę do stwierdzenia, iż pozostawała we władaniu państwa w dacie wydania kwestionowanej decyzji z 1962 r., jak również w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Tym samym spełniony został drugi warunek zawarty w art. 9 tej ustawy.
W ocenie organu uzyskane przez M. K. różne zaświadczenia od ówczesnych władz dotyczące przedmiotowej działki, w tym fakt wpisania w 1960 r. do właściwego rejestru M. K. jako właściciela przedmiotowej parceli leśnej oraz regulowanie przez A. i M. K. obciążeń publicznoprawnych, mogą tylko świadczyć o woli jej odzyskania, co według uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 1991 r. nie stanowiło przeszkody w przejęciu jej na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na tę decyzję złożyli R. K., E. P., M. M. oraz J. K., zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. poprzez błędne uznanie, iż decyzja z dnia 14 maja 1962 r. nie narusza w sposób rażący prawa, a to przepisu art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. i w efekcie powyższego odmowę uznania wymienionej wyżej decyzji za nieważną; art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez faktyczny brak ustaleń w zakresie realizacji przesłanek art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., niezgromadzenie wystarczającego materiału dowodowego i brak rzetelnego, wyczerpującego rozpatrzenia materiałów sprawy, skutkujący poczynieniem błędnych, nieuprawnionych i dowolnych ustaleń faktycznych, polegający w szczególności na pominięciu braku faktycznego władztwa państwa nad przejętą nieruchomością przed dniem wejścia w życie wskazanej wyżej ustawy oraz okoliczności niepozostawania nieruchomości nadal we władaniu państwa w dacie wydania decyzji o jej przejęciu, tj. w dniu [...] maja 1962 r. oraz na nieuznaniu faktycznego władztwa A. i M. K. nad przejętą na własność Skarbu Państwa parcelą w tych datach.
Zarzucili też naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez nienależyte zbadanie stanu faktycznego sprawy, nierzetelne wyjaśnienie wszystkich zagadnień w toku postępowania, pominięcie kluczowych kwestii świadczących o braku władztwa państwa nad przejętą nieruchomością, brak dostatecznego uzasadnienia faktycznego decyzji przejawiający się w szczególności niewskazaniem faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których oparł rozstrzygnięcie sprawy i przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności; art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji Ministra Środowiska odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji z 1962 r., ograniczające się jedynie do ponownego przytoczenia stanowiska organu I instancji, a także poprzez nienależyte i niewyczerpujące informowanie strony o okolicznościach, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków oraz niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy i niepodjęcie żadnych działań, mających przekonać stronę do zasadności swojego stanowiska; art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej, polegający na zmianie stanowiska organów rozstrzygających sprawę na przestrzeni lat mimo braku zmiany ustaleń w zakresie okoliczności faktycznych sprawy i braku stosownego uzasadnienia dla odmiennej oceny tego samego stanu faktycznego, a także poprzez brak staranności w dążeniu do tego, by postępowanie administracyjne poprzez swoją sprawność i poprawność przekonywało o bezstronności i rzetelności organów oraz rozstrzyganie wątpliwości na niekorzyść strony; art. 75 k.p.a. poprzez wprowadzenie sztywnej teorii dowodowej przejawiającej się uznaniem dowodów odpowiadających jedynie stanowisku przyjętemu przez organ wydający decyzję, zgodnie z którym przejęcie przedmiotowej nieruchomości było zgodne z prawem i nie naruszało ówcześnie obowiązujących przepisów; art. 12 k.p.a. poprzez przewlekły i niewnikliwy sposób prowadzenia postępowania ze szkodą dla interesu wnioskodawców oraz fakt prowadzenia przedmiotowego postępowania przez okres ponad 10 lat od momentu złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1962 r.
