Uzasadnienie
Wyrokiem z 22 listopada 2006 r., I SA/Bd 950/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę M. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z [...] r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów i zwolnienia z obowiązku opłaty. W uzasadnieniu stwierdził, że Dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] decyzją z [...], Nr [...] orzekł o skreśleniu M. P. z listy studentów z uwagi na nieuiszczenie do dnia 7 lipca 2005 r. opłaty w wysokości 1770 zł za zajęcia dydaktyczne w semestrze letnim roku akademickiego 2004/2005, mimo upływu dodatkowego 7-dniowego terminu do jej zapłacenia, który został określony w uprzednio dostarczonym wezwaniu.
Od powyższej decyzji M. P. odwołał się, wnosząc o jej uchylenie oraz o zwolnienie z obowiązku uiszczenia czesnego do czasu uzyskania zatrudnienia. Podniósł, że jest osobą bezrobotną, nie mającą żadnych dochodów, pozostającą na utrzymaniu rodziców, emerytów, a dotychczasowe studia kosztowały go już, co najmniej 35.000 zł,. Odwołujący się wyjaśnił też, że do absolutorium brakuje mu jedynie zdanie jednego egzaminu.
Rektor Uniwersytetu [...] rozpatrując odwołanie M. P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i nie wyraził zgody na umorzenie zaległej opłaty za semestr letni roku akademickiego 2004/2005. Uzasadniając swoje stanowisko podzielił poczynione przez Dziekana ustalenia natury faktycznej i prawnej, wskazując jednocześnie, że nieuiszczenie opłaty w terminie określonym zarządzeniem Nr 41 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 28 września 2004 r. powoduje, zgodnie z § 37 ust. 5 Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...], skreślenie z listy studentów. Ponadto Rektor uznał, iż brak jest podstaw formalnych do zwolnienia M. P. z obowiązku uiszczenia czesnego, gdyż zgodnie z § 37 ust. 3 wskazanego wyżej regulaminu, Rektor tylko w uzasadnionych przypadkach może taką decyzje podjąć w stosunku do studenta.
W skardze wniesionej do Sądu na decyzję Rektora, M. P. wniósł o jej uchylenie, zarzucając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie zawiera merytorycznej motywacji podjętego rozstrzygnięcia, skutkiem czego, została podjęta z naruszeniem przepisu art. 107 § 1 kpa, który wymaga by decyzja administracyjna zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne. Skarżący podniósł też, że prawo do bezpłatnych studiów zostało zagwarantowane w Konstytucji, a za pozytywnym załatwieniem jego skargi przemawia również słuszny interes strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził na wstępie, że mógł rozpoznać merytorycznie skargę jedynie w tej jej części, której przedmiotem jest zakwestionowanie decyzji Rektora o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej o skreśleniu z listy studentów. Pozostała część skargi dotyczy bowiem rozpoznania przez Rektora, w pierwszej instancji, wniosku o zwolnienie z opłaty za studia, bez wyczerpania przez stronę środków zaskarżenia, co powoduje niedopuszczalność skargi w tym zakresie.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji tylko z punktu widzenia jej legalności tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka jednak nie nastąpiła. Z przepisu art. 148 ustawy z dnia 12 września 1990 r., o szkolnictwie wyższym, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, wynika, że możliwość skreślenia z listy studentów, zachodzi jedynie w przypadkach określonych w regulaminie studiów. Zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja, zostały wydane z zastosowaniem przepisu § 37 ust. 5 Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...].
Przepis ten stanowi, że studenta, który w terminie określonym zarządzeniem rektora nie uiścił w całości lub części opłaty za zajęcia dydaktyczne, dziekan pisemnie wzywa do uiszczenia w ciągu 7 dni od daty doręczenia wezwania, zaległej opłaty pod rygorem skreślenia z listy studentów. W ocenie Sądu zaistniały przesłanki do zastosowania wskazanych przepisów. W sprawie okolicznością bezsporną i niewątpliwą jest nieuiszczenie przez skarżącego opłaty w kwocie 1770 zł za zajęcia dydaktyczne w semestrze letnim roku akademickiego 2004/2005. Z przepisu § 3 Zarządzenia Nr 41 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 28 września 2004 r., w sprawie zasad pobierania opłat za zajęcia dydaktyczne, wynika, że skarżący najpóźniej winien był uiścić należną opłatę do 15 marca 2005 r., (lub do końca maja 2005 r., co dotyczyłoby sytuacji uiszczania opłaty w ratach, która jednak nie miała miejsca). Skoro więc pomimo wymagalności opłaty, nie została ona uiszczona, to istniała podstawa do wezwania strony przez dziekana do uiszczenia zaległej opłaty w trybie przytoczonego przepisu § 37 ust. 5 regulaminu studiów.
