Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 11 marca 2005 r. II SA/Łd 623/04 uwzględniając skargę Zygmunta S. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 31 maja 2004 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 105 par. 1 Kpa oraz art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. nr 64 poz. 593 ze zm./.
Z uzasadnienia wyroku wynika, iż w sprawie tej decyzję w I instancji wydał 15 kwietnia 2004 r. działający z upoważnienia Starosty Z. - Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Społecznej ustalając dla Zygmunta S. opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w G. w kwocie 576,02 zł. Odwołanie od tej decyzji wniósł Z. S. domagając się jej zmiany i przywrócenia dodatku pielęgnacyjnego. Umarzając postępowanie odwoławcze, wymienioną na wstępie decyzją SKO powołało się na art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, która weszła w życie z dniem 1 maja 2004 r. Zgodnie z tym przepisem decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. wygasają z dniem wejścia w życie nowej ustawy z wyjątkiem decyzji określonych w ust. 2 i 3 oraz art. 152 ust. 3 i art. 154 ust. 8 nowej ustawy. W art. 138 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy /Dz.U. nr 99 poz. 1091/ wprowadzono zmiany do art. 149 ust. 2, w wyniku czego stanowi on, że decyzje przyznające świadczenie na podstawie art. 16, 17, 18, 21 oraz 31 ust. 6-10 ustawy z 1990 r. realizuje się według przepisów dotychczasowych przez czas na jaki te decyzje zostały wydane, nie dłużej niż do 31 grudnia 2004 r. Zdaniem organu decyzje wydane przez organ I instancji dotyczące świadczeń, które nie są wymienione w powołanych przepisach, wygasają z mocy prawa.
Decyzja organu I instancji wygasła więc z mocy prawa i przez to, iż Kolegium obowiązane jest uwzględniać stan w dacie orzekania to postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe z uwagi na brak przedmiotu sporu.
Rozpoznając skargę Z. S., w której zarzucono decyzji to, iż jest krzywdząca ze względu na zawyżenie opłaty, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż decyzja ostateczna narusza przepisy prawa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd przyznaje, iż zgodnie z art. 149 ust. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. z dniem jej wejścia w życie wygasły decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, a więc i decyzja wydana w przedmiotowej sprawie przez organ I instancji, gdyż nie mieści się ona w katalogu spraw wymienionych w tym przepisie. W ocenie Sądu brak było podstaw do przyjęcia, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe i zachodziła podstawa do umorzenia postępowania odwoławczego.
Z art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wynika, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy niniejszej ustawy.
W przedmiotowej sprawie w dacie rozpatrywania sprawy przez SKO sprawa była wszczęta i niezakończona, gdyż organ odwoławczy rozpatrywał odwołanie. Brak więc było podstaw do uznania, że postępowanie jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu.
Z powyższych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a i c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło do Naczelnego Sądu Administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., reprezentowane przez radcę prawnego Wiesławę P. i zaskarżając wyrok w całości zarzuciło naruszenie art. 149 ust. 1 i art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że Kolegium winno było rozpatrzyć merytorycznie odwołanie Z. S., i naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - tj. art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 138 par. 1 pkt 3 i art. 105 par. 1 Kpa przez błędne przyjęcie, iż brak było podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego jako bezprzedmiotowego.
Skarga domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi organ wywodzi, iż stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest wewnętrznie sprzeczne, niekonsekwentne i wzajemnie się wykluczające.
Nie sposób zgodzić się z Sądem, który raz twierdzi, że zgodnie z art. 149 ust. 1 nowej ustawy decyzja organu I instancji wygasła, jako nie mieszcząca się w katalogu sprawy wymienionych w tym przepisie, a następnie powołując się na art. 150 twierdzi, iż odwołanie należało rozpatrzyć.
Zdaniem organu skoro decyzja I instancji wygasła, a więc nie ma jej w obrocie prawnym, to brak jest podstaw do rozpatrzenia odwołania. Zachodzi więc ewidentna bezprzedmiotowość postępowania z uwagi na brak przedmiotu sprawy i brak podstaw do rozpatrzenia odwołania.
Zdaniem organu istniała sytuacja określona w art. 138 par. 1 pkt 3 Kpa, bowiem przedmiot postępowania nie istniał, co oznacza, iż żądanie strony nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego. Jeśli decyzja organu I instancji wygasła zgodnie z art. 149 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, to Kolegium nie miało możliwości kontroli decyzji tego organu, gdyż nie było jej już w obrocie prawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, kontrolujący na podstawie art. 3 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ legalność zaskarżonej decyzji, czyni to na podstawie przepisów ustawy obowiązującej w dacie wydania decyzji.
Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana po wejściu w życie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. nr 64 poz. 593/.
Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 149 ust. 1 nowej ustawy nie jest zasadny. Przepis ten stanowi o wygaśnięciu z dniem wejścia w życie nowej ustawy decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej z wyjątkiem decyzji określonych w tym przepisie, jednakże nie wymieniono jako takiego wyjątku, decyzji wydanych na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z 1990 r. W odniesieniu do decyzji przyznających świadczenia lub ustalających odpłatność /jak w tej sprawie/ przepis art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. należy rozumieć tak, iż stanowił on o wygaśnięciu tych decyzji, których okres obowiązywania wykraczał poza dzień 1 maja 2004 r. Wygaśnięcie takich decyzji, a instytucja ta odnosić się może jedynie do decyzji ostatecznych, następowało z dniem 1 maja 2004 r. Taką wykładnie potwierdza treść art. 149 ust. 2, stanowiącego o przedłużeniu realizacji świadczeń wymienionych w tym przepisie przez czas na jaki zostały wydane, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2004 r. Na podstawie art. 149 ust. 3 zachowały moc decyzje o skierowaniu do domu pomocy społecznej oraz o umieszczeniu w takim domu, wydane przed dniem wejścia w życie ustawy.
Decyzja Starosty wydana została w dniu 15 kwietnia 2004 r., a więc pod rządami ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Wniesienie od niej odwołania przez Z. S. spowodowało, że nie stała się ona ostateczną. Sprawa rozstrzygnięta nieostateczną decyzją, od której wniesiono odwołanie nie jest sprawą zakończoną. W myśl art. 150 nowej ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia jej w życie stosuje się przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. Regulacja ta oznacza, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygając sprawę w postępowaniu odwoławczym winno stosować przepisy nowej ustawy. Błędnie zatem w skardze kasacyjnej wywodzi się, iż wskutek regulacji zamieszczonej w art. 149 ust. 1 ustawy z 2004 r. odwołanie stało się bezprzedmiotowe. Jeśli przepis art. 149 ust. 1 odnieść tylko do takich decyzji, które podlegają wykonaniu /co potwierdza treść art. 149 ust. 2/ to w przypadku decyzji nieostatecznych, od których wniesiono odwołanie, organ odwoławczy mógłby jedynie zastosować przepis art. 138 par. 1 pkt 2 in fine Kpa, czyli uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji, lecz tylko wówczas, gdyby zachodziła bezprzedmiotowość postępowania przed tym organem.
Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie zachodziła przesłanka bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego, a zaskarżony wyrok nie narusza przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Z powyższych względów skarga kasacyjna jako nie posiadająca usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.