Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 marca 2008 r. sygn. akt III SA/Gd 437/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie, oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Starosta Kościerski skierował A. T., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii: A, B, B+E, C, C+E, D, D+E, T, na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Gdańsku celem stwierdzenia przeciwwskazań lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi, ponieważ z dokumentów znajdujących się w Sądzie Rejonowym [...] Wydziale Karnym w Kościerzynie wynika, iż stan zdrowia skarżącego może powodować jego niezdolność do prowadzenia pojazdów. W wyniku złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia [...] września 2007 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazując, iż skarżący został zawiadomiony przez organ pierwszej instancji o wszczęciu postępowania w sprawie i wezwany do złożenia wyjaśnień, których skarżący jednak nie złożył. Powołując się na art. 122 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz §2 ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, organ odwoławczy uznał za uzasadnione skierowanie skarżącego na badania lekarskie w zakresie zdolności zdrowotnej do kierowania pojazdami mechanicznymi wszystkich kategorii, na które skarżący posiada prawo jazdy.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] września 2007 r. A. T. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając naruszenie art. 73 kpa poprzez nie udostępnienie akt sprawy oraz naruszenie art. 32 i art. 34 kpa poprzez nie ustanowienie dla niego pełnomocnika mimo jego choroby i braku możliwości osobistego udziału w czynnościach. W skardze zarzucono również naruszenie art. 9, art. 10 i art. 16 §2 kpa.
Wyrokiem z dnia 19 marca 2008 r. sygn. akt III SA/Gd 437/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę wskazując, iż określony w piśmie Sądu Rejonowego [...] Wydział Karny w Kościerzynie z dnia [...] kwietnia 2007 r. wpływ stanu zdrowia skarżącego na możliwość kierowania pojazdami mechanicznymi dawał podstawę do skorzystania przez organy administracji z uznania administracyjnego w skierowaniu skarżącego na badania lekarskie na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, ze zm.) i §2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U Nr 2 poz. 15). W powołanym piśmie stwierdzono bowiem, iż skarżący choruje na chorobę, która upośledza narządy ruchu i powoduje stan zdrowia, który nasuwa zastrzeżenia co do możliwości prowadzenia pojazdów mechanicznych. Również skarżący potwierdził, iż wymaga rehabilitacji, wskazując na konieczność dojeżdżania na zabiegi rehabilitacyjne. Skierowanie skarżącego na badania lekarskie nie przesądza przy tym o utracie przez niego uprawnień do kierowania pojazdami, lecz badania te wykażą istnienie bądź brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez skarżącego pojazdem.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, Sąd stwierdził, iż w skierowanym do skarżącego zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia [...] maja 2007 r. organ pierwszej instancji poinformował go o treści pisma Sądu Rejonowego w Kościerzynie, jak również wskazał na podstawę prawną wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie, zakreślając termin do złożenia wyjaśnień, z czego skarżący nie skorzystał. W ten sposób organ orzekający udzielił skarżącemu informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, umożliwiając wzięcie czynnego udziału w postępowaniu. W toku natomiast postępowania odwoławczego organ orzekający nie prowadził jakiegokolwiek dodatkowego postępowania wyjaśniającego, dlatego zarzuty naruszenia art. 9, art. 10 i art. 81 kpa Sąd uznał za niezasadne. Organy orzekające nie naruszyły również art. 32 i art. 34 kpa, ponieważ zły stan zdrowia skarżącego nie stanowi przesłanki określonej w tych przepisach do ustanowienia skarżącemu przedstawiciela do występowania w jego imieniu w postępowaniu administracyjnym.
