Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 stycznia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1702/08 odrzucił skargę D. W. - N. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2008 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
W uzasadnieniu Sąd podał, iż powyższą skargę odrzucono na podstawie art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym wniesione przez radcę prawnego lub adwokata pismo podlegające opłacie stałej Sąd odrzuca bez wezwania do uiszczenia opłaty, czyli obowiązkiem pełnomocnika - radcy prawnego lub adwokata jest wraz z wniesieniem skargi uiszczenie należnego wpisu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał jednocześnie, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt SK 11/05 (Dz. U. 2006 Nr 45 poz. 322) za niekonstytucyjny został uznany przepis § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193), który mówił, iż od pisma będącego skargą, wnoszonego przez adwokata lub radcy prawnego, opłatę stałą uiszcza się na wezwanie Sądu. Oznacza to, że od dnia 17 marca 2006 r. (data publikacji wyroku TK) Sąd zwolniony jest z obowiązku wzywania do uiszczenia wpisu.
Na podstawie akt sprawy Sąd ustalił, że w przedmiotowej sprawie pełnomocnik wniósł skargę wraz dowodem uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł i stan ten nie uległ zmianie do rozprawy. Biorąc zaś pod uwagę, iż w skarga dotyczy decyzji wydanej w trybie nadzoru - w postępowaniu nieważnościowym, to zgodnie z § 2 ust. 5 w/w rozporządzenia wpis stały w takich sprawach wynosi 200 zł. Dodatkowo Sąd wskazał, iż obecny na rozprawie pełnomocnik nie był w stanie wyjaśnić dlaczego uiszczono wpis w wysokości 100 zł.
Na powyższe postanowienie złożono skargę kasacyjną zarzucając:
- - na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1. przepisu art. 7 w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 32 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie przejawiające się w:
- - nierównym traktowaniu strony i zamknięciu jej drogi sądowej do merytorycznego rozpatrzenia skargi na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...], tylko z powodu uiszczenia opłaty od skargi w nieprawidłowej wysokości bez wezwania do uzupełnienia tego braku;
- - zastosowaniu przepisu art. 221 p.p.s.a. i odrzuceniu skargi strony z w/w powodu w sytuacji, gdy przepis art. 221 p.p.s.a. jest niezgodny, zdaniem skarżącej, z przepisem art. 32 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP;
- 2. przepisu art. 220 § 1 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie przejawiające się w braku wezwania strony do uiszczenia opłaty od skargi.
Wniesiono, na podstawie art. 193 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności przepisu art. 221 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z przepisem art. 32 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim różnicuje sytuację prawną strony od charakteru opłaty oraz od faktu zastępowania tej strony przez pełnomocnika będącego adwokatem. Nadto na podstawie przepisu art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a., domagano się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia na rzecz skarżącej od strony przeciwnej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podniesiono, iż wpis od skargi uiszczono omyłkowo w kwocie 100 zł a Sąd pierwszej instancji, w okresie pomiędzy wniesieniem skargi a terminem rozprawy, pismem z dnia 4 listopada 2008 r., wzywał pełnomocnika do uzupełnienia innego braku formalnego skargi nie dopatrując się braku w zakresie uiszczenia opłaty od skargi. W dalszej kolejności, zdaniem skarżącej, zaskarżone orzeczenie jest sprzeczne z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zastosował przepis art. 221 p.p.s.a., który to ogranicza prawa obywatela w równym jego traktowaniu przez organy władzy publicznej (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) oraz zamyka drogę sądową do merytorycznego rozpoznania sprawy (art. 77 ust. 2 Konstytucji RP).
Z kolei prawo do sądu - jako zasada konstytucyjna - jest dla wszystkich obywateli i nie może być ograniczone ze względu na fakt zastępowania obywatela pełnomocnikiem oraz na fakt obowiązywania opłat o różnym charakterze - opłat stałych i opłat stosunkowych. Według skarżącej, art. 221 p.p.s.a. ustanawia najbardziej rygorystyczne skutki nieprawidłowego uiszczenia opłaty sądowej. Skutek określony w tym przepisie jest bardziej rygorystyczny, niż skutek nieprawidłowego opłacenia pisma w postępowaniu przed sądem powszechnym w stosunku do strony będącej przedsiębiorcą i reprezentowanej przez pełnomocnika. Bowiem w przedmiotowej sytuacji strona pozbawiona jest jakiejkolwiek możliwości uzupełnienia braku i merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy co narusza w sposób oczywisty zasadę równego traktowania obywateli w takiej samej sytuacji prawnej (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) przez organy władzy publicznej.
Natomiast art. 77 ust. 2 Konstytucji RP ustanawia zasadę, że ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej. Dlatego, zdaniem skarżącej, przepis art. 221 p.p.s.a jest niezgodny z przepisem art. 32 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie w jakim różnicuje sytuację prawną strony od charakteru opłaty oraz od faktu zastępowania tej strony przez pełnomocnika będącego adwokatem. Gdyby bowiem strona samodzielnie wnosiła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i nie uiściła opłaty w ogóle lub uiściła ją w nieprawidłowej wysokości wówczas Sąd wezwał by stronę do uzupełnienia braku fiskalnego.