Minister Środowiska w odpowiedzi na skargę podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę, uznając, że nie zasługuje na uwzględnienie. Uznał, że organy zastosowały się do wytycznych Sądu zawartych w poprzednich wyrokach wydanych w sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. W szczególności organ w sposób wyczerpujący przeprowadził analizę materiału dowodowego z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Ocenił dowody z opinii dr inż. R. Z., z zeznań świadków złożonych w toku postępowania zwyczajnego (leśniczego i gajowych) w świetle zasad postępowania nieważnościowego oraz stwierdził wykonanie wymienionego w kwestionowanej decyzji pozyskania z przedmiotowej działki w 1955 r. przez Nadleśnictwo [...] 282,96 m3 drewna. Zdaniem Sądu I instancji, który oparł się w tym względzie przede wszystkim na opinii dr inż.
R. Z., zadania wyznaczone w Planie Urządzania Lasu Nadleśnictwa [...] zostały na przedmiotowej nieruchomości zrealizowane - w latach 1954-56 pozyskano cały dopuszczalny ze względu na zasady hodowli i urządzania lasu etat użytkowania rębnego wyznaczony na okres gospodarczy od 1 stycznia 1953 r. do 31 grudnia 1962 r., skutkiem czego był brak cięć w kolejnych latach, w latach 1956-57 zrealizowane zostały natomiast zabiegi mające na celu odnowienie lasu. Świadczy to o faktycznym władaniu państwa w całym okresie obowiązywania omawianego planu, czyli również w dniach 5 kwietnia 1958 roku oraz [...] maja 1962 roku. Niedokonywanie w lesie czynności gospodarskich, i pielęgnacyjnych (cięć, zalesień, pozyskiwania drewna) przez cały okres obowiązywania danego planu nie oznacza bowiem, że nieruchomość nie pozostawała we władaniu Lasów Państwowych.
Sąd I instancji przyznał rację organowi nadzoru, że nie ma żadnego dowodu, który w sposób niebudzący wątpliwości wskazywałby, że ustalenia z 1962 r. w oparciu o dane wynikające z planu urządzania lasu, poparte zeznaniami leśniczego i gajowych, nastąpiły z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślił też, że skarżący nie wykazali, dlaczego zeznania świadków złożone obecnie (po bez mała 50 latach) są ich zdaniem bardziej wiarygodne niż te pochodzące z przełomu lat 50-60-ych. Zaznaczył, że świadkowie powołani przez nich w postępowaniu nadzwyczajnym w swoich relacjach nie odróżniają kompleksów leśnych rozróżnionych w decyzji z [...] maja 1962 r. Kompleksy te rozróżniali natomiast świadkowie przesłuchani przed wydaniem kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji.
Skargę kasacyjną od tego wyroku złożyli R. K., E. P., M. M. i J. K., zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucili naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. w szczególności art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2, art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 8, 9, 11, 75 i art. 12 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutów zawartych w skardze, a tym samym zaakceptowanie, jako zgodnego z prawem, działania Ministra Środowiska, które było sprzeczne z przepisami prawa; art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. poprzez brak orzeczenia w granicach sprawy, tj. pominięcie obowiązku uwzględnienia z urzędu wszelkich naruszeń przepisów prawa, zarówno podnoszonych przez stronę skarżącą, jak i pominiętych przez nią, a w szczególności pominięcie naruszenia przepisów postępowania przez Ministra Środowiska, które w sposób zasadniczy wpłynęły na rozstrzygnięcie sprawy; art. 1 § 2 p.u.s.a. w związku z art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów uzasadniających jej uchylenie, w szczególności polegające na błędnym ustaleniu przez organ stanu faktycznego sprawy; art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie niepełnego uzasadnienia, nieodniesienie się do zarzutów skarżących oraz niedostateczne wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co uniemożliwia zapoznanie się z motywami rozstrzygnięcia sprawy i rzetelne do nich ustosunkowanie, a w konsekwencji dokonanie kontroli kasacyjnej.
