Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Go 922/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. U. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w X z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddalił skargę.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w X decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] wydaną po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A. U. od decyzji Prezydenta Miasta X z [...] sierpnia 2016 r. nr [...], [...] w sprawie zatrzymania A. U. prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, B1, B, BE, T, C1, C1 + E, CE do czasu wykazania się oceną pozytywną z egzaminu sprawdzającego kwalifikacje – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. A. U. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Sąd ten prawomocnym wyrokiem z 9 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Go 1036/16 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podjętego orzeczenia Sąd wskazał, że odwołanie A. U. wniesione zostało z naruszeniem art. 129 § 2 k.p.a., zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia.
Sąd ustalił, że odwołanie zostało wniesione w dniu [...] sierpnia 2016 r., w sytuacji gdy termin do jego wniesienia upływał dnia [...] sierpnia 2016 r. W konsekwencji Sąd uznał, że Kolegium rozpatrzyło odwołanie, które zostało wniesione z uchybieniem terminu, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Mając powyższe na względzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w X, ponownie rozpoznając sprawę, postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. nr [...], wydanym w oparciu o art. 129 § 2 i art. 134 k.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta X z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w sprawie zatrzymania A. U. prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, B1, B, BE, T, C1, C1 + E, CE.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim A. U. wniósł o uchylenie wskazanego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Skarżący postawił zarzut naruszenia:
- - art. 134 k.p.a. poprzez wydanie przez organ zaskarżonego postanowienia, pomimo iż wydanie go powinno być poprzedzone bezspornymi ustalaniami w zakresie prawidłowości i terminowości wniesienia odwołania, a ewentualne stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania powinno mieć miejsce dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia, czy termin ustawowy z art. 129 § 2 k.p.a. został przez skarżącego zachowany;
- - art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań, w sytuacji gdy obowiązek taki został bezwzględnie nałożony na organ prowadzący postępowanie w trybie administracyjnym;
- - art. 6 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z rażącym naruszeniem przepisów prawa, w sytuacji gdy brak było podstaw do jego wydania w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy;
- - art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i niepodjęcie czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez pominięcie dowodu z pisma skarżącego z dnia [...] sierpnia 2016 r. zatytułowanego "odwołanie", skierowanego do Komendanta Wojewódzkiego Policji w X., które wpłynęło do organu
I instancji w dniu [...] sierpnia 2016 r. oraz odpowiedzi Komendanta z dnia [...] sierpnia 2016 r.;
- - art. 8 oraz art. 11 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, a także zasady wyjaśniania zasadności postanowienia, poprzez wykorzystanie pełnego zaufania skarżącego do organu administracji, w sytuacji gdy organ ten nie dążył do zbadania faktów istotnych dla skarżącego.
Odpowiadając na skargę Kolegium postulowało jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uzasadniając wymieniony na wstępie wyrok w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jednocześnie stosownie do art. 170 powołanej wyżej ustawy - orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W tym miejscu Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przedmiotowa sprawa stanowiła już przedmiot rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który w wyroku z dnia 9 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Go 1036/16, przesądził, że odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta X z [...] sierpnia 2016 r. nr [...], [...], wniesiono z uchybieniem terminu.
Zdaniem Sądu, powołane orzeczenie w znacznym stopniu zdeterminowało kierunek działania organu odwoławczego, z uwagi na rozstrzygnięcie w nim istotnego dla sprawy zagadnienia.
W dalszej części uzasadnienia został przytoczony fragment orzeczenia z dnia 9 lutego 2017 r., w którym Sąd ustalił w oparciu o adnotacje sporządzone na decyzji, że rozstrzygnięcie o zatrzymaniu prawa jazdy skarżący odebrał bezpośrednio w organie
I instancji w dniu [...] sierpnia 2016 r., który to fakt skarżący potwierdził na rozprawie w dniu [...] lutego 2016 r., a zatem termin do wniesienia odwołania upływał w dniu [...] sierpnia 2016 r. Z kolei odwołanie - wprawdzie opatrzone datą [...] sierpnia 2016 r. - skarżący wniósł dopiero w dniu [...] sierpnia 2016 r., bezpośrednio w Wydziale Komunikacji Urzędu Miasta X, co wynika zarówno z pisma Prezydenta Miasta X z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...], jak i z oświadczenia złożonego przez samego skarżącego przed Sądem. Odnosząc się do twierdzeń organu odwoławczego, zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że za odwołanie od decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy nie mogło zostać uznane pismo skarżącego z dnia [...] sierpnia 2016 r. zatytułowane "odwołanie", skierowane do Komendanta Wojewódzkiego Policji w X., które wpłynęło do organu I instancji w dniu [...] sierpnia 2016 r. Sąd zauważył bowiem, że z jego treści jednoznacznie wynika prośba "o zmianę decyzji dotyczącej sprawdzenia kwalifikacji w zakresie kategorii BE, C i CE", która to okoliczność została pominięta przez organ odwoławczy.