Dodatkowo wskazano, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie był jednocześnie zwolniony z interpretowania i prawidłowego stosowania przepisów ustawy bez uwzględnienia przepisów Konstytucji RP i dlatego zasadnym jest zarzut naruszenia przepisów art. 7 i art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Sąd powinien powziąć wątpliwość co do konstytucyjności art. 221 p.p.s.a. i przedstawić zagadnienie prawne do Trybunału Konstytucyjnego, który pomimo faktu wielokrotnego zajmowania się zgodności z Konstytucją powołanego przepisu art. 221 p.p.s.a., nie rozstrzygnął jeszcze wątpliwości takiej jak postawiona w niniejszej skardze kasacyjnej. Dla skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie winien był zastosować przepis art. 220 § 1 p.p.s.a. i wezwać stronę do uzupełnienia braku poprzez uiszczenie opłaty w prawidłowej wysokości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
Przede wszystkim należy wskazać, że zgodnie z art. 220 § 1 i § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwaną dalej P.p.s.a., Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, które nie zostały opłacone, podlegają odrzuceniu.
Przepis art. 221 P.p.s.a. stanowi, iż pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej (tak: NSA w postanowieniu z dnia 22 sierpnia 2008 r. sygn. akt I FSK 832/08 oraz I FSK 833/08). Zwrot "należycie" użyty w powyższym przepisie oznacza, iż do uznania aby pismo (skarga) była skutecznie opłacone, wymagane jest, aby wpis był uiszczony w wysokości ściśle odpowiadającej przepisom rozporządzenia.
Dodatkowo należy podnieść, za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, iż do dnia 17 marca 2006 r. wpis stały od skargi wnoszonej przez adwokata lub radcę prawnego uiszczało się na wezwanie Sądu, zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193), dalej rozporządzenie. Jednakże we wskazanej dacie powołany przepis rozporządzenia utracił swoją moc na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r. sygn. SK 11/05 (Dz. U. Nr 45, poz. 322), jako niezgodny z art. 221 P.p.s.a. i art. 2 Konstytucji RP, którym orzeczono, iż art. 221 P.p.s.a. w sposób jednoznaczny wskazuje na ciążący na adwokatach i radcach prawnych obowiązek opłacania wnoszonych pism podlegających opłacie stałej bez konieczności uprzedniego wezwania do uiszczenia opłaty.
W odniesieniu do zarzutów skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż wysokość wpisu rozporządzenie uzależnia nie od kwestii, które zamierza w toku postępowania sądowego udowadniać strona skarżąca, a wyłącznie od zakresu sprawy określonej przedmiotem zaskarżonej decyzji. W tym przypadku była to decyzja, wydana w trybie nadzoru, Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2008 r., której domagano się unieważnienia. Sprawa ta zatem niewątpliwie należy do spraw z zakresu stwierdzenia nieważności, w których wpis stały bez względu na przedmiot sprawy, zgodnie z § 2 ust. 5 w/w rozporządzenia wynosi 200 zł - tak jak to prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji. Z akt sprawy natomiast wynika, iż wpis został uiszczony w wysokości 100 zł. Dodatkowo, bezspornym jest, że pełnomocnik był obecny na rozprawie i nie umiał wytłumaczyć dlaczego tak się stało.
Uznać zatem należy, że uiszczenie wpisu od skargi w niższej niż tego wymagają przepisy wysokości, tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, powoduje ten skutek, że skargę taką traktuje się jako w ogóle nieopłaconą, co stanowi uchybienie wymogom zawartym w art. 221 P.p.s.a. i nie znosi przyjętego w tym przepisie skutku prawnego w postaci odrzucenia środka zaskarżenia.
Prawidłowo zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem odrzucił skargę powołując art. 221 P.p.s.a.
Zarzut kasacyjny o niezastosowaniu art. 220 § 1 P.p.s.a. jest całkowicie chybiony, bowiem nie było podstaw do jego zastosowania. Ma on bowiem zastosowanie tylko w sytuacji, gdy strona działa samodzielnie a nie korzysta z pomocy adwokata bądź radcy prawnego. W takim bowiem przypadku zastosowanie ma powołany już przepis art. 221 P.p.s.a., z którego w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości wynika, że Sąd nie wzywa adwokata i radcy prawnego do uiszczenia prawidłowej opłaty.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji. Przepis art. 221 P.p.s.a. nie narusza wskazanych zasad konstytucyjnych. Fakt, że nakłada na profesjonalnych pełnomocników określone obowiązki, wręcz podstawowe, nie oznacza, iż prowadzi to do nierównego traktowania obywateli, czy też pozbawia obywatela dostępu do Sądu. Bowiem, to nie przepis powoduje negatywne skutki dla obywatela, ale brak staranności ze strony profesjonalnego pełnomocnika.
Podkreślić przy tym należy, że taki pełnomocnik podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu adwokata lub radcy prawnego, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Niedochowanie bowiem ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy jego mocodawcy powoduje, że mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się pełnomocnika.
Ponieważ, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołany przepis art. 221 P.p.s.a nie budzi wątpliwości co do zgodności z Konstytucją w zakresie wskazanym w skardze kasacyjnej, to nie było podstaw do wystąpienia ze stosownym pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego.
Z tych wszystkich względów, uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 orzekł jak w sentencji postanowienia.