Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 listopada 2011 r. (sygn. akt II SA/Wa 1500/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Okręgowego Zarządu P. z siedzibą w R. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu udostępnienia danych osobowych.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
W dniu [...] lutego 2010 r. J. P. złożył do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (GIODO) skargę na odmowę udostępnienia przez Okręgowy Zarząd P. z siedzibą w R. (P[...]) danych osobowych użytkowników działek, wchodzących w skład działki o numerze geodezyjnym [...] (obecnie nr [...]) w obrębie [...] (obecnie [...]), znajdującej się w kompleksie R. "N." z siedzibą w R. przy Al. P. (R[...] "N.").
W uzasadnieniu skargi J. P. wyjaśnił, iż w/w działka geodezyjna, od dnia [...] lutego 1996 r. stanowi nieruchomość będącą jego własnością i w związku z tym, podejmuje on na drodze sądowej starania, aby została mu wydana przez działkowców. Wnioskodawca twierdził przy tym, iż został zobowiązany przez Sąd Okręgowy w R. do wskazania wszystkich osób użytkujących wspomnianą wyżej działkę gruntu, gdyż - na podstawie art. 194 § 3 k.p.c. – osoby te mają zostać wezwane do procesu w charakterze pozwanych. Podał też, że P[...] - do chwili obecnej - nie udostępnił mu żądanych danych, co uniemożliwia dochodzenie prawa przed sądem.
Do skargi J. P. dołączył: kopię wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia [...] grudnia 2005 r. (sygn. akt [...]), wezwanie Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] stycznia 2006 r. (sygn. akt [...]), wniosek z dnia [...] lutego 2006 r. o udostępnienie danych osobowych skierowany do P[...] wraz z odpowiedzią z dnia [...] lutego 2006 r. oraz wniosek o udostępnienie danych osobowych z dnia [...] września 2008 r. skierowany do Prezesa R. "N.".
W toku postępowania administracyjnego GIODO dwukrotnie, pismami z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz z dnia [...] maja 2010 r., zwracał się do P. o przedstawienie w sprawie wyjaśnień a ponadto, pismami z dnia [...] lipca 2010 r. oraz [...] sierpnia 2010 r., wystąpił także o złożenie wyjaśnień do Prezesa Zarządu P. "N.".
Początkowo, w piśmie z dnia [...] kwietnia 2010 r. P[...] wyjaśnił, że powodem odmowy udostępnienia J. P. imion, nazwisk i adresów działkowców, zajmujących geodezyjną działkę nr [...] był fakt, iż Okręgowy Zarząd P. [...] nie dysponuje aktualnym wykazem działkowców, zajmujących działki w R. "N.". Ponadto twierdzono też, iż precyzyjne wskazanie osób, które zajmują (zajmowały) działkę geodezyjną nr [...] było nie możliwe, gdyż P[...] nie dysponował planem zagospodarowania ogrodu, który uwzględniałby numerację działek, sporządzonym na podkładzie geodezyjnym z wyodrębnioną działką nr [...]. Zdaniem P[...], sytuacja taka rodziła zaś niebezpieczeństwo wskazania danych osób, które faktycznie nie zajmują działki J. P., co mogłoby stanowić naruszenie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych.
Następnie, w piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. P[...], powołując się na ustawę o rodzinnych ogrodach działkowych, wyjaśnił, że wypełnia on zadania i cele statutowe, działając poprzez swoje jednostki organizacyjne, co oznacza, że to te jednostki dokonują czynności związanych m. in. z przetwarzaniem danych osobowych. Okręgowy Zarząd zaś nie dysponuje precyzyjną i aktualną informacją o osobach uprawiających działki na terenie działki geodezyjnej nr [...] (obecnie [...]), ponieważ w jego kompetencjach nie leży bezpośredni przydział działek poszczególnym działkowcom.