Zarzucono też naruszenie przepisów prawa materialnego, "w szczególności art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r." poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada przesłankom określonym w treści tego przepisu, pozwalając na przejęcie na własność państwa przedmiotowej parceli leśnej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że Sąd I instancji ograniczył się jedynie do pobieżnego zweryfikowania, czy organy wypełniły wskazania Sądu zawarte w wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 czerwca 2012 roku. W żaden sposób nie odniósł się zaś do naruszeń przepisów proceduralnych wskazywanych przez stronę w skardze. W ocenie autora skargi kasacyjnej na przestrzeni postępowania brak było jednoznacznych ustaleń wskazujących, że kwestionowana decyzja nacjonalizacyjna z 1962 roku została wydana zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami. Skarżący kasacyjnie wskazali, że zarówno Sąd I instancji, jak i organ nadzoru, dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego, praktycznie całkowicie pominęli fakt sprawowania władztwa przez A. i M. K. nad przejętą na własność państwa parcelą leśną przed wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 roku, jak i po tej dacie. Faktycznymi przejawami tego władztwa był fakt wpisania w 1960 roku M. K. do właściwego rejestru jako właściciela nieruchomości, a także regulowanie przez M. i A. K. obciążeń publicznoprawnych, w tym należności z tytułu opłaty leśnej.
Ponadto Sąd nie podjął żadnych działań zmierzających do prawidłowego ustalenia realizacji przesłanek z art. 9 wskazanej wyżej ustawy w chwili wydania kwestionowanej decyzji z 1962 roku. W skardze kasacyjnej podniesiono też, że ani organ nadzoru, ani Sąd I instancji, nie dostrzegli, że powoływane dla uzasadnienia prawidłowości kwestionowanej decyzji okoliczności (np. objęcie przedmiotowej działki planem urządzania lasu) znajdują się w istocie poza uzasadnieniem decyzji i odnoszą się do zdarzeń niepowołanych bezpośrednio w jej treści, a więc niebranych pod uwagę przez wydający tę decyzję organ. W uzasadnieniu decyzji nacjonalizacyjnej powołano się jedynie na wycinkę drzewa dokonaną w 1955 r., co w ocenie autora skargi kasacyjnej jednoznacznie wskazuje, że właśnie to zdarzenie o charakterze ściśle incydentalnym miało świadczyć o faktycznym sprawowaniu władztwa przez Nadleśnictwo [...] nad przejętą nieruchomością.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, uznając rozstrzygnięcie Sądu I instancji za prawidłowe.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyło też Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...], wnosząc o jej oddalenie jako nieposiadającej usprawiedliwionych podstaw. Uczestnik postępowania podzielił stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy wskazać, że rozpoznając skargę kasacyjną – po myśli art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 ze zm.) – Naczelny Sąd Administracyjny czyni to w granicach zakreślonych przez ramy tego środka odwoławczego, gdyż jest nimi związany, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Przy braku przesłanek nieważnościowych w sprawie, badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
W myśl art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną przede wszystkim należy podkreślić to, czego wydaje się nie dostrzegają skarżący kasacyjnie, że kontrolowane postępowanie jest postępowaniem nadzwyczajnym. Postępowanie nieważnościowe oparte jest na przesłankach wskazanych w art. 156 k.p.a., na podstawie których organ nadzoru może stwierdzić nieważność decyzji. Z uwagi na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, może ono mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Obowiązująca bowiem zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. stanowi gwarancję pewności i stabilności obrotu prawnego. W niniejszej sprawie jedyną podstawą, którą należało rozważyć w kontekście możliwości stwierdzenia nieważności decyzji jest wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa – art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przesłankę rażącego naruszenia prawa należy upatrywać w jasnych i niedwuznacznych przekroczeniach prawa i to takich, które z uwagi na ich skutki powodują, że dotkniętego wadą rozstrzygnięcia nie da się pogodzić z panującym porządkiem prawnym.
