Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 października 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 591/05 oddalił skargę "B." H.C. i Zb. C. Sp. j. w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
W uzasadnieniu powyższego wyroku przedstawiono następujący stan sprawy oraz ocenę prawną:
Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję [...] Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nakładającą - na podstawie art. 92 ust.1 pkt 2 i 6, art. 92 ust. 2, art. 93 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym, lp 1.11.11 ust.1 lit. b, lp.1.11.9 ust. 3 lit.c załącznika do tej ustawy oraz rozporządzenia Rady(EWG) nr 3851/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. – na skarżącą Spółkę karę pieniężną w łącznej kwocie 600 zł.
W dniu 12 maja 2004 r. w wyniku kontroli drogowej należącego do skarżącej pojazdu marki Volvo o nr rejestracyjnym [...] stwierdzono, że kontrolowany kierowca okazał wykresówki z dni 7/8, 12 maja 2004 r., zaś nie okazał wykresówek z dni 10, 11 maja 2004 r. ani też stosownego zaświadczenia potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu. Ponadto stwierdzono nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolującego ponieważ przełącznik grup czasowych nie był używany albo był używany nieprawidłowo.
W odwołaniu od tej decyzji organu I instancji "B." Sp. j podniosła, że za naruszenia stwierdzone w czasie kontroli odpowiada kierowca.
Organ II instancji rozpatrując odwołanie uznał, że ustalenia faktyczne poczynione w sprawie wskazują na to, iż w chwili kontroli doszło do naruszenia prawa w zakresie obowiązku rejestrowania czasu pracy kierowcy oraz w zakresie sposobu działania przyrządu kontrolnego, zaś podmiotem naruszeń określonych w ustawie o transporcie drogowym i w ustawie o czasie pracy kierowców jest przedsiębiorca wykonujący transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne a nie kierowca prowadzący pojazd w dniu kontroli.
W skardze na tą decyzję "B." Sp. j. podniosła, że wykazane w czasie kontroli wykroczenia popełnił kierowca, który został przeszkolony w zakresie obowiązujących go przepisów prawnych i otrzymał kompletny zestaw instrukcji i wyjaśnień. Nadto zarzucono, że nie została naruszona ustawa o transporcie drogowym tylko załącznik do tej ustawy sygnowany przez Ministra Infrastruktury, a ten załącznik przeczy podstawowej zasadzie państwa prawa, która nie dopuszcza ponoszenia kary przez osobę, która faktycznie nie popełniła wykroczenia i z tego powodu jest niezgodny z Konstytucją.
Sąd oddalając skargę stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Strona skarżąca nie zakwestionowała ustalonego przez organ stanu faktycznego.
Stosownie do art.92 ust. 1 pkt 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym karze pieniężnej podlega ten kto wykonuje transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców oraz wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych. Określenie krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami zarejestrowanymi na terenie kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składających się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu znajdują się na terytorium RP (art. 4 pkt 1 ustawy) natomiast pojęcie międzynarodowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób i rzeczy pojazdami samochodowymi z tym, że jazda odbywa się z przekroczeniem granic RP(art. 4 ust. 2).
Wykładnia art. 92 ustawy winna zatem uwzględniać przyjęte w art. 4 rozumienie transportu krajowego i międzynarodowego, który jak z tego przepisu wynika polega na podejmowaniu i wykonywaniu działalności gospodarczej zakresie wykonywania przewozu osób lub rzeczy.
Stosownie do art. 4 pkt 4 powołanej ustawy przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez załadunku przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego lub międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo do jego działalności gospodarczej spełniający łącznie wskazane w tym przepisie warunki. Jednym z tych warunków jest prowadzenie pojazdów samochodowych użyczanych do przewozu przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. W świetle powołanych przepisów zarówno wykonywanie transportu drogowego jak i wykonywanie przewozu na potrzeby własne nie może być rozumiane jako wykonywanie czynności faktycznych związanych z przemieszczaniem się pojazdów na drogach. Nie chodzi bowiem o wykonywanie tego rodzaju czynności faktycznych tylko o prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług transportowych i o wykonywanie przejazdu przez przedsiębiorcę, prowadzącego inną niż usługi transportowe działalność gospodarczą, pomocniczo w stosunku do tej działalności rozumianego nie jako prowadzenie pojazdu tylko wykonywanie przejazdu na jego rzecz w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Z art. 4 pkt 4a ustawy wynika wprost, iż przewóz na potrzeby własne jest wykonywany przez przedsiębiorcę także wówczas gdy pojazd używany do przewozu jest prowadzony przez jego pracownika.
Z tych względów należy uznać, że wykonującym przewóz na potrzeby własne w rozumieniu art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym była strona skarżąca a nie prowadzący pojazd kierowca.
Stosownie do art. 92 ust.4 ustawy o transporcie drogowym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, których mowa w art. 1 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy, stanowiący jej integralną część, dlatego nie można zarzucić, jak to czyni skarżąca, niezgodności z Konstytucją RP.
Powyższy wyrok zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. H.C. i Zb.C. Sp. J. w [...] zarzucając:
- 1. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 92 ust. pkt 1 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym, art.15 ust. 3 i 7 rozporządzenia Rady EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących w transporcie drogowym i art. 31 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców polegające na uznaniu, że adresatem normy prawnej zawartej w tym przepisie jest wyłącznie przedsiębiorca, ewentualnie
- 2. naruszenie wyżej wymienionych przepisów przez niewłaściwe zastosowanie polegające na zastosowaniu wobec skarżącego tego przepisu, choć nie naruszył on żadnych obowiązków i warunków stanowiących podstawę jego zastosowania, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpatrzenie skargi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Strona skarżąca podniosła, że podmiotem zobowiązanym do uiszczenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy lub przepisów wymienionych w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie jest wyłącznie przedsiębiorca wykonujący przewóz na potrzeby własne, ale swoim zakresem cytowany przepis obejmuje również kierowców prowadzących pojazdy samochodowe na rachunek przedsiębiorcy wykonującego przewóz na potrzeby własne. To na kierowcy, a nie na przedsiębiorcy, spoczywa obowiązek okazania na żądanie uprawnionego kontrolera wykresówek albo zaświadczenia uzasadniającego brak wymaganych wykresówek, a także obowiązek właściwego przełączania urządzenia rejestrującego. W związku z tym, ustalone przez organ administracji fakty wskazują, że to kierowca naruszył ciążące na nim obowiązki w związku z czym to na niego powinna być nałożona kara administracyjna.
Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
W myśl art.174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a.- skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art.183 § 1 ustawy p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił sąd, uzasadniania zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wskazania dodatkowo, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy.
Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie odpowiada tym wymaganiom, ale jest bezzasadna. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach w zakresie zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września o transporcie drogowym.
Sąd dokonał w pełni prawidłowej wykładni tego przepisu i właściwie go zastosował. Odpowiedzialność o jakiej jest mowa w art. 92 ust. 1 ma charakter obiektywny, znajduje zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego kto prowadził pojazd samochodowy. Skarżąca Spółka była dysponentem pojazdu samochodowego i ona wykonywała przewóz na potrzeby własne, a nie kierowca, który prowadził pojazd. Jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołany art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym ustanawia odpowiedzialność administracyjną a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Kary pieniężne wymierzane w postępowaniu administracyjnym, na podstawie ustawy o transporcie drogowym nie uzależniają nałożenia kary od winy, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków.
Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne odpowiedzialność administracyjną ponosi przedsiębiorca i jego organy. Odpowiedzialność tą ponosi także za skutki działań osób, którymi przy wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na postawie art. 184 i art. 204 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.