Zarząd R. "N." w piśmie z dnia [...] sierpnia 2010 r. poinformował organ natomiast, posiada niekompletne informacje, dotyczące działkowców użytkujących działki w tym ogrodzie, co dotyczyło również działki geodezyjnej nr [...]. Podnosił też, iż istnieją uzasadnione wątpliwości, ilu działkowców i w jakim zakresie zajmuje w/w działkę, ponieważ Zarząd R. nie uwzględnia w prowadzonej dokumentacji numeru działki geodezyjnej, na jakiej poszczególni działkowcy użytkują przydzielone im działki ogrodowe.
W tej sytuacji, upoważnieni przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych inspektorzy dokonali kontroli zgodności przetwarzania danych osobowych z przepisami o ochronie danych osobowych w P. oraz R. "N." a w wyniku tych czynności, organ - decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 12 pkt 2 i art. 22, art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ustawy o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101. poz. 926 ze zm.) - nakazał Okręgowemu Zarządowi P. z siedzibą w R. udostępnienie J. P. danych osobowych użytkowników działek o numerach od [...] do [...] oraz [...], w zakresie imion, nazwisk i adresów zamieszkania ww. osób, przetwarzanych przez Okręgowy Zarząd P. w "Rejestrze członków P. w R.", w podrejestrze o nazwie "P.", będących użytkownikami w/w działek usytuowanych na działce geodezyjnej nr [...] (obecnie nr [...]) w obrębie [...] (obecnie [...]).
W motywach swego rozstrzygnięcia GIODO wskazał, że w toku czynności kontrolnych ustalono, że P[...] prowadzi ewidencję członków z obszaru działania okręgu w postaci "Rejestru członków P.". Rejestr ten zawiera dane osobowe członków P[...] będących użytkownikami działek w rodzinnych ogrodach działkowych na obszarze województwa p. Rejestr jest prowadzony z podziałem na poszczególne rodzinne ogrody działkowe, działające na obszarze województwa i zawiera m.in. "Rejestr członków P. " w R.". Rejestr członków P. w R. został podzielony na sześć podrejestrów, m. in. o nazwie "P., w którym przetwarzane są dane osobowe m.in. użytkowników działek o numerach od [...] do [...] oraz działek o numerach [...] w zakresie imienia i nazwiska użytkownika działki, adresu zamieszkania, numeru działki, powierzchni działki i daty podjęcia przez Zarząd R. uchwały o przydzieleniu działki (rok).
Organ podniósł przy tym, że - w toku kontroli – P[...] twierdził, iż posiada informacje o numerach geodezyjnych działek wchodzących w skład R[...] oraz ich granicach i wielkości, jednak nie jest w stanie przypisać do nich numerów działek nadanych przez zarząd R[...] "N.".
Z kolei, w toku kontroli w R[...] ustalono, iż na nieruchomości stanowiącej działkę geodezyjną nr [...] (obecnie nr [...]), w obrębie [...] (obecnie [...]) znajduje się osiemnaście działek. Są to działki o numerach od [...] do [...] oraz działki oznaczone numerami: [...], a te z kolei informacje - jak wyżej wskazano - przetwarzane są przez P[...] w w/w "Rejestrze członków P. w R.", w podrejestrze o nazwie "P.".
GIODO wskazał również, że P[...] – w świetle przepisów ustawy o ochronie danych osobowych - jest administratorem danych osobowych użytkowników działek, w tym oznaczonych numerami od [...] do [...] oraz [...], znajdujących się na terenie R[...] "N.", a położonymi na nieruchomości J. P. (art. 7 pkt 5 ustawy). Zgodnie zaś z art. 29 ustawy o ochronie danych osobowych, w przypadku udostępniania danych osobowych w celach innych niż włączenie do zbioru, administrator danych udostępnia posiadane w zbiorze dane osobom lub podmiotom uprawnionym do ich otrzymania na mocy przepisów prawa (ust. 1). Dane osobowe, z wyłączeniem danych, o których mowa w art. 27 ust. 1, mogą być także udostępnione w celach innych niż włączenie do zbioru, innym osobom i podmiotom niż wymienione w ust. 1, jeżeli w sposób wiarygodny uzasadnią potrzebę posiadania tych danych, a ich udostępnienie nie naruszy praw i wolności osób, których dane dotyczą (ust. 2).
