Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 17 lutego 2005 r. sygn. akt III SA/Lu 36/05 oddalił skargę W. J. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] Nr [...] utrzymujące w mocy orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] Nr [...], którym – na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.) – wymierzono skarżącemu karę dyscyplinarną wydalenia ze Służby Celnej.
W. J., w czasie pełnienia służby w dniu 14 maja 2004 r., znajdował się w stanie po użyciu alkoholu (0,21 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu o godz. 2317), i opinia Zakładu Medycyny Sądowej wykluczyła, aby ten stan mógł być spowodowany przyjmowaniem przez skarżącego leków stosowanych w chorobie wrzodowej żołądka.
Podzielając stanowisko organów dyscyplinarnych, że skarżący naruszył obowiązek godnego zachowania w służbie, określony w art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej, sąd uznał za zgodne z prawem orzeczenie kary wydalenia ze służby.
Sąd stwierdził w szczególności, że "organy celne miały swobodę w doborze kary dyscyplinarnej adekwatnej do oceny naruszenia obowiązków funkcjonariusza, wagi obowiązku i stopnia naruszenia, nie można więc uznać, że sięgnięcie po najsurowszą karę spośród dopuszczalnych narusza prawo, jeśli uzasadnione jest to właściwą oceną czynu", takiej zaś oceny dokonano w sprawie.
Wnosząc skargę kasacyjną W. J. przytoczył jako jej podstawy:
" 1) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie przepisów art. 32 ust. 1 pkt 5 i art. 63 ust. 1 pkt 7 i 79 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641) przez ich niewłaściwe zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego sprawy przez błędne przyjęcie, że skarżący w okolicznościach zdarzenia z dnia 14 maja 2004 r. naruszył mimo braku winy wiążący jego obowiązek służbowy (art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej), a w konsekwencji zasadnym było wymierzenie mu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby (art. 63 ust. 1 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej) z uwagi na uznanie, że skarżący naruszył obowiązek godnego zachowania w czasie służby,
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: a) mianowicie art. 79 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej oraz art. 145 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nakazującymi stosowanie przed sądami przepisów właściwych procedur, lub uwzględnienia przepisów regulujących postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję, czego Sąd nie uczynił i czym naruszył przepisy art. 92 i art. 440 k.p.k. – w pierwszym przypadku obligujący do wydania orzeczenia w oparciu o całokształt okoliczności ujawnionych w postępowaniu, drugi zaś nakazujący zmianę orzeczenia lub jego uchylenie na korzyść sprawcy w sytuacji gdyby jego utrzymanie w mocy było rażąco niesprawiedliwe, a ponadto przepisów art. 2 § 1, 5 § 2, 297 § 1 pkt 1 k.p.k., b) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s. przez nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego sprawy celem ustalenia czy nastąpiło naruszenie prawa materialnego, a w szczególności przepisów części ogólnej kodeksu karnego i czy to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy co skutkowało oddaleniem skargi."
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono przede wszystkim, że nie można zgodzić się z poglądem, aby naruszenie którejkolwiek powinności, określonej w art. 32 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o Służbie Celnej, było sankcjonowane dowolną karną, określoną w art. 63 ust. 1 pkt 1-7 tej ustawy, według swobodnego wyboru organu dyscyplinarnego.
Należało bowiem uwzględnić całokształt okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, podczas gdy nie uwzględniono dotychczasowej nieposzlakowanej opinii skarżącego, orzeczenie dyscyplinarne jest więc rażąco niesprawiedliwe i dlatego powinno zostać uchylone.
Z kolei – chociaż ustawa o Służbie Celnej nie określa wprost zasad odpowiedzialności dyscyplinarnej – szczególny charakter kary wydalenia ze służby, tożsamej ze środkiem karnym, o którym mowa w art. 39 pkt 2 k.k., pozwala przyjąć, że chodzi o odpowiedzialność karną, i zastosowanie znajdują przepisy części ogólnej kodeksu karnego, dotyczące winy (art. 1 § 3, art. 9 k.k.) oraz okoliczności wyłączających odpowiedzialność (art. 28 – 30 k.k.).
Należało zarazem uznać, że niegodne zachowanie może być wynikiem jedynie winy umyślnej sprawcy działającego w zakresie bezpośrednim, podczas gdy zagadnienie winy zostało pominięte.
W odpowiedzi Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, gdyż jest bezsporne, że skarżący pełnił służbę w stanie po użyciu alkoholu, i ta okoliczność, ze względu na swą wagę, miała rozstrzygające znaczenie dla wymiaru kary dyscyplinarnej.
Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił ponadto, że – jak stanowi art. 116 k.k. – przepisy części ogólnej tego kodeksu stosuje się tylko do ustaw przewidujących odpowiedzialność karną, natomiast – jak stanowi art. 62 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej – funkcjonariusze celni, za naruszenie obowiązków służbowych, ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Odpowiedzialność dyscyplinarna nie jest odpowiedzialnością karną w rozumieniu art. 1 § 1 k.k., i odwoływanie się do przepisów kodeksu karnego nie znajduje prawnego uzasadnienia.
Z kolei – w świetle art. 79 ustawy o Służbie Celnej – stosowanie, i to tylko odpowiednie, przepisów kodeksu postępowania karnego jest dopuszczalne tylko w sprawach nieuregulowanych w ustawie, zatem już nie w odniesieniu do trybu przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego, który ustawa reguluje w drodze aktu wykonawczego (art. 80 powołanej ustawy).
Właśnie w § 21 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 156, poz. 1520) jest mowa, jaka powinna być kara dyscyplinarna, co uwzględnia się przy jej wymierzaniu, i co ma wpływ na zaostrzenie wymiaru kary, lecz skarga kasacyjna nie zarzuca naruszenia tego przepisu.
Nie można podzielić przekonania, aby pełnienie służby po użyciu alkoholu nie stanowiło naruszenia obowiązku godnego zachowania się w służbie (art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej), i nie można też uznać, aby wymierzenie kary dyscyplinarnej zwolnienia ze służby za pełnienie jej po użyciu alkoholu stanowiło naruszenie art. 63 ust. 1 pkt 7 powołanej ustawy.
Jak już wyjaśniono w orzecznictwie sądowym (wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r. sygn. akt SA 1465/01 – LEX nr 121912), ocena wagi naruszenia obowiązku służbowego i dobór adekwatnej kary należy do organów dyscyplinarnych.
Organom tym ustawa powierzyła orzekanie kar dyscyplinarnych (art. 64 ustawy o Służbie Celnej), natomiast sądy administracyjne nie zastępują organów dyscyplinarnych w wykonywaniu ich ustawowych zadań, gdyż sprawują swą kontrolę wyłącznie pod względem zgodności z prawem, nie zaś pod względem słuszności podejmowanych rozstrzygnięć, i dlatego zagadnienie wymiaru kary dyscyplinarnej pozostaje poza kognicją sądów.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocy art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.