W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 marca 2008 r. A. T. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 §1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) polegające na nie uchyleniu zaskarżonej decyzji mimo, iż w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 10 i art. 81 kpa które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego uchybienie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż zawarte w treści postanowienia o wszczęciu postępowania administracyjnego wezwanie do złożenia przez stronę wyjaśnień nie może być utożsamiane z wykonaniem przez organ obowiązku wynikającego z art. 81 kpa, ponieważ aby strona mogła się ustosunkować do zebranych przez organ dowodów, winna być zawiadomiona o takiej możliwości już po zakończeniu postępowania dowodowego. Z treści postanowienia o wszczęciu postępowania nie wynika jednak by organ takie postępowanie dowodowe już zakończył, dlatego skarżący nie miał możliwości ustosunkowania się do zebranych przez organ dowodów. Przepisy art. 10 i art. 81 kpa mają charakter gwarancyjny. W postępowania administracyjnym strona nie jest bowiem uprzedzana o przeprowadzaniu dowodów z dokumentów. W takich warunkach strona może nie mieć świadomości co do zgromadzonych dowodów i potrzeby ustosunkowania się do nich, dlatego art. 81 kpa gwarantuje stronie możliwość uzyskania informacji, iż organ zakończył zbieranie dowodów i planuje wydanie decyzji. Z tego względu, na podstawie zawiadomienia wydanego w trybie art. 81 kpa strona uzyskuje możliwość realizacji jej praw. Istotne znaczenie ma w tym kontekście nie tylko informacja, iż organ zgromadził dowody lecz również informacja, iż organ (w tym wypadku organ II instancji) w ogóle postępowania dowodowego nie prowadził. Taka informacja również ma istotne znaczenie dla strony, która uzyskując informację o braku przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów mimo zgłoszonych w odwołaniu zarzutów może przejawić inicjatywę dowodową. Naruszenie art. 81 i art. 10 kpa mogło mieć zatem istotny wpływ na wynik postępowania administracyjnego bowiem strona mogłaby skorzystać z własnej inicjatywy dowodowej w sytuacji, w której zapoznałaby się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i tym samym uzyskałaby informację, iż taki właśnie materiał będzie podstawą rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – dalej P.p.s.a., z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a.
W rozpatrywanej skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 145 §1 pkt 1 lit c P.p.s.a., jako przepisu postępowania poprzez nieuchylenie zaskarżonych decyzji organów administracji obu instancji. Zarzut ten nie został jednak prawidłowo sformułowany. Powołany art. 145 §1 pkt 1 lit c stanowi bowiem, iż Sąd uchyla zaskarżony akt administracyjny, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naruszenie przez Sąd powołanego art. 145 §1 pkt 1 lit c może być zatem skutecznie podniesione, jako zarzut kasacyjny tylko w powiązaniu z innymi przepisami procedury sądowoadministracyjnej. Sam przepis art. 145 §1 pkt 1 lit c określa bowiem jedynie sposób rozstrzygnięcia skargi i dlatego nie może być naruszony bez wskazania na naruszenie przez Sąd także innych przepisów postępowania, określających zakres i sposób dokonywania przez Sąd oceny zaskarżonego aktu administracyjnego. Sposób rozstrzygnięcia skargi jest efektem dokonania przez Sąd pierwszej instancji całego szeregu czynności faktycznych oraz przeprowadzenia analizy jurydycznej stwierdzonego przez organy administracji stanu faktycznego. Omawiany art. 145 §1 pkt 1 lit c P.p.s.a. może być zatem zastosowany tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd zaistnienia określonych w tym przepisie przesłanek. Naruszenie tego przepisu mogłoby zatem nastąpić wtedy, gdyby Sąd zastosował ten przepis mimo braku zaistnienia określonych w nim wadliwości, jak również w przypadku, gdyby Sąd stwierdził zaistnienie określonych w tym przepisie wadliwości i mimo to nie zastosował tego przepisu.