O tym czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia prowadząca do nadania prawa lub odmowy jego przyznania wbrew wszystkim przesłankom przepisu. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że trwałość decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą. Przyjmuje się też, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, jedynie wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę niż stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej. Powyższe wywody były konieczne ze względu na to, że skarżący w toku dotychczasowego postępowania nadzorczego i sądowego a także w skardze kasacyjnej, błędnie utożsamiają nadzwyczajne postępowanie administracyjne ze z zwykłym postępowaniem merytorycznym. Bowiem podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 1962 r. upatrują w niewykazaniu przez Ministra Środowiska spełnienia przesłanek do przejęcia spornej nieruchomości na własność Państwa, a więc przede wszystkim władztwa Państwa nad tą nieruchomością w 1962 r. Wadliwe rozumienie przez skarżących istoty postępowania nadzwyczajnego decydująco wpływa na ocenę zasadności zarzutów skargi kasacyjnej.
Przechodząc do oceny poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie zgadza się z argumentem skarżących, że Sąd pierwszej instancji ograniczył się do pobieżnej oceny spełnienia wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku WSA z dnia 28 czerwca 2012 r. sygn. akt. IV SA/Wa 583/12. Wyrok ten ma doniosłe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd wskazał w nim, że prowadzone uprzednio postępowania administracyjne w przedmiocie nieważności decyzji z [...] maja 1962 r., obarczone były istotną wadą, bowiem Minister Środowiska dokonywał jej oceny nie pod względem istnienia wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., lecz faktycznie rozpoznał sprawę ponownie, badając spełnienie merytorycznych przesłanek do wydania decyzji z [...] maja 1962 r. WSA wyjaśnił w tym wyroku, że ponowna ocena materiału dowodowego winna zostać dokonana właśnie w celu ustalenia, czy decyzja ta narusza prawo w sposób rażący.
Trafność tego stanowiska potwierdził następnie NSA w wyroku z 9 kwietnia 2014 r. (sygn. akt I OSK 2628/12). Oczywistym zatem jest, że Sąd pierwszej instancji w wyroku będącym przedmiotem rozpoznawanej skargi kasacyjnej już na wstępie zaznaczył, poprzez odwołanie się do wyroku z dnia 28 czerwca 2012 r., pod jakim względem będzie oceniał zakażoną decyzję nadzorczą z [...] kwietnia 2015 r. Dalsza treść zaskarżonego wyroku jednoznacznie świadczy o tym, że Sąd pierwszej instancji nie ograniczył się do pobieżnego zweryfikowania spełnienia wytycznych z wcześniejszego wyroku, lecz w konsekwencji wcześniejszych wskazań dokonał szczegółowej analizy postępowania Ministra Środowiska.
Nie można też podzielić stanowiska skarżących kasacyjnie, którzy wadliwości zaskarżonego wyroku upatrują przede wszystkim nie w tym, że WSA nie wyjaśnił przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 1962 r., czy też uczynił to niewłaściwie, lecz w tym, że WSA nie odniósł się do poszczególnych postawionych przez skarżących zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Tymczasem jak to zasadnie wskazuje Nadleśnictwo [...], kluczowy problem występujący w sprawie dotyczy możliwości stwierdzenia istnienia kwalifikowanych wad decyzji z [...] maja 1962 r. w świetle zebranego materiału dowodowego. WSA zobowiązany był zbadać, czy Minister Środowiska prawidłowo zastosował przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc czy zgromadził wystarczający materiał dowodowy, oraz prawidłowo go ocenił w celu ustalenia czy decyzja z [...] maja 1962 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Podstawowy zarzut skarżących kierowany w skardze do WSA pod adresem Ministra Środowiska dotyczył właśnie wadliwej oceny materiału dowodowego sprawy.
