Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2005 r., VI SA/Wa 184/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę "B." Sp. Jawnej – [...] z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdzono, że w sprawie bezsporne jest, iż skarżąca w dniu kontroli, przewożąc swój towar, nie posiadała zaświadczenia na wykonywanie przewozu na potrzeby własne. W dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywały przepisy ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu nadanym jej ustawą z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 149, poz. 1452). Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzonych przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.
Obowiązek uzyskania takiego zaświadczenia, stosownie do ust. 2 pkt 2 cyt. artykułu, nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty, niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3 z tym, że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej m.in. upraw rolnych, ogrodnictwa i warzywnictwa obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.). W stosunku do skarżącej, zastosowanie znajduje cytowany przepis art. 33 ust. 1 i 2 na podstawie art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw. Organ prowadząc postępowanie ustalił ponad wszelką wątpliwość, że skarżąca jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży hurtowej wyspecjalizowanej i sprzedaży detalicznej kwiatów, roślin, nasion i nawozów.
Stan taki wynikał z załączonych do odwołania od decyzji I instancji przez skarżącą zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej i z późniejszego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Tak prowadzona działalność nie kwalifikowała się na uznanie, że skarżąca zwolniona jest z rygoru uzyskania zaświadczenia na wykonywanie przewozów na potrzeby własne zgodnie z dyspozycją art. 33 ust. 1 i 2 ustawy o t.d.
Sąd nie podzielił również stanowiska skarżącej, że dyspozycja art. 33 ust. 2 ustawy o t.d. w jej brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 23 lipca 2003 r., obejmowała działalność polegającą na handlu hurtowym i detalicznym artykułami ogrodniczo - rolnymi. Przepis obejmował bowiem wyłącznie działalność wytwórczą w rolnictwie dotyczącą upraw rolnych, ogrodownictwa i warzywnictwa, chowu i hodowli zwierząt, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, a prowadzenia takiej działalności skarżąca nie udowodniła. Ponadto nie mogły zostać wzięte przez organ pod uwagę dokumenty przedstawione przez skarżącą dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego.
W świetle obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji cytowanego wyżej art. 33 ust. 2 ustawy o t.d. należy uznać, że organ dokonał prawidłowej kwalifikacji charakteru prowadzonej przez skarżącą działalności, nie dozwalającej na zwolnienie spod obowiązku uzyskania zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 1 ustawy. Skarżąca jako przedsiębiorca, co wynika ze zgromadzonych w sprawie dowodów, nie posiadający w dacie zdarzenia i wydania zaskarżonej decyzji statusu rolnika nie mogła korzystać z dobrodziejstwa zwolnienia, o którym wyżej wspomniano.
Sąd analizując zaskarżoną decyzję i kontrolując prawidłowość przeprowadzonej przez organ procedury administracyjnej, bierze pod uwagę całokształt sprawy, jaki istniał do dnia wydania decyzji II instancji. Nie można więc czynić organowi zarzutu z tego, że nie uwzględnił okoliczności przedstawionych przez skarżącą po dacie wydania badanej decyzji. Skoro w sprawie nie było istotnych wątpliwości dla jej rozstrzygnięcia, to Sąd nie skorzystał z możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w związku z przedłożonymi przez skarżącą dokumentami mającymi świadczyć o prowadzonej przez nią działalności wytwórczej w rolnictwie. Skarżąca nie stawiła się na rozprawę i nie zgłosiła wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z nadesłanych dokumentów. Dodatkowo należy zauważyć, że dokonane w KRS zmiany, także w zakresie przedmiotu prowadzonej działalności, dokonały się dnia 8 września 2004 r. a więc po dacie wydania decyzji zaskarżonej.
W skardze kasacyjnej "B." Sp. Jawna – J. P., J. K. z siedzibą w [...] zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości, opierając skargę kasacyjną na podstawie naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 33 ust. ustawy o transporcie drogowym (w brzmieniu na dzień 4 sierpnia 2003 r.): 1) polegającą na przyjęciu, iż skarżąca Spółka była zobowiązana uzyskać stosowne zezwolenie na dokonywanie przewozów na potrzeby własne;
- 2) poprzez posłużenie się w sprawie tekstem ustawy o transporcie drogowym, który zaczął obowiązywać dopiero od 28 września 2003 r., i na tej podstawie wniosła o:
- 1. uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i uwzględnienie skargi w całości oraz
- 2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podniósł, że skarżący jest przedsiębiorcą od 1991 roku. W roku 2001 spółka cywilna została przekształcona w spółkę jawną. Na dzień kontroli, tj. 04.08.2003 roku spółka była właścicielem gruntu rolniczego o powierzchni 10.03 ha, a nadto zajmowała się na nim rolnictwem i uprawą warzyw. Okoliczność, że skarżący ubezpieczał się w ZUS, a nie KRUS jest w tym przypadku bez znaczenia, ze względu na brzmienie w dacie kontroli przepisu art. 33 ust. l i 2 cyt. ustawy. Powyższe okoliczności skarżąca udowodniła.