Dane osobowe udostępnia się na pisemny, umotywowany wniosek, chyba że przepis innej ustawy stanowi inaczej. Stosownie natomiast do treści art. 30 omawianej ustawy, administrator danych odmawia udostępnienia danych osobowych ze zbioru danych podmiotom i osobom innym niż wymienione w art. 29 ust. 1, jeżeli spowodowałoby to: ujawnienie wiadomości stanowiących tajemnicę państwową, zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa, życia i zdrowia ludzi lub bezpieczeństwa i porządku publicznego, zagrożenie dla podstawowego interesu gospodarczego lub finansowego państwa, istotne naruszenie dóbr osobistych osób, których dane dotyczą, lub innych osób.
W ocenie organu, wniosek J. P. skierowany do P[...] odpowiadał wymogom określonym w powołanym wyżej art. 29 ust. 2 i 3 ustawy o ochronie danych osobowych. Podano w nim informacje umożliwiające wyszukanie interesujących go danych (poprzez wskazanie o użytkowników której działki chodzi), określono zakres wnioskowanych danych (imię, nazwisko, adres) oraz ich przeznaczenie (w celu skierowania przeciwko ww. osobom powództwa cywilnego). J. P. wiarygodnie uzasadnił też potrzebę pozyskania wnioskowanych danych, wskazując, że są mu one niezbędne do pozwania w procesie cywilnym osób zajmujących jego nieruchomość.
Jednocześnie, GIODO zauważył, że brak było podstaw do przyjęcia, iż J. P. wykorzysta powyższe dane osobowe działkowców w celach innych niż proces sądowy, a w związku z tym – jak twierdził organ – nie zachodziła w sprawie możliwość powołania się przez P[...] na przeszkodę w udostępnieniu, objętych wnioskiem, danych z art. 29 ust. 2 in fine omawianej ustawy. Przyjęcie bowiem, że przetwarzanie (udostępnienie) danych osób, wobec których chce się prowadzić postępowanie sądowe, miałoby godzić w ich prawa i wolności prowadziłoby do nieuzasadnionej ochrony takich osób przed ewentualną odpowiedzialnością za swoje działania, zwłaszcza iż mogą one, w trakcie postępowania sądowego, w pełni korzystać ze swoich praw, zagwarantowanych przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Ponadto, jak zauważył organ, w sprawie nie zachodziły też okoliczności wymienione w art. 30 cyt. ustawy
W tych warunkach, GIODO uznając, że P[...] bezpodstawnie odmówił udostępnienia zainteresowanemu danych osobowych działkowców, przez co dopuścił się naruszenia art. 29 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych, decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] nakazał Okręgowemu Zarządowi P. z siedzibą w R. udostępnienie J. P. danych osobowych użytkowników działek o numerach od [...] do [...] oraz [...] w zakresie: imion, nazwisk i adresów zamieszkania w/w osób, przetwarzanych przez Okręgowy Zarząd P. w "Rejestrze członków P. o w R.", w podrejestrze o nazwie "P.", będących użytkownikami w/w działek na działce o numerze geodezyjnym [...] (obecnie [...]), w obrębie [...] (obecnie [...]).
Rozpatrując sprawę na skutek wniosku o ponowne jej rozpatrzenie, a który złożył P[...], GIODO – działając na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 12 pkt 2, art. 22 oraz 18 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych - decyzją z dnia 20 kwietnia 2011 r. utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie.
W motywach tej decyzji organ podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. a ponadto, mając na uwadze treści zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stwierdził, iż przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności odmowy udostępnienia przez P[...] J. P. danych osobowych użytkowników działek na działce geodezyjnej nr [...] (obecnie nr [...]), w obrębie [...] (obecnie [...]), znajdującej się w kompleksie R[...] "N." zatem, w zainteresowaniu organu, nie pozostawała kwestia legalności użytkowania działek przez te osoby, gdyż w tej sprawie władne są orzekać sądy powszechne.