Tymczasem, w skardze kasacyjnej zarzucono brak zastosowania przez Sąd pierwszej instancji omawianego przepisu z powodu niesłusznego uznania przez ten Sąd za prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego przez organy orzekające w sprawie obu instancji. Jakkolwiek więc w skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi pierwszej instancji błędną ocenę stanu faktycznego w odniesieniu do przeprowadzonego przez organy orzekające postępowania administracyjnego, to nie wskazano w tej skardze, aby taka ocena Sądu była wynikiem naruszenia jakiegokolwiek przepisu postępowania sądowoadministracyjnego. Nie jest bowiem wystarczające dla uznania skuteczności zarzutu kasacyjnego twierdzenie, iż Sąd dokonał błędnej oceny stanu faktycznego, jeżeli nie zostało wykazane, aby błąd ten był wynikiem naruszenia przez Sąd jakiegokolwiek przepisu procedury sądowoadministracyjnej, zwłaszcza że w zaskarżonym wyroku Sąd zastosował art. 151 P.p.s.a., natomiast w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit c P.p.s.a., jako przepisu prawa procesowego, którego Sąd pierwszej instancji nie stosował.
Niezależnie jednak od poprawności sformułowanego zarzutu kasacyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zaskarżone decyzje administracyjne wskazując, iż zawierają one wystarczające podstawy faktyczne i prawne do przyjętego w nich rozstrzygnięcia, zwłaszcza iż skarżący nie zakwestionował ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w piśmie Sądu Rejonowego [...] Wydział Karny w Kościerzynie z dnia [...] kwietnia 2007 r. wskazano, że u A. T. stwierdzono taki rodzaj schorzenia, który upośledza narządy ruchu, co w ocenie tego Sądu powoduje stan zdrowia, który nasuwa zastrzeżenia co do możliwości prowadzenia pojazdów mechanicznych. Sporządzenie takiej informacji było skarżącemu znane chociażby z treści zawiadomienia organu pierwszej instancji o wszczęciu postępowania w sprawie, skoro więc organy orzekające nie prowadziły żadnego dodatkowego postępowania dowodowego, to brak jest podstaw do uznania, aby organy te naruszyły art. 10 §1 i art. 81 kpa. Za powiadomienie skarżącego o zebraniu materiału dowodowego w sprawie w rozumieniu art. 10 §1 kpa należy bowiem uznać zawiadomienie o wszczęciu postępowania, skoro już w tym zawiadomieniu wskazano na pozyskaną informację o stanie zdrowia skarżącego i wyznaczono termin na zapoznanie się z aktami sprawy i udzielenie wyjaśnień. Następnie za podstawę ustaleń faktycznych organ orzekający w pierwszej instancji przyjął tylko przedmiotową informację Sądu Rejonowego [...] Wydział Karny w Kościerzynie. Skarżący mógł zatem podjąć inicjatywę dowodową wobec przedmiotowej informacji w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i następnie w postępowaniu odwoławczym, czego jednak nie uczynił, a nawet odmówił złożenia jakichkolwiek wyjaśnień, poprzestając na wykazywaniu niezbędności posiadania uprawnień kategorii "B" do kierowania pojazdami mechanicznymi, co nie jest przedmiotem zaskarżonych rozstrzygnięć. Omawiana informacja Sądu Rejonowego [...] Wydział Karny w Kościerzynie była zaś wystarczająca do zastosowania w sprawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, skoro skierowanie na badania lekarskie osoby kierującej pojazdem uzależnione zostało przez ustawodawcę od stwierdzenia zaistnienia zastrzeżeń co do stanu zdrowia tej osoby, nie zaś od swobodnego uznania organu administracji. Omawiana informacja wskazuje na rodzaj schorzenia skarżącego i ocenę jego wpływu na zdrowotną zdolność skarżącego do kierowania pojazdami mechanicznymi, dlatego ocena organów orzekających w sprawie nie jest dowolna i prawidłowo została uznana przez Sąd pierwszej instancji.
W związku z powyższym, na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.
O przyznaniu kosztów zastępstwa procesowego z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeknie Sąd pierwszej instancji.