Znaczna część pozostałych zarzutów skarżących to odmienna kwalifikacja tego samego naruszenia tj. naruszenia art. 107 § 1 i 3, art. 8, art. 9, art. 11, 75, art. 80 k.p.a. W konsekwencji, uznanie za niezasadny zarzutu podstawowego, czyniło bezzasadnymi pozostałe zarzuty skarżących wywodzone z błędnej oceny materiału dowodowego. Zatem nawet jeżeli WSA nie odniósł się wprost do wszystkich zarzutów skargi, to nie oznacza to, że zarzutów skarżących nie rozpatrzył. Treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie świadczy o tym, iż Sąd pierwszej instancji zarzuty te wziął pod uwagę oceniając zaskarżoną decyzję Ministra Środowiska i ocenił, czy organ podjął czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy, czy prawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, odnosząc się po kolei do każdego dowodu zgromadzonego w postępowaniu nadzwyczajnym.
Nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji orzekł w granicach sprawy, bowiem orzekł o podstawowym problemie występującym w sprawie, który dotyczył możliwości stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 1962 r. w świetle zebranego materiału dowodowego, który został oceniony. Skarżący kasacyjnie twierdzą, że Sąd nie wyszedł poza problemy prawne inne niż wskazane w skardze, które winien był uwzględnić z urzędu. Jednak w skardze kasacyjnej nie podano jakie jeszcze inne naruszenia powinien ocenić Sąd. Trzeba przy tym zauważyć, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez ministra Środowiska pięciokrotnie a przez WSA czterokrotnie.
Natomiast zarzut naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. skarżący opierają na twierdzeniu, jakoby ocena zgodności decyzji z [...] maja 1962 r. winna być dokonana wyłącznie w oparciu o stan faktyczny i dowody uwzględnione w tejże decyzji a z pominięciem jakiegokolwiek innego materiału dowodowego. Choć są w tym niekonsekwentni bowiem, zarzucają też, że Sąd nie uzasadnił, dlaczego odmówił wiary oświadczeniom świadków złożonym w postępowaniu nadzorczym. Uważają, że o władztwie Państwa nad sporną nieruchomością, można wnioskować wyłącznie na podstawie okoliczności opisanych w decyzji z [...] maja 1962 r., a więc wyłącznie na podstawie wycinki drzewa dokonanej na nieruchomości w 1955 r., zdarzenia w ocenie skarżących incydentalnego. Stanowisko skarżących jest nieuzasadnione i sprzeczne z wiążącym stanowiskiem wyrażonym w niniejszej sprawie przez NSA w wyroku z dnia 9 kwietnia 2014 r. (sygn. akt I OSK 2628/12), który wskazał, że należy uwzględnić również dowody ujawnione w postępowaniu nadzwyczajnym a nie tylko dowody z postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] maja 1962 r.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego działania Ministra Środowiska w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego były prawidłowe i umożliwiały sformułowanie jednoznacznych, prawidłowych wniosków o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 1962 r. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że decyzja ta nie narusza prawa w sposób rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Została wydana zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r., ponieważ zostały spełnione wymagane przez ten przepis przesłanki przejęcia przedmiotowej nieruchomości leśnej na własność Państwa. Ponieważ Państwo władało sporną nieruchomością w dacie wejścia w życie ustawy z 12 marca 1958 r., tj. 5 kwietnia 1958 r. Świadczy o tym zebrany materiał dowodowy i ustalone na jego podstawie okoliczności. Nieruchomość była objęta Planem Urządzenia Lasu dla Nadleśnictwa [...] za okres od dnia 1 stycznia 1953 r. do dnia 31 grudnia 1962 r. Objęcie tym planem ma istotne znaczenie.