Z nadesłanych przez organ dokumentów wynika również, że skarżący został wezwany przez prodziekana na podstawie powyższego przepisu do uiszczenia wskazanej kwoty w terminie 7 dni pod rygorem skreślenia z listy studentów (vide: k. 95 akt sądowych). Skarżący nie zakwestionował tej okoliczności (vide: k. 97, 99, 103 w/w akt), a ponadto fakt doręczenia mu powyższego wezwania w dniu 6 maja 2005 r., wynika z pisma Poczty Polskiej z 24 października 2006 r. (vide: k. 108 w/w akt). Mając na względzie powyższe okoliczności, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja w zakresie utrzymania w mocy decyzji o skreśleniu z listy studentów, nie narusza prawa. Zaszły bowiem opisane wyżej przesłanki z art. 148 ustawy z dnia 12 września 1990 r., o szkolnictwie wyższym. Skarżący nie podważał zresztą przyjętych przez organy obu instancji ustaleń natury faktycznej, jak i prawnej w powyższym zakresie.
Odnosząc się do rozpoznania skargi w części dotyczącej rozpoznania przez Rektora zawartego w odwołaniu wniosku strony, który sformułowała jako "wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia czesnego do czasu uzyskania zatrudnienia", to należy stwierdzić, że podlegała ona odrzuceniu bez merytorycznego jej badania, jako decyzja wydana w I instancji, a więc zaskarżona do sądu administracyjnego bez wyczerpania obowiązku wskazanego w art. 52 p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej M. P. reprezentowany przez radcę prawnego F. P. zaskarżył wyrok Sądu I instancji w części dotyczącej oddalenia skargi zarzucając mu błędne zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Wskazując na powyższe strona wniosła o zmianę wyroku i orzeczenie uchylenia decyzji Rektora U[...].
W uzasadnieniu stwierdzono, że za podstawę oddalenia skargi Sąd I instancji przyjął suchy fakt nieuiszczenia opłaty za studia,, nie biorąc pod uwagę właściwej przyczyny, tj. ciężkiej sytuacji materialnej skarżącego. Zarzucił Sądowi, że dostrzegając możliwość i prawo studenta do zwolnienia z opłaty za studia nie wziął tego pod uwagę, co jest to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie. Podniesiono w szczególności, że skarżący podziela w pełni interpretację przepisów prawa zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Złożona w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna, chociaż formalnie odpowiada przedstawionym wymogom, niemniej jednak podniesionego w niej zarzutu nie można uznać za usprawiedliwiony.
Sformułowanie zarzutów pod adresem zaskarżonego orzeczenia nie może być ogólnikowe, co ma miejsce w rozpoznawanej skardze kasacyjnej. W szczególności nie można się ograniczać do stwierdzenia, że sąd pierwszej instancji naruszył prawo materialne przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub że naruszył przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Formułując taki zarzut, należy określić przez wskazanie jednostki systematycznej aktu normatywnego, w którym został zawarty dany przepis, jaki konkretny przepis prawa został naruszony. Przy tym, jeżeli przepis, którego zarzut dotyczy, zawiera kilka unormowań (norm prawnych) - jak np. powołany w petitum skargi kasacyjnej art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - to trzeba wyraźnie zaznaczyć, która z tych norm została naruszona. Ogólnikowe powołanie się na taki artykuł stanowi naruszenie wymagań konstrukcyjnych skargi, ponieważ nie można w takim wypadku ustalić granic zaskarżenia, co w tym wypadku uzasadnia oddalenie skargi kasacyjnej.
Z kolei, uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo wskazywać, do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, iż to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ten pogląd został podzielony zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w literaturze przedmiotu. Uzasadnienie skargi kasacyjnej należy do istotnych składników tego środka odwoławczego, którego zadaniem jest wykazanie, na czym polegało złamanie wskazanego w skardze przepisu przez sąd I instancji.
Rozpoznawana skarga kasacyjna również nie spełnia tego warunku. Uzasadnienie ogólnikowo wskazuje, czego nie wziął pod uwagę WSA w Bydgoszczy. Natomiast nie precyzuje, na czym miałoby polegać naruszenie przez ten Sąd art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Źle postawiony zarzut skargi kasacyjnej uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu związanemu granicami skargi kasacyjnej kontrolę legalności zaskarżonego wyroku Sądu I instancji.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.