Uzasadnienie
I OSK 647/07 U z a s a d n i e n i e
Postanowieniem z dnia 22 lutego 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Przedsiębiorstwa Handlowo-Transportowego "P." Spółka jawna z siedzibą w [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu z drogi krajowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił następujący stan faktyczny.
W dniu 13 grudnia 2006 r. Przedsiębiorstwo Handlowo-Transportowe "P." Spółka jawna z siedzibą w [...], reprezentowana przez radcę prawnego K. P. Ł., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu z drogi krajowej. Do skargi dołączono kserokopię dowodu wpłaty kwoty 500 zł na konto Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Następnie w piśmie procesowym, datowanym na dzień 26 stycznia 2007 r., pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że ww. wpis wpłacono omyłkowo na konto Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, ale został on uiszczony w terminie, bez wezwania we właściwej kwocie i formie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 lutego 2007 r. skargę odrzucił. W uzasadnieniu wskazał, że w niniejszej sprawie skarga podlegała opłacie stałej, określonej w § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Sąd wskazał w związku z tym, że opłata - bez wzywania - powinna być uiszczona w takim terminie, jaki jest dopuszczalny do złożenia pisma podlegającego takiej opłacie.
Tym samym, jak ocenił Sąd, reprezentujący stronę skarżącą radca prawny K. P. Ł. wnosząc skargę od ww. decyzji Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad zobowiązany był, na podstawie art. 219 w zw. z art. 221 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do dnia 18 grudnia 2006 r., tj. do dnia w którym upłynął termin na wniesienie skargi, do uiszczenia wpisu stałego od skargi w wysokości 200 zł na rachunek właściwego miejscowo wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 13 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznania skargi na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W zakreślonym terminie nie uiszczono wpisu od skargi na konto ww. Sądu.
W skardze kasacyjnej pełnomocnik Przedsiębiorstwa Handlowo-Transportowego "P." Spółka jawna z siedzibą w [...] zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu:
- 1. naruszenie prawa proceduralnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 221 w związku z art. 219 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez mylne przyjęcie, iż wpis stały od skargi nie został uiszczony w terminie, tylko z uwagi na to, że wpis ten mimo uiszczenia w terminie omyłkowo wpłacono na konto innego sądu administracyjnego;
- 2. naruszenie prawa proceduralnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 212 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 96 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104), poprzez pominięcie faktu, że wpisy sądowe stanowią dochód budżetu w ramach jednej części budżetu państwa bez względu na rachunek jakiego sądu zostały uiszczone;
- 3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 77 § 2 i 45 w zw. z art. 8 § 2 Konstytucji RP w związku z art. 221 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez pominięcie okoliczności zakładającej, że skoro celem przepisu było usprawnienie i przyspieszenie procedury, a wpis został uiszczony gotówką, w terminie, w wymaganej wysokości, bez wezwania i na rachunek sądu to skarżąca nie może w związku z tym zostać pozbawiona prawa do sądu.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie wydania orzeczenia co do istoty sprawy.
Jako okoliczności uzasadniające wniesienie skargi kasacyjnej wskazał m.in. na zagadnienie prawne polegające - w jego ocenie - "na konieczności ustalenia czy można traktować za nieuiszczony wpis sądowy sytuację, gdy wpis uiszczono w terminie, we właściwej wysokości, gotówką, lecz omyłkowo na konto innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, a wpis ten stanowi dochód państwa w ramach jednej części budżetu i obojętnym jest de facto na rachunek którego sądu administracyjnego sądu został uiszczony" oraz na potrzebę dokonania jednolitej wykładni użytego w art. 221 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwrotu "nienależycie opłacone" celem zapewnienia stronom skarżącym prawa do sądu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor, wskazując na treść art. 221 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, podniósł, że przepis ten ma na celu usprawnić i przyspieszyć postępowanie, zaś opłaty - w tym wpis i opłaty kancelaryjne - są dochodami budżetu państwa w ramach jednej jego części. Tak więc bez względu na konto, którego sądu administracyjnego opłaty te zostaną uiszczone, właściwego miejscowo czy rzeczowo, to stanowić i tak będą dochód budżetu państwa w ramach jednej jego części. A co za tym idzie - jak stwierdził autor skargi kasacyjnej - cel tego przepisu zostaje zrealizowany i brak jest podstaw do odrzucenia skargi.
Odwołał się w związku z tym do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazując m.in. na wyrok, w którym Sąd ten wskazał, że "skarga kasacyjna wnoszona przez adwokata lub radcę prawnego nie może być odrzucona na podstawie art. 221 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z tego tylko powodu, że opłata stała od tej skargi została uiszczona na rachunek bankowy Naczelnego Sądu Administracyjnego". Dalej wskazał na orzecznictwo sądów powszechnych, dotyczące uiszczania kosztów sądowych w sprawach cywilnych, wskazując, że w doktrynie prawa postuluje się wykorzystywanie tego orzecznictwa również w sprawach dotyczących postępowania przed sądami administracyjnymi. Wskazał w związku z tym na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 wrzesnia 1979 r., sygn. akt IV CZ 111/79, w którym Sąd ten uznał, że "koszty sądowe stanowią należność Skarbu Państwa. Oznacza to, że należy je uważać za uiszczone nie tylko wówczas, gdy wpłyną na konto bankowe sądu wzywającego do ich uiszczenia, czy zostaną uiszczone w kasie tegoż sądu, ale również wtedy, gdy zostaną mylnie przekazane na konto bankowe innego sądu".