W skardze na powyższą decyzję GIODO z dnia [...] kwietnia 2011 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, P[...] wnosił o jej uchylenie, podnosząc, że wszczęcie postępowania administracyjnego przez GIODO powinno być poprzedzone odrębnym i autonomicznym postępowaniem kontrolnym, stwierdzającym naruszenie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. W niniejszej zaś sprawie przeprowadzone postępowanie kontrolne nie doprowadziło do ujawnienia przepisu ustawy o ochronie danych, którego naruszenie pozwalałoby skorzystać z władczych kompetencji GIODO i wydania decyzji nakazującej usunięcie powstałych nieprawidłowości.
Ponadto postępowanie wyjaśniające, przeprowadzone w sprawie nie wykazało także w sposób jednoznaczny, przebiegu granic działki nr [...], której właścicielem pozostaje J. P. Odpowiadając na skargę, GIODO wnosił o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się zaś do zarzutów skargi, organ podkreślał, że czynności kontrolne przeprowadzone w siedzibie administratora ujawniły, iż - wbrew wcześniejszemu stanowisku – P[...] przetwarza wnioskowane przez J. P. dane osobowe. W toku kontroli bowiem Prezes Zarządu R[...] "N." oświadczył, że obecnie na nieruchomości stanowiącej działkę oznaczoną numerem geodezyjnym [..] (obecnie [...]), w obrębie [...] (obecnie [...]) znajduje się osiemnaście działek i są to działki o numerach od [...] do [...] oraz działki oznaczone numerami [...].
Ponadto ustalono, że dane użytkowników tych działek przetwarzane są przez P[...] w "Rejestrze członków P. "N." w R., w podrejestrze o nazwie "P.". W ocenie organu, niezrozumiałe zatem było stanowisko przedstawione w skardze, iż nie było możliwe precyzyjne określenie działek R[...] umiejscowionych na działce [...] (obecnie [...]).
Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a" - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż nie zasługiwała ona na uwzględnienie, gdyż obie, wydane w tej sprawie, decyzje nie naruszały prawa.
Przytaczając treść przepisów art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), w wersji obowiązującej do dnia 6 marca 2011 r., które stanowiły podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, Sąd zauważył, że - zgodnie z tym przepisem - wniosek o udostępnienie danych osobowych może złożyć dowolny podmiot (osoba fizyczna, dowolna jednostka organizacyjna, zarówno publiczna jak i prywatna), choć samo złożenie wniosku nie zobowiązuje jednak automatycznie administratora do udostępnienia wnioskodawcy żądanych danych. Administrator musi bowiem dopiero ocenić, czy zostały spełnione przesłanki udostępnienia danych osobowych, zawarte w art. 29 powołanej ustawy. Ocena dokonywana przez administratora podlega natomiast kontroli w postępowaniu przed GIODO, który może nakazać w drodze decyzji administracyjnej udostępnienie danych.
Z treści art. 29 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych jednoznacznie przy tym – jak wywodził Sąd - wynika, że udostępnienie danych osobowych, w trybie tego przepisu, uzależnione jest od spełnienia łącznie dwóch przesłanek. Pierwszą z nich jest uzasadnienie potrzeby posiadania tych danych, drugą zaś przesłankę stanowi okoliczność, aby fakt udostępnienia danych nie naruszył praw i wolności osób, których dane dotyczą.
Odnosząc powyższe do przedmiotowego stanu faktycznego, Sąd Wojewódzki uznał, iż obie z tych przesłanek zostały spełnione. Powodem wystąpienia przez J. P. do P[...] o udostępnienie danych osobowych użytkowników działek usytuowanych na działce o numerze geodezyjnym [...] (obecnie nr [...]) w obrębie [...] (obecnie [...]), znajdującej się w kompleksie R[...] "N.", był bowiem zamiar pozwania tych osób w procesie cywilnym o wydanie nieruchomości, a zatem potrzeba uzyskania przez wnioskodawcę od P[...] danych osobowych osób użytkujących działki na działce geodezyjnej nr [...] (obecnie nr [....]) została wiarygodnie wykazana. Pogląd, że konieczność wykorzystania danych osobowych w postępowaniu sądowym może uzasadniać wniosek skierowany do administratora o ich udostępnienie, znajdował bowiem potwierdzenie zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.
Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, zgodzić się również należało ze stanowiskiem organu, iż okoliczności sprawy wyłączały możliwość powołania się przez administratora danych na przeszkodę z art. 29 ust. 2 cyt. ustawy. Osoby, których dane zostały udostępnione wnioskodawcy mogą bowiem - w trakcie prowadzonego postępowania sądowego - w pełni korzystać ze swoich praw, zagwarantowanych przepisami Kodeksu postępowania cywilnego.
Sąd ustosunkowując się do zarzutów skargi, podkreślił również, że w wyniku kontroli przeprowadzonej z inicjatywy organu w P[...] ustalono, które numery działek znajdują się na nieruchomości stanowiącej działkę oznaczoną geodezyjnie nr [...] (obecnie ([...]), w obrębie [...] (obecnie [...]), stanowiącej własność J. P. i w swej decyzji GIODO wskazał dokładnie, których użytkowników dane należy udostępnić. Bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji pozostawała zaś okoliczność, że działki te mogły być umiejscowione tylko częściowo na nieruchomości stanowiącej własność J. P. Nie zmieniało to bowiem faktu, że nawet osoba, która użytkuje działkę tylko częściowo położoną na tej nieruchomości, jest legitymowana biernie, aby być stroną w postępowaniu w przedmiocie jej wydania właścicielowi. Ponadto, kwestia legitymacji biernej tych osób będzie – jak wywodził Sąd - podlegała weryfikacji sądu w postępowaniu o wydanie nieruchomości.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego, nie znajdował również uzasadnienia w przepisach ustawy o ochronie danych osobowych zarzut, że wszczęcie postępowanie administracyjnego przez GIODO poprzedzone powinno być odrębnym i autonomicznym postępowaniem kontrolnym stwierdzającym naruszenie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. Wszczęcie postępowania przez GIODO może bowiem nastąpić zarówno z urzędu, jak i na wniosek. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek J. P. zawarty w piśmie z dnia [...] lutego 2010 r., a kontrola w P[...] przeprowadzona została w następstwie wszczęcia tego postępowania.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, [...]- Okręgowy Zarząd P.i w R. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:
- 1. art. 18 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz.926 z późn. zm.) poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie zachodzi naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych upoważniające Generalnego Inspektora Danych Osobowych do wydania decyzji administracyjnej nakazującej usunięcie zaistniałych nieprawidłowości,
- 2. art. 29 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz.926 z późn. zm.) poprzez błędne uznanie, iż spełnione zostały przesłanki wskazane w tym przepisie pozwalające na udostępnienie wnioskodawcy danych osobowych osób - użytkowników działek w kompleksie R. z siedzibą w R. przy ul. [...], który to ogród częściowo pozostaje zlokalizowany na działce nr [...], w obrębie [...].
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wraz z zasądzeniem kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnoszono, że wszczęcie postępowania administracyjnego przez GIODO poprzedzone winno być odrębnym i autonomicznym postępowaniem kontrolnym, stwierdzającym naruszenie przepisów ustawy.
Poza tym twierdzono, iż wydanie w tej sprawie decyzji administracyjnej było całkowicie zbędne i nieuzasadnione. Wnioskodawca bowiem nie wykazał w sposób wiarygodny potrzeby uzyskania, objętych wnioskiem, danych osobowych. J. P. wystąpił o powyższe informacje postępując wprawdzie istotnie, zgodnie z wytycznymi Sądu Okręgowego w R., zawartymi w wyroku z dnia[...] grudnia 2005 r. (sygn. akt [...]) i swój wniosek poparł również wezwaniem Sądu Rejonowego w R., zobowiązującym do wskazania imion i nazwisk działkowców użytkujących działkę nr [...] celem ich dopozwania do toczącego się postępowania o wydanie nieruchomości, ale postępowanie to zostało prawomocnie zakończone w 2006 r. (wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] kwietnia 2006 r., sygn. akt [...] Skarżący akcentował, że w chwili składania przez J. P. wniosku o udostępnienie danych osobowych użytkowników działek, jak też w chwili obecnej, nie toczyło się i nie toczy się już żadne postępowanie sadowe o odzyskanie władztwa nad nieruchomością [...], na potrzeby którego uzyskanie tych danych pozostawałoby uzasadnione.