Dodatkowo Sąd podkreślił, że sam skarżący na rozprawie w dniu [...] lutego 2016 r. wskazał jednoznacznie, iż pismo z dnia [...] sierpnia 2016 r. nie stanowiło odwołania od decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W powołanych okolicznościach, Sąd stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w X rozpatrzyło odwołanie, które zostało wniesione z uchybieniem terminu, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Mając powyższe na względzie Sąd pierwszej instancji uznał za zasadne rozstrzygnięcie Kolegium stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta X z [...] sierpnia 2016 r. nr [...], [...] w sprawie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, B1, B, BE, T, C1, C1 + E, CE do czasu wykazania się oceną pozytywną z egzaminu sprawdzającego kwalifikacje.
Od powyższego wyroku profesjonalny pełnomocnik A. U. wniósł skargę kasacyjną, w której powołując się na art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a. podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- a) art. 151 w zw. z art. 146 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na postanowienie SKO, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do stwierdzenia, że skarżący nie uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta X z dnia [...] sierpnia 2016 r, nr [...], [...];
- b) art. 141 § 4, art. 135 i art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. b i c, art. 151 p.p.s.a. i art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. polegające na:
- - niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek oddalenia skargi na postanowienie w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania,
- - pominięciu okoliczności, iż stwierdzenie uchybienia terminowi do wyniesienia odwołania powinno mieć miejsce dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia, czy termin ustawowy z art. 129 § 2 k.p.a. został przez skarżącego zachowany;
- c) art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia w toku postępowania przed organem I instancji przepisów art. 6, art. 8 oraz art.11 k.p.a. statuujących zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, a także zasady wyjaśniania zasadności orzeczenia, poprzez wykorzystanie pełnego zaufania skarżącego do organu administracji;
- d) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. poprzez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy, nie odniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny i uzasadnienia decyzji uznaniowej;
- e) art. 141 § 4, art. 135 i art. 145 ust. 1 pkt. 1 lit. b i c, art. 151 p.p.s.a. i art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. polegające na błędnym uznaniu, że obowiązkiem skarżącego było wykazanie, iż uchybienie organu - polegające na uniemożliwieniu skarżącemu przed wydaniem postanowienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań — uniemożliwiło dokonanie konkretnych czynności procesowych mogących mieć wpływ na wynik sprawy;
- f) art. 141 § 4, art. 135 i art. 145 ust. 1 pkt. 1 lit. b i c, art. 151 ustawy p.p.s.a. i art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 134 k.p.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie, prowadzące do przyjęcia, że stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie powinno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy odwołujący się przekroczył termin określony w art. 129 § 2 k.p.a.
Ponadto na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy p.p.s.a. zarzucono wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego:
- a) art. 141 § 4, art. 135, art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 151 p.p.s.a. i art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, w zw. z art. 134 k.p.a. w zw.
z art. 129 § 2 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie, prowadzące do przyjęcia, że stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie powinno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy odwołujący się przekroczył termin określony w art. 129 § 2 k.p.a.;
- b) art. 141 § 4, art. 135, art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 151 p.p.s.a. i art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw.
z art. 170 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wydany w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2017 r. w sprawie o sygn. II SA/Go 1036/16 stwierdzający nieważność decyzji SKO z dnia [...] września 2016 r. przesądził o kierunku działania organu odwoławczego, skoro art. 134 k.p.a. nakłada na organ odwoławczy obowiązek dokładnego wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy przekroczony został termin określony w art. 129 § 2 k.p.a.
W oparciu o powołane zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, albowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.
Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił wyrokowi WSA w Gorzowie Wielkopolskim naruszenie przepisów prawa materialnego oraz procesowego, a następnie wymienił jedynie przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i kodeksu postępowania administracyjnego nie wskazując żadnego przepisu prawa materialnego, którego naruszenia miałby się dopuścić Sąd pierwszej instancji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawowy zarzut skargi sprowadza się do stwierdzenia, że WSA w Gorzowie Wielkopolskim przyjął, iż organ odwoławczy uznał uchybienie terminu do wniesienia środka odwoławczego bez potrzeby wyjaśnienia stanu faktycznego.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutów skargi nadto zwraca też uwagę, że Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć art. 145 P.p.s.a., gdyż go nie stosował w sprawie.
Trafnie WSA w Gorzowie Wielkopolskim przywołał w przedmiotowej sprawie art. 153 i 170 P.p.s.a. dot. związania oceną prawną w sytuacji, gdy wcześniej orzekał WSA i wyrokiem z 9 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Go 1036/16 stwierdził nieważność decyzji SKO z [...] września 2016 r. i przesądził, że odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta X z [...] sierpnia 2016 r. wniesione zostało z uchybieniem terminu.
W tej sytuacji WSA w Gorzowie Wielkopolskim rozpatrując skargę na postanowienie SKO w X z dnia [...] czerwca 2017 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie miał już prawa do tego, aby ponownie badać stan faktyczny dotyczący wskazanego uchybienia terminu, bowiem był związany oceną prawną wyrażoną w wyroku z [...] lutego 2017 r.
Mając na względzie powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) oddalił skargę kasacyjną, gdyż nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.