W związku z powyższym uznał, że należyte opłacenie w rozumieniu art. 221 w zw. z art. 219 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do uiszczenia opłaty we właściwej formie, tj. gotówką w kasie lub na konto sądu administracyjnego, w terminie, bez wezwania i we właściwej wysokości, a omyłkowe przekazanie ich na konto innego sądu nie może być uznane za równoznaczne z ich nieziszczeniem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),zwaną dalej ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosowanie do treści art. 219 § 1 ppsa, opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. W § 2 tego artykułu stanowi się, że opłatę sądową uiszcza się gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu. Zgodnie z art. 220 § 3 powoływanej ustawy, skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
Przepis art. 221 ww. ustawy stanowi natomiast, iż pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Poza sporem pozostaje, iż wpis od skargi w niniejszej sprawie był stały, wynosił 200 zł (§ 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), a mimo to nie został uiszczony.
Obciążający pełnomocnika obowiązek uiszczenia stosownej opłaty winien być realizowany w sposób określony w art. 219 w zw. z art. 221 ppsa, to jest przez uiszczenie opłaty przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Opłata sądowa winna być przy tym uiszczona gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu, bez dodatkowego wezwania (gdy opłata ma charakter stały).
W tym stanie rzeczy nie jest wystarczające wykazanie, że pełnomocnik stosowną opłatę uiścił, ale na rachunek bankowy innego sądu administracyjnego.
Nie sposób zgodzić się z argumentacją strony, że właściwym sądem - w rozumieniu art. 219 ppsa - jest każdy sąd administracyjny, jak próbuje to sugerować pełnomocnik skarżącego. Nie trafne są w szczególności argumenty odwołujące się do postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 3 września 2004 r., sygn. akt OZ 344/04, w którym Sąd ten stwierdził, że skarga kasacyjna wnoszona przez adwokata lub radcę prawnego nie może być odrzucona na podstawie art. 221 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi tylko z tego powodu, że opłata stała od tej skargi została uiszczona na rachunek bankowy NSA zamiast na rachunek sądu I instancji. Postanowienie to dotyczy bowiem innej sytuacji, w której opłata sądowa uiszczana była od skargi kasacyjnej, którą w toku instancji rozpoznawał właśnie Naczelny Sąd Administracyjny będący przez to sądem właściwym w rozumieniu art. 219 § 2 ppsa.
Inaczej jest natomiast w przedmiotowej sprawie, gdzie opłata została wniesiona do zupełnie innego sądu administracyjnego, który nie rozpoznawał sprawy i nie miał jej rozpoznawać. O ile w pierwszym przypadku można uznać, że Naczelny Sąd Administracyjny jest sądem właściwym w sprawie (jako rozpoznający skargę kasacyjną w toku instancji), to nie sposób uznać za sąd właściwy innego sądu administracyjnego, który z przedmiotową sprawą nie ma nic wspólnego. Przy opłacie od skargi na decyzję nie można jednoznacznie twierdzić, że inny niż właściwy miejscowo sąd administracyjny jest również właściwym sądem administracyjnym w rozumieniu przepisu art. 219 § 2 ppsa, skoro rozpoznanie skargi należy do właściwości sądu właściwego ze względu na siedzibę organu wydającego decyzję.
Z tych też względów zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą zostać uznane za skuteczne dla podważenia prawidłowych ustaleń Sądu I instancji odnośnie do nieuiszczenia przez pełnomocnika strony pozwanej stosownej opłaty sądowej, co prowadzi w konsekwencji do stwierdzenia bezzasadności zarzutu naruszenia art. 221 w zw. z art. 219 ppsa oraz art. 212 ppsa w związku z art. 96 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104).
Odnośnie zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 77 § 2 i 45 w zw. z art. 8 § 2 Konstytucji RP w związku z art. 221 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty te również nie zawierają uzasadnionych podstaw do ich uwzględniania. W szczególności wskazać należy, że Sąd I instancji orzekając w niniejszej sprawie nie stosował bezpośrednio wskazanych powyżej przepisów Konstytucji RP, i chociażby z tych względów nie mógł ich naruszyć. Autor skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia tych przepisów powiązał z przepisem art. 221 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jedynie incydentalnie odnosi się do tych zarzutów, uniemożliwiając tym samym Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu pełne odniesienie się do postawionych zarzutów. Stwierdzić wobec tego należy jedynie, że w świetle poczynionych powyżej ustaleń odnośnie braku podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dotyczących zasad wnoszenia opłat sądowych, w tym art. 221 tej ustawy, tak ogólnie postawiony zarzut naruszenia przepisów Konstytucji RP nie może zostać uwzględniony.
Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.