Skarżący kasacyjnie zwracał też uwagę, iż osoby użytkujące działki w ramach R[...] "N." w R. czynią to w oparciu o przydział działki, wydany im przez P[...]. Osoby te zatem, poprzez przydział działek, stały się ich dalszymi posiadaczami zależnymi i nabyły prawo do ich użytkowania. Są one także właścicielami: nasadzeń, urządzeń i obiektów znajdujących się na działce, wykonanych lub nabytych z własnych środków finansowych. Poszczególni użytkownicy działek dokonali ich zagospodarowania w sposób trwały, stawiając elementy infrastruktury działkowej (altany, szklarnie, budynki gospodarcze) podlegające ochronie konstytucyjnej (art. 15 ust. 2 ustawy o R[...] w zw. z art. 21 ust. 1 Konstytucji), gdyż ustawa o Rodzinnych Ogrodach Działkowych wprowadza odrębną własność tych urządzeń, jako wyjątek od zasady przewidzianej w art. 48 k.c.
Z punktu widzenia tych osób – jak wywodził skarżący kasacyjnie - rozstrzygnięcie tej sprawy w sposób istotny i zasadniczy wpływa na ich prawa i obowiązki a wszczęcie przeciwko nim postępowania doprowadzić może do pozbawienia, bądź też znacznego ograniczenia przedmiotowych praw.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, J. P. twierdził, że stanowisko Zarządu Okręgowego P[..] w R. stanowiło (cyt.) "rażące naruszenie porządku prawnego". Wyjaśnił przy tym, że Sąd Rejonowy w R. w sprawie o sygnaturze akt [...] nie rozpatrywał wydania poszczególnych działek (w ilości [...]), gdyż - ze względu na odmowę wydania danych osobowych przez skarżącego kasacyjnie -nie mógł prawidłowo wnieść przeciwko użytkującym pozwów. W powyższym postępowaniu rozpatrywano jedynie sprawę małych fragmentów działki nr [...], które były we władaniu P[...] (alejki), a ze względu na w/w kłopoty z ustaleniem poszczególnych danych, pozew został oddalony. Z tego też powodu kwestia uzyskania danych osobowych wspomnianych osiemnastu użytkowników działek, pozostawała nadal jak najbardziej aktualna.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną GIODO wnosił o jej oddalenie podnosząc w obszernym uzasadnieniu stanowiska, że wniosek J. P. skierowany do skarżącego odpowiadał wymogom określonym w art. 29 ust. 2 i 3 ustawy o ochronie danych osobowych. Organ omówił kompleksowo przepisy procedury cywilnej, związane z wniesieniem pozwu i wymogami, jakie pozew winien spełniać oraz zauważył, że bez znaczenia dla zasadności pozyskania przez J. P. wnioskowanych danych osobowych, był fakt, iż wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] kwietnia 2006 r. (sygn. akt [...]) jest prawomocny i w/w postępowanie zostało zakończone. Na żadnym bowiem etapie niniejszego postępowania nie twierdzono, że dane osobowe użytkowników działki wnioskodawcy są mu niezbędne na potrzeby postępowania o powyższej sygnaturze akt. Twierdzono jedynie, że dane te były niezbędne wnioskodawcy dla skutecznego prowadzenia procesu windykacyjnego przeciwko użytkownikom w/w działek, a wspomniane wezwanie Sądu Rejonowego w R. było wyłącznie dowodem to potwierdzającym, niezależnie od obowiązującej w tym zakresie regulacji zawartej w prawie cywilnym i procedurze cywilnej.