DOWÓD:
- 1. Akta sprawy - akt notarialny nabycia gruntu KW 78317 z 1996 roku.
- 2. Akta sprawy - wypis KW 78317.
- 3. Akta sprawy - odpis z KRS, dotyczący profilu działalności skarżącego.
Sporny przepis art. 33 ustęp l i 2 ustawy o tranporcie drogowym, w brzmieniu na dzień 04.08.2003 przedstawia się następująco: "Art.
33. l. Przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcą prowadzenia przewozów drogowych, jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.
2. Przepisu ust 1 nie stosuje się do przewozów drogowych na potrzeby własne w zakresie działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego".
Zaskarżony wyrok w treści uzasadnienia, zawartej na stronach 4 - 6, jako podstawę prawną takiego, a nie innego orzeczenia przytacza sporny przepis artykułu 33 ustęp 1,2 powyższej ustawy, w brzmieniu i treści, ogłoszony w Dzienniku Ustaw nr 149 z 28.08.2003 roku i wchodzący w życie po 30 dniach, tj. obowiązujący od dnia 2003.09.28. Wobec powyższego przepis w przytoczonej przez Sąd treści nie obowiązywał w dniu kontroli skarżącego, został wprowadzony w życie dopiero prawie 2 miesiące po jej przeprowadzeniu i nie miał w sprawie zastosowania. Powyższy przepis uzyskał od dnia 2003.09.28 następujące brzmienie: "Art. 33.
- 1. Przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych, jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.
- 2. Obowiązek uzyskania, o którym mowa w ust l nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych: (...)
- 2) przez podmioty, nie będące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, z tym, że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 o ubezpieczeniu społecznym rolników".
W zaistniałej sytuacji postępowanie Sądu I instancji, skutkujące zastosowaniem przy rozpatrzeniu skargi przepisu nie obowiązującego, na dzień przeprowadzonej kontroli narusza prawo materialne, a w szczególności przytoczony powyżej przepis.Wydając wyrok tutejszy Sąd posłużył się aktem prawnym, w brzmieniu nie obowiązującym na dzień kontroli, tj. 04.08.2003, a obowiązującym od dnia 28.09.2003. Jak wynika z wydanego w sprawie uzasadnienia, w ocenie tutejszego Sądu skarżąca musiałaby stosować już w dniu 04.08.2003 roku przepis wprowadzony w życie dopiero w dniu 28.09.2003 r. Powyższe stanowi ewidentne o naruszeniu prawa materialnego, a w szczególności art. 33 ustęp 2 ustawy o transporcie drogowym, w treści obowiązującej na dzień 04.08.2003 roku. Określony akt prawny stosuje się według treści i brzmienia, obowiązującego na określony dzień. Przepisów wprowadzonych później nie stosuje się w stanach faktycznych, dotyczących okresu, w którym jeszcze nie obowiązywały.
Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że podniesione w niej argumenty nie są trafne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
Oba zarzuty naruszenia prawa materialnego są niezasadne. Stosownie do art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw "Do postępowań administracyjnych w sprawach objętych przepisami niniejszej ustawy wszczętych, a niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, stosuje się przepisy tej ustawy". Postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte w dniu kontroli, tj. 04 sierpnia 2003 r. i nie zostało zakończone do dnia wejścia noweli z dnia 23 lipca 2003 r. do ustawy o transporcie drogowym w życie. Trafnie więc przyjął Sąd pierwszej instancji, że w sprawie miał zastosowanie art. 33 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu nadanym mu powołaną wyżej nowelą z dnia 23 lipca 2003 r. Równie trafnie Sąd przyjął, że skarżąca Spółka nie spełniała przesłanek zwalniających ją z obowiązku uzyskania zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzonych przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, także pod rządem art. 33 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 23 lipca 2003 r. Działalność Spółki polegała na handlu hurtowym i detalicznym artykułami ogrodniczo - rolnymi.
Natomiast przywołany przepis dotyczył wyłącznie działalności wytwórczej w rolnictwie, dotyczącej upraw rolnych, ogrodnictwa i warzywnictwa, chowu i hodowli zwierząt, leśnictwa i rybactwa śródlądowego. Prowadzenia takiej działalności skarżąca nie udowodniła na etapie postępowania administracyjnego, zaś przedstawione przez nią dowody na etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie mogły zostać wzięte pod uwagę, ponieważ sądy administracyjne dokonują kontroli legalności zaskarżonej decyzji według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wydania tej decyzji.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy nie można było podniesionych podstaw kasacyjnych uznać za usprawiedliwione, wobec czego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 1 tejże ustawy.