Zgodnie bowiem z obowiązującą wówczas ustawą z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (art. 9 ust. 2), gospodarka w lasach opierała się na planach urządzenia gospodarstwa leśnego, sporządzanych oddzielnie dla każdej jednostki gospodarczej. Plany te miały za zadanie w szczególności zapewnić, użytkowanie lasu w granicach normalnego przyrostu masy drzewnej oraz zalesienie w jak najkrótszym czasie gruntów do tego przeznaczonych. Z decyzji z [...] maja 1962 r. oraz planu urządzenia lasu za okres 1952 – 1962 r. wynika, że w 1954 r. ze spornej nieruchomości pozyskano 134.24 m³ drewna, w 1955 r. 282,96 m³, w 1956 r. 978.81 m³ drewna. Przygotowano też glebę do nasadzeń, których dokonano w 1956r. Także z opinii R. Z. z dnia 8 kwietnia 2010 r. wynika, że plany urządzenia lasu dla Nadleśnictwa [...] na 1953 - 1962 r. potwierdzają, że cały dopuszczalny ze względu na zasady hodowli lasu i zasady urządzania lasu, etat użytkowania rębnego wyznaczony na okres od 1 stycznia 1953 do 31grudnia 1962 r. pozyskano w latach 1954 – 1956 r. Pozyskanie drewna w trzech kolejnych latach, było zgodne z zasadami organizacji pracy i zasadami rębni.
Skutkiem tego, że całą masę drzewną, którą wolno było wyciąć w tym okresie gospodarczym pozyskano w latach 1954 – 1956, był brak cięć w kolejnych latach, co było wyrazem racjonalnego gospodarowania drzewostanem. Z kolei w 1956 roku zrealizowano plan odnowienia lasu, kiedy to nadleśnictwo wykonało zabiegi agrotechniczne i sadzenie drzewek oraz w 1957 r. uzupełnienie odnowienia lasu. Także z zeznań świadków J. K., A. D. i S. K. wynika, że przedmiotowa nieruchomość zarówno w dacie wejścia w życie ustawy z 12 marca 1958 r., jak i wydania decyzji z [...] maja 1962 r. była we władaniu Państwa. Osoby te ówcześnie pełniły funkcje leśniczego i gajowych, zatem miały najlepszą i fachową wiedzę o stanie prawnym nieruchomości leśnych pod ich zarządem. Świadek J. K. zeznał, że w 1961 r. M. K. posiadał las obok oddziału [...] - przy potoku, natomiast z lasu w oddziale [...] przejętym przez Państwo nie korzystał i nie miał wstępu na tę powierzchnię.
Świadkowie, którzy składali oświadczenia już w toku postępowania nadzorczego, odnosząc się do okoliczności sprzed kilkudziesięciu lat, nie rozróżniali dwóch kompleksów leśnych, posiadanego przez M. i A. K. i będącego we władaniu Nadleśnictwa [...]. O braku u tych świadków szczegółowej wiedzy co do posiadanych lasów przez M. i A. K. w dniu 5 kwietnia 1958 r. świadczą także ich twierdzenia, że M. i A. K. użytkowali las do 1965 r., co jest niewiarygodne w zestawieniu z datą wydania decyzji o przejęciu jednego z dwóch kompleksów lasu a nawet z twierdzeniami części skarżących. Władania przez Nadleśnictwo [...] przejętym kompleksem lasu nie mogą też podważyć działania M. i A. K. dotyczące przejętego lasu m.in. fakt wpisania w 1960 r. M. K. do właściwego rejestru jako właściciela, regulowanie należności publicznoprawnych, czy porządkowanie lasu i oczyszczanie z suszu. Ponieważ w konfrontacji z pozostałym zebranym materiałem dowodowym mogły one jedynie świadczyć o ich woli odzyskania objętej we władanie przez Państwo nieruchomości leśnej.
Takie okoliczności nie stanowią też przeszkody do przejęcia lasu na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., bowiem przejęcie następuje bez względu na okoliczności w jakich doszło do objęcia we władanie nieruchomości przez Państwo.