Organ zaakcentował przy tym, iż z dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie bezspornie wynikało, że J. P. pisemnie zwracał się już do skarżącego o udostępnienie wnioskowanych danych i dopiero bezskuteczność tych jego działań w tym zakresie leżała u podstaw skierowania skargi do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.
Ponadto – zdaniem organu - nieznajdowało uzasadnienia twierdzenie, że udostępnienie danych części działkowców może godzić w ich prawa i wolności. Osoby te bowiem w trakcie prowadzonego postępowania sądowego mogą w pełni korzystać ze swoich praw zagwarantowanych przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, jak również podnosić swoje ewentualne roszczenia w związku z dokonanymi nasadzeniami, urządzeniami i obiektami na działkach, będących własnością J. P., a ich zasadność będzie podlegała ocenie sądu powszechnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.
Zarzuty w niej podniesione dotyczyły obrazy prawa materialnego w postaci art. 18 i 29 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.), gdyż - zdaniem skarżącego kasacyjnie – w analizowanej sprawie, wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie wystąpiło naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych upoważniające Generalnego Inspektora Danych Osobowych do wydania decyzji administracyjnej nakazującej usunięcie zaistniałych nieprawidłowości a ponadto nie zostały spełnione przesłanki, wskazane w art. 29 cytowanej ustawy, pozwalające na udostępnienie wnioskodawcy danych osobowych osób - użytkowników działek w kompleksie R. z siedzibą w R. przy ul. [...], a który to ogród częściowo pozostaje zlokalizowany na działce geodezyjnej nr [...], w obrębie [...].
Zarzuty te nie były jednak nieusprawiedliwione a ponadto, nie zostały one także w pełni poprawnie sformułowane pod względem formalnym. Artykuły bowiem 18, jak i 29 ustawy o Ochronie Danych Osobowych składają się z kilku jednostek redakcyjnych, które nie zostały przywołane w skardze kasacyjnej. Mając jednak na uwadze treść uzasadnienia w/w skargi, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że była ona na tyle czytelna, iż umożliwia mu merytoryczne odniesienie się do powyższych zarzutów.
Należy zatem wyjaśnić, że wydanie decyzji przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych jest dokonywane w postępowaniu administracyjnym, które – wg art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Ochronie Danych Osobowych - może być prowadzone z urzędu lub na wniosek osoby zainteresowanej. Żaden przy tym z przepisów w/w ustawy nie przewiduje procedury, która nakazywałaby organowi, aby – w przypadku wniosku o wszczęcie postępowania w celu wydania nakazu udostępnienia danych osobowych – organ ten prowadził jedno postępowanie – na wniosek, a dodatkowo – tym razem z urzędu - wszczynał równoległe postępowanie, które w istocie rzeczy powielałoby czynności wyjaśniające, przeprowadzane w postępowaniu wnioskowym. Z tej przyczyny wydanie przez organ decyzji w postępowaniu wszczętym na wniosek, po przeprowadzeniu w nim całości postępowania dowodowego, było w pełni prawidłowe.
Odnośnie zarzutu dotyczącego art. 29 w/w ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 6 marca 2011 r., wskazać trzeba, że i ten zarzut nie był usprawiedliwiony. W myśl powyższej regulacji prawnej, w przypadku udostępniania danych osobowych w celach innych niż włączenie do zbioru, administrator danych udostępnia posiadane w zbiorze dane osobom lub podmiotom uprawnionym do ich otrzymania na mocy przepisów prawa (art. 29 ust. 1). Dane osobowe, z wyłączeniem danych, o których mowa w art. 27 ust 1, mogą być także udostępnione w celach innych niż włączenie do zbioru, innym osobom i podmiotom niż wymienione w ust. 1, jeżeli w sposób wiarygodny uzasadnią potrzebę posiadania tych danych, a ich udostępnienie nie naruszy praw i wolności osób, których dane dotyczą (art. 29 ust. 2). Dane osobowe udostępnia się na pisemny, umotywowany wniosek, chyba że przepis innej ustawy stanowi inaczej. Wniosek powinien zawierać informacje umożliwiające wyszukanie w zbiorze żądanych danych osobowych oraz wskazywać ich zakres i przeznaczenie (art. 29 ust. 3).
