Uzasadnienie
Na mocy postanowienia z dnia 19 października 2010 r., (sygn. akt II SA/Ol 536/10), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniesioną przez E. D. skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 listopada 2009 roku.
Postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach sprawy:
Wnioskiem z dnia [...] października 2009r. E. D. wystąpił do Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie o wymierzenie Dyrektorowi Aresztu Śledczego w E. kary grzywny za nieprzekazanie sądowi administracyjnemu 5 wniesionych przez niego skarg na bezczynność organu datowanych na dni od [...] do [...] października 2010 r. Wnioskodawca wówczas wskazał, iż w/w skargi zostały przekazane do Wydziału Penitencjarnego w Sądzie Okręgowym w E., zamiast do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pomimo wskazania na nich tego właśnie adresata.
Pismem datowanym na dzień [...] listopada 2009 r. E. D. oświadczył, iż cofa swój wniosek z [...] października 2009r. o wymierzenie grzywny z uwagi na fakt, iż zgodnie z jego wolą skargi zostały przesłane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.
Postanowieniem z dnia 17 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie umorzył postępowanie zainicjowane złożonym przez E. D. wnioskiem.
W dniu [...] maja 2010 r. skarżący złożył oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego Sądowi w piśmie z dnia [...] listopada 2009 r., w którym cofnął wniosek o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Aresztu Śledczego w E. za nieprzekaznie wniesionej przez niego skargi z dnia [...] października 2009 r.. W uzasadnieniu tego pisma E. D. wywodził, że organ informując go pismem z dnia [...] października 2009 r., że skargi adresowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zostały przekazane do tego Sądu wprowadził skarżącego w błąd bowiem z pisma Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z [...] maja 2010 r. (sygn. akt II SAB/Ol 55-57/09) wynika, że organ przedmiotowej skargi nie przekazał. E. D. stwierdził zatem, iż gdyby nie ten błąd, nie cofnąłby wniosku o wymierzenie grzywny.
Następnie E. D. pismem z 1 czerwca 2010 r. sprecyzował, że wniosek z dnia [...] maja 2010 r. jest skargą o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 listopada 2009 r. sygn. akt II SO/Ol 17/09. Jako podstawę wniesionej skargi, skarżący powołał przepis art. 273 § 2 P.p.s.a. Jednocześnie wskazał, iż pismem z dnia [...] maja 2010 r. organ poinformował skarżącego, że przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie trzy skargi na bezczynność. Tymczasem skarg tych skarżący wniósł pięć. Zatem dwie spośród nich nie zostały przekazane do Sądu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, iż skarżący był na bieżąco informowany o sposobie rozpoznania i kierowania składanych przez niego skarg i wniosków. Administracja Aresztu Śledczego w E. nie dysponuje skargami E. D. z dnia 6 i 7 października 2009 r. co zostało uwidocznione w piśmie z dnia 9 października 2009 r. skierowanym do Sądu Okręgowego w E. Zgodnie z zaleceniem Sądu Okręgowego w E. z dnia [...] października 2009 r. tylko trzy skargi (z 8 października 2009 r. i z 9 października 2009 r.) zostały przekazane do Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie. Następnie Sąd ten postanowieniami z 12 listopada 2009 r. (sygn. akt II SAB/Ol 55/09, 56/09 i 57/09) odrzucił te skargi. Innych skarg do przekazania do powołanego Sądu Dyrektor Aresztu Śledczego nie otrzymał.
Odrzucając na podstawie art. 280 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.); dalej: P.p.s.a. uznał, iż złożona przez E. D. skarga nie została oparta na ustawowej podstawie.
W uzasadnieniu Sąd Wojewódzki stwierdził, iż powoływanie się w tym zakresie na art. 273 § 2 P.p.s.a. nie jest prawidłowe, bowiem wskazane w tym przepisie przesłanki nie zaistniały. Podnoszone przez skarżącego okoliczności, że został wprowadzony w błąd przez organ, który poinformował o przesłaniu skarg, bez jednoczesnego wskazania ich liczby, nie może się ostać.
