Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 10 lutego 2005 r. oddalił skargę D. B. na decyzję Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty w Szczecinie z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podzielił stanowisko organów, iż skarżąca nie spełniła warunku do nabycia z mocy prawa stopnia nauczyciela mianowanego, gdyż nie posiada odpowiedniego przygotowania pedagogicznego do nauczania języka angielskiego.
Zgodnie z art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19, poz. 239 ze zm.), która weszła w życie z dniem 6 kwietnia 2000 r., nauczyciele, o których mowa w art. 7 ust. 10, zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy, posiadający kwalifikacje, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy wymienionej w art. 1 oraz co najmniej 5-letni okres pracy pedagogicznej, odpowiednio w przedszkolu, szkole, placówce lub innej jednostce organizacyjnej, o której mowa w art. 1 ustawy, w tym co najmniej 3-letni nieprzerwany okres pracy w pełnym wymiarze zajęć, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami w przedszkolu, szkole, placówce wymienionej w art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy, o której mowa w art. 1, z tym dniem uzyskują z mocy prawa stopień nauczyciela mianowanego.
Stosownie do § 7 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenie szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 98, poz. 433 ze zm.), kwalifikacje do nauczania języków obcych w szkołach posiada osoba legitymująca się dyplomem ukończenia studiów wyższych dowolnego kierunku i świadectwem państwowego nauczycielskiego egzaminu z zakresu znajomości języka obcego, przeprowadzonego przez instytucje zagraniczne i uznawanego przez Ministra Edukacji Narodowej, która ponadto uzyskała przygotowanie pedagogiczne.
W myśl § 1 pkt 2 rozporządzenia, przez określenie "przygotowanie pedagogiczne" należy rozumieć nabycie wiedzy i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej, nauczanych w powiązaniu z kierunkiem (specjalnością) kształcenia i praktyką pedagogiczną – w wymiarze nie mniejszym niż 270 godzin oraz odbycie pozytywnie ocenionych praktyk pedagogicznych, w wymiarze nie mniejszym niż 150 godzin; o posiadaniu przygotowania pedagogicznego świadczy dyplom (zaświadczenie) szkoły wyższej albo świadectwo ukończenia kursu pedagogicznego, prowadzonego przez zakład kształcenia nauczycieli albo placówkę doskonalenia nauczycieli lub inną instytucję, osobę prawną lub fizyczną, które mogą takie kursy prowadzić zgodnie z przepisami w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli.
Skarżąca posiada ukończone w 1994 r. studia magisterskie w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Częstochowie Wydział Wychowania Artystycznego, na kierunku Wychowanie Muzyczne. Posiada także Certificate in Advanced English (1999 r.). Ma zatem przygotowanie pedagogiczne powiązane z kierunkiem kształcenia, a więc z wychowaniem muzycznym. Obecnie nie naucza jednak przedmiotu odpowiadającego ukończonemu kierunkowi studiów. W świetle cytowanych przepisów skarżąca powinna oprócz dyplomu ukończenia studiów wyższych i świadectwa odpowiedniego egzamin z zakresu znajomości języka obcego, nabyć wiedze i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej nauczanych w powiązaniu z językiem angielskim i w tym przypadku legitymować się świadectwem ukończenia kursu pedagogicznego prowadzonego przez zakład kształcenia nauczycieli albo placówkę doskonalenia nauczycieli lub inną instytucję, osobę prawną lub fizyczną, które mogą prowadzić takie kursy, zgodnie z przepisami w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli.
Skarżąca D. B. nie spełniała zatem warunku z art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw do uzyskania z mocy prawa stopnia awansu nauczyciela mianowanego.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego D. B., reprezentowana przez radcę prawnego i zaskarżając ten wyrok w całości, zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 98, poz. 433 ze zm.), poprzez zastosowanie w tym przepisie zawężającej wykładni pojęcia "kierunek kształcenia.
Wskazując na powyższą podstawę wniosła o:
- 1) zmianę zaskarżonego wyroku, poprzez wydanie orzeczenia nakazującego Dyrektorowi [...] Szkoły [...] w [...], wydanie decyzji o nadaniu skarżącej stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego,
- 2) lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, iż słowa "kierunek (specjalność) kształcenia" określone w § 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. są użyte w sensie ogólnym i nie są obwarowane dodatkowymi warunkami. Oznacza to, iż przepis ten nie nakłada obowiązku zgodności "kierunku (specjalności) kształcenia" z nauczanym przedmiotem jako kryterium uznania przygotowania pedagogicznego.
Przepis ten nie nakłada także na nauczycieli obowiązku nabycia wiedzy z dydaktyki szczegółowej dla każdego nauczanego przedmiotu.
Przepisy powołanego rozporządzenia nie wymagają posiadania przez nauczyciela specjalistycznego przygotowania metodycznego, ani też przygotowania pedagogicznego w powiązaniu z nauczaniem języków obcych. W świetle § 7 pkt 2 tego rozporządzenia, nauczyciel języka obcego powinien posiadać przygotowanie pedagogiczne.