Udostępnione dane osobowe można wykorzystać wyłącznie zgodnie z przeznaczeniem, dla którego zostały udostępnione (art. 29 ust. 4). Prawidłowo zatem Sąd Wojewódzki ocenił, iż wniosek J. P. o udostępnienie mu przez Okręgowy Zarząd P. z siedzibą w R. danych osobowych użytkowników działek, wchodzących w skład działki o numerze geodezyjnym [...] (obecnie nr [...]), w obrębie [...] (obecnie [...]), znajdującej się w kompleksie R. "N." z siedzibą w R. przy Al. P., spełniał wymagania formalne oraz był zasadny merytorycznie. Powyższe dane były bowiem potrzebne wnioskodawcy do prowadzenia procesu windykacyjnego, dotyczącego nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], stanowiącej własność uczestnika postępowania, co pośrednio potwierdzały dołączone do wniosku dokumenty. Były to m. in. odpis wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia [...] grudnia 2005 r. (sygn. akt [...]) oraz, będące jego następstwem a skierowane do uczestnika postępowania, wezwanie Sądu Rejonowego w R. zobowiązujące go – jako powoda - do wskazania wszystkich osób, użytkujących w/w nieruchomość, celem nadanie im w procesie cywilnym, statusu strony pozwanej.
Niespełnienie tego obowiązku, z powodu niemożności ustalenia danych osobowych, owych, konkretnych osób, użytkujących nieruchomość J. P., skutkowało oddaleniem jego powództwa wniesionego przeciwko P. w W. (wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] kwietnia 2006 r., sygn. akt [...] Zaprezentowany zatem w skardze kasacyjnej pogląd, iż J. P. nie spełniał przesłanek z art. 29 ust. 2 omawianej ustawy, bo – w dacie wystąpienia przez niego z wnioskiem – żadne postępowanie sądowe już się nie toczyło, było całkowicie nieuzasadnione. Podkreślenia wymaga, że wspomniane wyżej dokumenty miały jedynie uprawdopodobnić zasadność wniosku uczestnika, a nie dowodzić prowadzenia przezeń - w dacie składania wniosku - procesu cywilnego przeciwko działkowcom. Z racji bowiem wymogów procedury cywilnej (art. 187 § 1 w zw. z art. 126 § 1 pkt 1 i § 2 oraz art. 194 § 3 k.p.c.) taka sytuacja nie była prawnie możliwa.
Nie znajduje również uzasadnienia argumentacja skarżącego kasacyjnie dotycząca praw działkowców do nasadzeń i obiektów tzw. małej architektury znajdujących się na użytkowanych przez nich działkach pracowniczych. Nie można bowiem uzasadniać, potrzebą ochrony praw cywilnych, odmowy udostępnienia danych osobowych osobie, która sama poszukuje tego rodzaju ochrony. Akceptacja, na gruncie analizowanej sprawy, takiego stanowiska stawiałaby działkowców w uprzywilejowanej – w stosunku do właściciela gruntu zajętego przez ogrody działkowe – pozycji, co – z kolei naruszałoby konstytucyjną zasadę równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).
Z tego powodu zasadnie Sąd Wojewódzki przyjął, że przytoczone wyżej argumenty nie pozwalały na powoływanie się, w rozpatrywanym przypadku, na przeszkodę udostępnienia danych, określoną w art.. 29 ust. 2 in fine cytowanej ustawy. Osoby, których dane podlegały udostępnieniu, mają zaś możliwość i prawo - w trakcie procesu windykacyjnego - podnosić przysługujące im ewentualne roszczenia związane z dokonanym zagospodarowaniem spornego gruntu.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – orzekł jak w sentencji.