Sąd Wojewódzki stwierdził, iż z akt sprawy wynika, że faktycznie skarżący sporządził pięć skarg na bezczynność adresowanych do WSA w Olsztynie, tj. z 6, 7, 8 i 9 (dwie) października 2009 r. Przy czym skargi te zostały przekazane do Sądu Okręgowego w E., o czym skarżący został poinformowany odpowiednio pismami z [...] października 2009 r. (o przekazaniu skarg z 6 i 7 października 2009 r.) i z [...] października 2009 r. (o przekazaniu skarg z 8 października 2009 r. dwóch skarg z 9 października 2009 r.) Następnie Sąd Okręgowy w E. zwrócił organowi trzy skargi, wskazując, że organ winien je przekazać do WSA w Olsztynie, a organ poinformował skarżącego, że jego skargi zostały przekazane do Sądu nie wskazując jednocześnie, które z wniesionych skarg przekazał. Z tego względu skarżący cofnął wniosek o wymierzenie grzywny.
Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, z treści art. 273 § 2 P.p.s.a. wynika, że przesłanka wznowienia wskazana w tym przepisie zachodzi jedynie, gdy wyjdą na jaw takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W sprawie niniejszej skarżący będąc powiadomiony przez organ lakonicznym pismem informującym, że jego skargi zostały przekazane do Sądu, mógł zwrócić się do organu o wskazanie, które konkretnie skargi zostały przekazane do Sądu Wojewódzkiego, jak również, czy były to wszystkie skargi lub tylko niektóre z nich. Tego rodzaju informacje mogły zostać przez skarżącego uzyskane także przed złożeniem wniosku o umorzenie postępowania w przedmiocie wymierzenia grzywny organowi. Skarżący jednak tego nie uczynił zawierzając drugiej stronie, że jego skargi zostały przekazane.
Powołana okoliczność – w ocenie Sądu Administracyjnego - przesądza o braku zaistnienia restytucyjnej przesłanki wznowienia określonej w art. 273 § 2 P.p.s.a. Strona bowiem mogła wyjaśnić okoliczności na które obecnie powołuje się w skardze o wznowienie postępowania, ustalając, które skargi zostały przekazane do Sądu Wojewódzkiego, tym bardziej, że strona była poinformowana o przekazaniu skarg do Sądu Okręgowego w E. dwoma oddzielnymi pismami organu, tj. pismami z [...] i [...] października 2009 r. Ustalenie tych okoliczności mogłoby ewentualnie nie spowodować cofnięcia wniosku o wymierzenie grzywny, choć oczywiście cofnięcie takiego wniosku leży jedynie w dyspozycji strony i wiąże Sąd z wyjątkiem przypadków określonych w art. 60 P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł E. D. Zaskarżając w/w orzeczenie w całości zarzucił mu naruszenie art. 273 § 2 P.p.s.a. polegające na jego niezastosowaniu i przyjęciu, że brak jest podstaw faktycznych i prawnych do wznowienia postępowania i w rezultacie odrzucenie skargi, podczas gdy jak wynika z akt sprawy zachodzi przesłanka wznowieniowa wskazana w powyższym przepisie, bowiem wyszły na jaw takie okoliczności faktyczne, które powodują istnienie wskazanej podstawy prawnej wznowienia postępowania.
Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczył wyżej przedstawiony stan faktyczny i twierdził, że okoliczność, o której dowiedział się w maju 2010 r.(tj. przekazanie przez organ trzech spośród pięciu skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego) stanowiła – zdaniem skarżącego kasacyjnie - przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny o której mowa w art. 273 § 2 P.p.s.a. E. D. otrzymując bowiem od organu informację, że jego skargi zostały przekazane do Sądu Wojewódzkiego, miał prawo uznać, iż wszystkie jego skargi zostały przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Gdyby wiedział, iż organ przesłał tylko część wniesionych przez niego skarg, nie cofnąłby złożonego przez siebie wniosku o wymierzenie organowi grzywny.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie podzielając stanowisko Sądu I instancji zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc, postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstawy kasacyjnej, przytoczonej w skardze kasacyjnej. Ta jednak nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 273 § 2 P.p.s.a Można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Przytaczając tą podstawę wznowieniową, skarżący kasacyjnie starał się wywieść, iż na skutek błędnego poinformowania go przez organ pismem z dnia [...] października 2009 r., że wszystkie pięć wniesionych przez niego skarg zostało przesłanych do Sądu Wojewódzkiego, został wprowadzony w błąd, czego wynikiem było złożenie przez niego wniosku o umorzenie postępowania zainicjowanego wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. Powzięcie zaś, na skutek przesłania przez Sąd Wojewódzki pisma w maju 2010 r. z którego wynikało, że w rzeczywistości do Sądu wpłynęły jedynie trzy spośród pięciu powołanych skarg. Okoliczność, iż w rzeczywistości od Sądu Wojewódzkiego zostały przesądne jedynie trzy spośród pięciu skarg – zdaniem skarżącego kasacyjnie – wyszła na jaw po umorzeniu postępowania. Powzięcie o niej informacji w toku postępowania spowodowałoby odstąpieniem przez skarżącego kasacyjnie od złożenia wniosku o umorzenie tego postępowania.
Powyższa okoliczność nie mogła jednak stanowić podstawy wznowienia postępowania rozpoznawanego pod sygnaturą akt II SO/Ol 17/09 zakończonego postanowieni o jego umorzeniu z dani 17 listopada 2009 r.
Nie ulega wątpliwości, że E. D. złożył pięć skarg na bezczynność organu datowanych na dni 6, 7,8, oraz dwie skargi 9 października 2009 r. Bezspornym też było, iż skarżący kasacyjnie, pismem z dnia [...] października 2009 r. został poinformowany, że złożone przez niego skargi zostały przesłane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Nie budzi także żadnych zastrzeżeń, że z pisma tego natomiast nie wynika, czy organ przesłał wszystkie skargi, czy tylko część z nich.
Nie zmienia to jednak faktu, iż opisaną w art. 273 § 2 P.p.s.a podstawą wznowienia postępowania może być wykrycie takich okoliczności faktycznych, które mogły by mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
O ile zatem nie budzi wątpliwości, iż niepoinformowanie skarżącego kasacyjnie o tym które spośród złożonych przez niego skarg zostało przesłanych od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, mogło stanowić okoliczność, wywierającą wpływ na treść złożonego przez E. D. wniosku o umorzenie postępowania w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny, to jednak, jak słusznie zauważył Sad I instancji, skarżący kasacyjnie nie został pozbawiony możliwości uzyskania informacji o tej okoliczności. Skarżący kasacyjnie dysponował wszakże możliwością zwrócenia się do organu o doprecyzowanie, które spośród wniesionych przez niego skarg zostały przesłane do Sądu Wojewódzkiego.
Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż ustawodawca w sposób ewidentny zaznaczył, iż podstawę wznowienia postępowania mogą stanowić okoliczności, z których storna nie mogła skorzystać z poprzednim postępowaniu. Istotnym w tym zakresie zatem było ustalenie, czy skarżący kasacyjnie dysponował możliwością uzyskania informacji dotyczącej liczby przesłanych przez niego skarg. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż E. D. mógł taką informację powziąć, a jej nieuzyskanie było wyłącznie wynikiem niepodjęcie przez niego czynności zmierzających do ustalenia tej okoliczności.
Brak również w tym przypadku jakichkolwiek przesłanek uzasadniających twierdzenie, że skarżący został celowo wprowadzony w błąd przez organ, który w piśmie z dnia [...]października 2009 r. nie wskazał, iż przekazał do Sądu Wojewódzkiego Wszystkie pięć skarg.
Słusznie zatem Sąd Wojewódzki przyjął, iż złożony przez skarżącego kasacyjnie wniosek o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem z dnia 17 listopada 2009 r. nie został oparty na ustawowej podstawie, a zatem zgodnie z art. 280 P.p.s.a. podlegał odrzuceniu.
Biorąc pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionej podstawy Naczelny Sąd Administracyjny – zgodnie z art. 184 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.