Należy też zwrócić uwagę na to, że decyzją z [...] maja 1962 r. w punkcie 1 uchylono decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] maja 1961 r., w której orzeczono o przejęciu na własność Państwa nieruchomości leśnej o pow. 12,37 ha. Natomiast organ drugiej instancji ograniczył przejęcie nieruchomości leśnej o obszar 0,44 ha oznaczony nr [...], położny poza areałem Państwowym, stanowiący własność M. K. Potwierdza to, że orzekający wówczas organ administracji rozróżniał dwa kompleksy leśne, użytkowany przez M. K. i będący w zarządzie Lasów Państwowych, do którego prawa zgłaszał M. K. Potwierdza to, że faktyczne władztwo nad nieruchomością było przedmiotem analizy organu.
Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że Minister Środowiska prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy. Świadczy o tym też, znajdująca się w aktach sprawy korespondencja Ministra Środowiska z licznymi organami administracji publicznej, Dyrekcją Lasów Państwowych, Nadleśnictwem itd., co podkreślali również skarżący kasacyjnie w poprzednio wniesionej skardze kasacyjnej z 29 sierpnia 2012 r. Wbrew skarżącym kasacyjnie oceny pojęcia objęcia nieruchomości leśnej we władanie, Sąd nie zawęził do wykonywania czynności gospodarczych, jak zalesianie, pielęgnacja upraw i drzewostanu oraz pozyskiwania drewna, ale miał też na uwadze inne czynności władcze, w szczególności zwrócił tez uwagę na to, że przy ustalaniu ciągłości władania dokonać należy analizy planu urządzania lasu, bowiem prowadzenie gospodarki leśnej zgodnie z takim planem może stanowić potwierdzenie władztwa nad nieruchomością.
Nie ma też podstaw do zarzucania Sądowi tendencyjności i wybiórczości w analizie materiału dowodowego. Fakt przypisania większego znaczenia dowodom niekorzystnym dla skarżących nie świadczy o tym, że ich argumenty nie zostały przeanalizowane.
Nie można zgodzić, się ze skarżącymi, że jakoby WSA w wyroku z dnia 30 czerwca 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 760/08 stwierdził, iż sam fakt objęcia nieruchomości planem urządzenia lasu oraz zapisy dotyczące wycinki drewna umieszczone w planie, nie mogą być równoznaczne z władztwem nad sporną nieruchomością. WSA stwierdził bowiem tym orzeczeniu, że "Trudno bowiem zgodzić się ze stwierdzeniem Ministra Środowiska, iż podniesiony w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 1962 r. fakt pozyskania przedmiotowej parceli leśnej w 1955 r. 282.96 m³ drewna, znajdujący potwierdzenie w zapisie w planie urządzenia lasu za okres 1953 r. do 1962 r. jest wystarczającym dowodem do przyjęcia, że przedmiotowa nieruchomość leśna pozostawała we władaniu Państwa w dniu wejścia wżycie ustawy z 12 maja 1958 r.". WSA odniósł się zatem do jednej wycinki drewna, tej wskazanej w decyzji z [...] maja 1962 r. Nie odniósł się natomiast do pozostałego materiału dowodowego wskazanego wyżej. W szczególności nie mógł się odnieść do opinii R. Z., która została wyda dopiero 8 kwietnia 2010 r. Nie zachodzi zatem sprzeczność w obu orzeczeniach WSA.