Zdaniem skarżącej, w tej sprawie przyjęto błędną interpretację sformułowania odpowiednie przygotowanie pedagogiczne. Powiązano je bowiem z "odpowiednim" kierunkiem (specjalnością) kształcenia. Pojęcie kierunek (specjalność) kształcenia należy rozumieć w sensie ogólnym. Intencją ustawodawcy jest uznawalność wszystkich kierunków pedagogicznych, na których można zdobyć przygotowanie pedagogiczne.
Nie nakazuje on zatem posiadanie odrębnego przygotowania metodycznego do nauczania danego podmiotu, w tym języka obcego.
Ukończenie konkretnego kierunku studiów pozostaje bez wpływu na wartość, jakość lub stopień przygotowania pedagogicznego, gdyż wiedza i umiejętności pedagogiczne nabyte na wszystkich kierunkach studiów pedagogicznych są równie adekwatne.
W myśl § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. – nauczyciel języka obcego ma uzyskać przygotowanie pedagogiczne, które w świetle § 1 pkt 2 tego rozporządzenia może uzyskać na wszystkich kierunkach studiów pedagogicznych.
Skarżąca uważa, że posiada przygotowanie pedagogiczne, o którym mowa w § 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia, a wiedze merytoryczną z zakresu znajomości języka angielskiego potwierdza posiadany przez nią Cambridge Certificate in Advanced English, co odpowiada warunkom określonym w § 7 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia.
Spełnia zatem wymogi kwalifikacyjne, niezbędne do nauczania języka angielskiego zawarte w powołanym rozporządzeniu, obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie Karty Nauczyciela. W tym czasie była zatrudniona na podstawie umowy o pracę i posiadała 5-letni okres pracy pedagogicznej.
Odpowiada ona zatem warunkom z art. 10 pkt 4 tej ustawy do uzyskania z mocy prawa stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określa § 2 art. 183. Ten ostatni przypadek w sprawie nie zachodzi. Rozpoznając więc skargę kasacyjną w granicach podniesionego w niej zarzutu Sąd ocenił, iż nie jest on zasadny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie dokonał prawidłowej wykładni § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 98, poz. 433 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem prawa, przygotowanie pedagogiczne – należy rozumieć nabycie wiedzy i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej nauczanych w powiązaniu z kierunkiem (specjalnością) kształcenia i praktyką pedagogiczną w wymiarze nie mniejszym, niż 270 godzin oraz odbycie pozytywnie ocenianych praktyk pedagogicznych, w wymiarze nie mniejszym niż 150 godzin; o posiadaniu przygotowania pedagogicznego świadczy dyplom (zaświadczenie) szkoły wyższej albo świadectwo ukończenia kursu pedagogicznego prowadzonego przez zakład kształcenia nauczycieli albo placówkę doskonalenia nauczycieli lub inną instytucję, osobę prawną lub fizyczną, które mogą prowadzić takie kursy zgodnie z przepisami w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli.
W świetle § 7 ust. 2 pkt 4 wyżej wymienionego rozporządzenia, kwalifikacje do nauczania języków obcych w szkołach wymienionych w § 2 i 2a, z zastrzeżeniem ust. 1 oraz w przedszkolach, szkołach i placówkach wymienionych w § 3, posiada osoba legitymująca się dyplomem ukończenia studiów wyższych dowolnego kierunku i świadectwem państwowego nauczycielskiego egzaminu z języka obcego II stopnia lub świadectwem odpowiedniego egzaminu z zakresu znajomości języka obcego, przeprowadzonego przez instytucje zagraniczne uznawanego przez Ministra Edukacji Narodowej, która ponadto uzyskała przygotowanie pedagogiczne.
Analiza tych przepisów prowadzi d o wniosku, iż uzyskanie przygotowania pedagogicznego, o którym mowa w § 7 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w związku z § 1 pkt 2 tego rozporządzenia, wskazuje na jego powiązanie z kierunkiem (specjalnością) kształcenia. Oznacza to, że osoba legitymująca się dyplomem ukończenia studiów wyższych dowolnego kierunku i świadectwem egzaminu z języka obcego, o którym mowa w powołanym § 7 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, powinna posiadać przygotowanie pedagogiczne do nauczania języka obcego. Nie jest zatem wystarczające legitymowanie się przygotowaniem pedagogicznym niezgodnym z nauczanym przedmiotem. Skarżąca posiada przygotowanie pedagogiczne do nauczania wychowania muzycznego. Nie spełnia natomiast wymogu posiadania przygotowania pedagogicznego powiązanego z nauczanym obecnie przedmiotem, tj. językiem angielskim.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaprezentowaną w zaskarżonym wyroku wykładnię przepisów za prawidłową i na mocy art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi skargę kasacyjna jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw oddalił.