Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1811/11 oddalił skargę M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami.
W uzasadnieniu wyroku podano, że decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Prezydent m. st. Warszawy orzekł o cofnięciu M. B. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AB, nr ew. [...], z uwagi na nie poddanie się badaniu psychologicznemu w trybie art. 124 ust. 1 pkt. 2 lit. b/ ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Komendant Stołeczny Policji pismem z dnia [...] września 2010 r. skierował stronę na badania psychologiczne w związku z otrzymaniem przez M. B. 31 punktów karnych za naruszenie reguł ruchu drogowego w okresie od 28 listopada 2008 r. do 25 września 2009 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie po rozpatrzeniu odwołania M. B. decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy, podnosząc w uzasadnieniu, że po otrzymaniu pisma Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] września 2010 r. organ I instancji pismem z dnia [...] listopada 2010 r. wezwał stronę do dostarczenia wyniku badania psychologicznego, zaś pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia prawa jazdy oraz poinformował o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że wobec nie dostarczenia wyniku badań psychologicznych organ I instancji zasadnie orzekł o cofnięciu M. B. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AB, nr ew. [...].
Kolegium wskazało również, że organy administracyjne, jak i sądy administracyjne, są związane prawomocnymi orzeczeniami, zatem także postanowieniami i orzeczeniami w zakresie zatrzymania prawa jazdy. W toku postępowania administracyjnego związanego ze skierowaniem na egzamin kontrolny lub badania oraz zatrzymaniem i cofnięciem prawa jazdy organy administracji nie mają żadnych kompetencji, aby podważać mandaty karne nałożone przez policję jak i wyroki skazujące sądów powszechnych, nakładane i orzekane za popełnienie wykroczeń komunikacyjnych.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2011 r. wniósł M. B., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, 8 k.p.a. i art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym poprzez niezasadne przyjęcie, iż brak jest wątpliwości co do zasadności stwierdzenia przypisania skarżącemu punktów karnych i w konsekwencji niezasadne cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AB, niepodjęcie kroków niezbędnych do załatwienia sprawy, mając na względzie także słuszny interes skarżącego oraz prowadzenie postępowania w taki sposób, w który w żadnej mierze nie można mówić o pogłębieniu zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W uzasadnieniu wyroku podano, że zgodnie z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b/ Prawa o ruchu drogowym badaniu psychologicznemu przeprowadzonemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega osoba, która przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Skarżący taką liczbę 24 punktów przekroczył. W takim przypadku obowiązek skierowania na badania psychologiczne ma charakter obligatoryjny i nie ma od niego wyjątku.
Komendant Policji w Warszawie skierował M. B. z powodu przekroczenia limitu 24 punktów karnych na badanie psychologiczne. M. B. winien był poddać się badaniu psychologicznemu w terminie 30 dni od daty otrzymania skierowania, tj. od dnia 13 października 2010 r. a oryginał uzyskanego orzeczenia przedłożyć organowi. W związku z nieprzedłożeniem orzeczenia – mimo wezwania – organ I instancji zasadnie cofnął M. B. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AB, ponieważ na podstawie art. 140 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym Starosta (Prezydent) w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia.
Sąd zaznaczył, że w postępowaniu tym organ I i II instancji nie są uprawnione do kontroli i podważania orzeczeń na podstawie których naliczono i wpisano do ewidencji punkty karne. Zatem podniesione w odwołaniu i w skardze, w sposób niezwykle ogólny, zarzuty dotyczące nieprawidłowego przypisania skarżącemu punktów karnych nie mogły być uwzględnione, wobec funkcjonowania w obrocie prawnym orzeczeń będących podstawą do naliczenia punktów karnych z tytułu naruszenia przepisów ruchu drogowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. B. reprezentowany przez adwokata. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił:
- 1) naruszenie prawa materialnego – przez niewłaściwe zastosowanie art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym wyrażające się w niezasadnym przyjęciu, iż brak jest wątpliwości co do zasadności stwierdzenia przypisania skarżącemu punktów karnych i w konsekwencji aprobata niezasadnego zatrzymania skarżącemu prawa jazdy i skierowania go na egzamin sprawdzający kwalifikacje kierowcy;
- 2) naruszenie prawa procesowego – art. 145 § 1 punkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. i z art. 8 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi na decyzję administracyjną wydaną na skutek braku podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, bez wzięcia pod uwagę także słusznego interesu skarżącego oraz na skutek prowadzenia postępowania w taki sposób, który powoduje, iż w żadnej mierze nie można mówić o pogłębieniu zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że skarżący podnosił, że przy rejestracji prędkości drogowej na terenie całego kraju doszło do szeregu nieprawidłowości, które skutkowały niezasadnymi stwierdzeniami naruszeń administracyjnych w tej mierze.