Podsumowując tą część rozważań, stwierdzić należy, że nie są usprawiedliwione zarzuty naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 8, art. 9, art. 11 i art. 75 k.p.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej podniesiony został też zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., który okazał się chybiony. Uzasadnienie sporządzone z uchybieniem zasad określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić naruszenie przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy tylko w przypadku, jeżeli uchybienie to miałoby pierwszoplanowe znaczenie dla wadliwego, końcowego załatwienia sprawy, inaczej mówiąc jeżeli prowadziłoby do niezgodnego z prawem załatwienia sprawy. W zdecydowanej większości orzeczeń NSA zauważa się przede wszystkim, że jakkolwiek czynność procesowa sporządzenia pisemnego uzasadnienia dokonywana jest już po rozstrzygnięciu sprawy i ma sprawozdawczy charakter, a więc sama przez się nie może wpływać na to rozstrzygnięcie jako na wynik sprawy, to niemniej tylko uzasadnienie spełniające określone ustawą warunki stwarza podstawę do przyjęcia, że będąca powinnością sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce i że prowadzone przez ten sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa – wyrok NSA z 2 lutego 2006 r., sygn. akt II FSK 325/05, LEX nr 177476. We wskazanym wyroku można znaleźć liczne przykłady wad uzasadnienia, polegające na naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a., które mogą stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej.
Uogólniając należy stwierdzić, że do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia. Takich wadliwości nie ma w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, ponieważ zawiera ono wszystkie obligatoryjne elementy treści wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a., a zawarty w nim wywód prawny pozwala na jednoznaczną ocenę w toku kontroli instancyjnej, jakie znaczenie norm prawnych zastosowanych w niniejszej sprawie przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i co zatem stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku.
Nie sposób też podzielić stanowiska skarżących, że Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia. Sąd bowiem podał, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wszystkie przepisy prawa na których się oparł, tj. art. 9 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 151 p.p.s.a. Zatem zaskarżony wyrok poddaje się kontroli kasacyjnej.
Odmienna od stanowiska skrżących ocena zaskarżonej decyzji dokonana przez Sąd nie stanowi naruszenia uregulowania zawartego w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji w istocie ustosunkował się prawie do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, bowiem co do zasady skarżący kwestionowali wadliwą, ich zdaniem, ocenę dowodów dokonaną przez Ministra środowiska, przy czym zarzut ten przybierał różne kwalifikacje prawne. Prawie wszystkie zarzuty były oparte na tej samej podstawie faktycznej, co oznacza, iż potwierdzenie dokonania przez organ prawidłowej oceny dowodów musiało skutkować uznaniem innych niewskazanych wprost przez Sąd zarzutów za niezasadne.
Ponadto przyjmuje się, że Sąd pierwszej instancji nie ma obowiązku odnosić się do wszystkich argumentów skarżących przemawiających za poszczególnymi zarzutami, jeżeli zaprezentował swoje odmienne stanowisko (por. np. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2015 r. sygn. akt I FSK 2148/13).
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd nie odniósł się do zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. i art. 12 k.p.a. Zarzuty te dotyczyły zmiany przez organ administracji stanowiska w sprawie pomimo zmiany ustaleń oraz poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania. Autor skargi kasacyjnej nie podjął próby wykazania, że uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, a jest to stosownie do treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wymóg konieczny do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Ponadto trudno dopatrzyć się w okolicznościach niniejszej sprawy takiego wpływu.
Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. "art. 9 u.s.p.n.r.", stwierdzić należy, że skarga kasacyjna w tej części nie w pełni odpowiada wymaganiom wskazanym na wstępie rozważań, w zakresie określenia konkretnego przepisu prawa, który zdaniem autora skargi kasacyjnej został naruszony. Artykuł 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. zawiera cztery ustępy. Brak wskazania w podstawie kasacyjnej i uzasadnieniu skargi kasacyjnej, który z tych ustępów został naruszony, uniemożliwia ocenę zasadności, tego zarzutu. Tym niemniej należy stwierdzić, że w sytuacji wykazania niezasadności skargi kasacyjnej w zakresie zarzucanego naruszenia przepisów postępowania, nie powinno budzić wątpliwości, że Minister Środowiska prawidłowo uznał, że organ administracji wydając decyzję z dnia [...] maja 1962 r. prawidłowo zastosował art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., co też trafnie zaaprobował Sąd pierwszej instancji.
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji prawidłowo, nienaruszając art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Mając na względzie powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego od skarżących kasacyjnie na rzecz Ministra Środowiska, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.