Kwestia ta została przez skarżącego podniesiona już w odwołaniu, jednakże sprawa poruszonych nieprawidłowości została praktycznie pominięta, w tym w szczególności kwestia nieprzeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tej mierze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaakceptował brak wyjaśnienia tej kwestii, co budzi wątpliwości tak w świetle przepisów Prawa o ruchu drogowym, jak i przepisów procedury administracyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Zgodnie z treścią art.183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak pod rozwagę z urzędu okoliczności stanowiące przesłanki nieważność postępowania. Okoliczności, o których mowa w powołanym przepisie nie wstąpiły w rozpoznawanej sprawie, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wyłącznie w granicach zarzutów podniesionych w tej skardze.
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty koncentrują się wokół niewłaściwego zastosowania przez orzekające w sprawie organy, a następnie wadliwego zaakceptowania takiego stanu rzeczy przez Sąd I instancji, prawa materialnego, tj. art. 138 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, będącego następstwem naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty zmierzają przede wszystkim do wykazania, że orzekające w sprawie organy naruszyły przepisy postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy poprzez nieprzeprowadzenie stosownego postępowania w zakresie wyjaśnienia prawidłowości przypisania skarżącemu punktów karnych. Obowiązek przeprowadzenia takiego postępowania wyjaśniającego wywodzony jest z okoliczności, że na terenie całego kraju doszło do nieprawidłowości przy rejestracji prędkości drogowej, zwłaszcza w zakresie czynności prowadzonych przez straże gminne, a co zostało pominięte w postępowaniu odwoławczym i zaakceptowane przez Sąd.
Tak sformułowane zarzuty nie były w stanie podważyć prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Przede wszystkim należy przypomnieć, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami. Tymczasem podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut niewłaściwego zastosowania art. 138 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym dotyczy przepisu prawa materialnego, który w tej sprawie w ogóle nie miał zastosowania, gdyż przepis zawarty w art. 138 ust. 1 powołanej ustawy w dacie wydania zaskarżonej decyzji brzmiał: "Decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadkach określonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d/ i g/ wydaje starosta".
Przedmiotem kontroli Sądu I instancji była w rozpoznawanej sprawie decyzja dotycząca cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami o określonej kategorii, którą organ I instancji wydał na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. c/ ustawy – Prawo o ruchu drogowym. W postępowaniu tym Sąd I instancji nie dokonywał oceny legalności rozstrzygnięcia kierującego skarżącego na badania. Natomiast bezsporne uchybienie obowiązkowi w zakresie poddania się badaniom, na które skarżący został skierowany stanowiło podstawę wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami i wydania kwestionowanej decyzji. Decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami ma charakter związany, nie zastosowanie się do obowiązku poddania się badaniom skutkuje zastosowaniem przez organ sankcji przewidzianej w ustawie.
Nie mogły być uznane za usprawiedliwione także zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego – art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (zapewne zarzut ten miał dotyczyć art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.) w związku z art. 7 i art. 8 k.p.a. Prawidłowo przyjęto zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowym, że w niniejszym postępowaniu nie mogły podlegać wyjaśnieniu wątpliwości skarżącego dotyczące prawidłowości przypisania mu punktów karnych. Podmiotem prowadzącym ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest wyłącznie policja. Starosta nie prowadzi takiej ewidencji.
Natomiast przed wydaniem decyzji, o której mowa w obowiązującym w dacie wydania decyzji art. 138 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym starosta ustala stan faktyczny, jakim jest przekroczenie przez kierującego liczby 24 punktów za naruszenie przepisów o ruchu drogowym. W postępowaniu prowadzonym przez starostę na wniosek organów policji nie prowadzi się postępowania wyjaśniającego poza ustaleniem, że kierujący pojazdem przekroczył liczbę 24 punktów karnych, co jest wystarczającą okolicznością do zatrzymania prawa jazdy.
Obowiązujący w dacie wydania decyzji art. 130 ust. 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym zawierał upoważnienie dla ministra spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem transportu i sprawiedliwości do określenia sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji, programu szkolenia i jednostek do niego upoważnionych, liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia oraz podmiotów upoważnionych do uzyskiwania danych z ewidencji. W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał w dniu 20 grudnia 2002 r. rozporządzenie w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. Nr 236, poz. 1998), które obowiązywało w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Z przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym, jak i z rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy wynika, że kwestia prawidłowości przypisania kierującemu pojazd punktów karnych może być przedmiotem postępowania organu prowadzącego tę ewidencję, w tym jedynie trybie kierowca może ubiegać się o wykreślenie punktów karnych z ewidencji.
W postępowaniu w sprawie zatrzymania prawa jazdy i skierowania na badania, ani tym bardziej w postępowaniu w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oczekiwania skarżącego w zakresie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie prawidłowości przypisania skarżącemu punktów karnych nie mogły być spełnione, gdyż brak jest podstaw prawnych do podjęcia takich działań.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.