Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. K. wniesioną na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...], nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Wyrok ten zaskarżył W. K. skargą kasacyjną sporządzoną przez radcę prawnego G. S.. Do wydania wymienionej na wstępie decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:
Major W. K. zawodową służbę wojskową pełnił do 2003 r. ostatnio na stanowisku służbowym: Kierownik Cyklu - Cykl Remontów - Komenda - Centrum Szkolenia [...] (P.) - WLąd., (stopień etatowy: podpułkownik; specjalność wojskowa: [...]; grupa uposażenia: [...]).
Na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, nr PF-332/Org./PI z dnia 8 sierpnia 2002 r., w sprawie zmian organizacyjnych w jednostkach szkolnictwa wojskowego podległych Dowódcom Rodzajów Sił Zbrojnych, Centrum Szkolenia [...], w którym oficer pełnił zawodową służbę wojskową, z dniem 31 grudnia 2002 r. uległo rozformowaniu. W następstwie tego oficer utracił zajmowane wówczas stanowisko służbowe i brak było możliwości zaproponowania mu innego stanowiska służbowego, stosownie do posiadanego stopnia wojskowego oraz kwalifikacji wojskowych.
Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., wydaną na podst. art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) oraz § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.), wypowiedział oficerowi stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Powyższą decyzję doręczono zainteresowanemu w dniu 16 grudnia 2002 r.
Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] (punkt 24) z dnia [...] stycznia 2003 r. zwolnił W. K. z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 stycznia 2003 r. i przeniósł do rezerwy, wskutek upływu skróconego na wniosek żołnierza terminu wypowiedzenia stosunku służbowego, dokonanego przez organ wojskowy.
W dniu 27 czerwca 2006 r. W. K. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.
Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...].
W. K. w dniu 17 sierpnia 2006 r. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozpoznając sprawę Minister Obrony Narodowej wskazał, iż zgodnie z dyspozycją art. 78 ust. 2 pkt 2 wojskowej ustawy pragmatycznej obowiązującej w dacie wydania kwestionowanej decyzji, dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy mogło nastąpić, jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełnił zawodową służbę wojskową, podlegała rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak było możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe.
W sprawie bezspornym jest, iż na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr PF-332/Org./PI z dnia 8 sierpnia 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych w jednostkach szkolnictwa wojskowego podległych Dowódcom Rodzajów Sił Zbrojnych, jednostka wojskowa, w której W. K. pełnił zawodową służbę wojskową, uległa rozformowaniu w dniu 31 grudnia 2002 r., w wyniku czego oficer utracił zajmowane wówczas stanowisko służbowe. Jak wynika z akt sprawy brak było możliwości zaproponowania oficerowi równorzędnego lub wyższego stanowiska służbowego.
W. K. wystąpił w dniu 19 grudnia z wnioskiem o skrócenie okresu wypowiedzenia o osiem miesięcy i za ten okres otrzymał stosowne odszkodowanie, niezależnie od wszystkich innych należności przysługujących mu z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
Minister Obrony Narodowej dodatkowo podniósł, iż w sprawie brak jest jakichkolwiek przesłanek wynikających z treści art. 156 § 1 k.p.a. dających podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 2 grudnia 2002 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. K. wniósł o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając:
- naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez uchybienie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst. jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) poprzez przyjęcie, iż w świetle przytoczonego przepisu wbrew jego wyraźnemu brzmieniu, dopuszczalnym jest wypowiedzenie stosunku zawodowej służby wojskowej przy braku rzeczywistego związku przyczynowego pomiędzy rozformowaniem jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełni służbę a tym wypowiedzeniem;
- naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez uchybienie art. 107 § 3 k.p.a., polegające na braku dostatecznego uzasadnienia decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymienionym na wstępie wyrokiem z dnia 23 stycznia 2007 r. skargę oddalił - Sąd stwierdził w uzasadnieniu wyroku, że w stosunku do decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. o wypowiedzeniu W. K. stosunku służbowego nie zaistniała żadna z ustawowych (art. 156 § 1 k.p.a.) przyczyn nieważności. W szczególności nie została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Materialnoprawną podstawą tej decyzji był przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przewiduje on, iż wypowiedzenie stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy może nastąpić, jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni zawodowa służbę wojskową, podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. W stosunku do Centrum Szkolenia [...] w P. zapadł w dniu 8 sierpnia 2002 r. rozkaz Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego o rozformowaniu z dniem 31 grudnia 2002 r. Jednostka ta była więc w grudniu 2002 r. w trakcie rozformowania i jednocześnie brak było możliwości wyznaczenia skarżącego na inne, odpowiednie stanowisko służbowe. Decyzja z dnia [...] grudnia 2002 r. nie narusza więc prawa, tym bardziej w sposób rażący i nie zachodzą wobec niej inne przyczyny nieważności, co uzasadnia oddalenie skargi.
Wymieniony wyrok w całości skargą kasacyjną zaskarżył W. K.. Wyrokowi temu zarzucił:
I.1. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (dalej nazywaną ustawą pragmatyczną - Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) w związku z art. 110 k.p.a. przez przyjęcie, że w świetle przytoczonego przepisu, wbrew jego brzmieniu dopuszczalne jest wypowiedzenie stosunku zawodowej służby wojskowej przy braku rzeczywistego, czasowego związku przyczynowego pomiędzy rozformowaniem jednostki wojskowej, w której skarżący pełnił służbę w chwili doręczenia mu decyzji o wypowiedzeniu, a tym wypowiedzeniem, którego okres przypada po rozformowaniu jednostki wojskowej, wywodząc że nie można było zastosować wskazanego przepisu prawa materialnego, gdyż znajdował on jedynie zastosowanie do żołnierzy pełniących służbę w danej jednostce wojskowej na określonym stanowisku służbowym, a przecież z dniem 31 grudnia 2002 r. jednostka strony została rozformowana, tzn. przestała istnieć dotychczasowa struktura organizacyjna, a w tym i stanowisko służbowe, które oficer zajmował, więc od 1 stycznia 2003 r. skarżący nie zajmował żadnego stanowiska w żadnej jednostce, zaś etat Centrum przestał istnieć.
- 2. Naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, art. 20 ust. 1 ww. ustawy przez przyjęcie na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy, iż żołnierz w chwili doręczenia mu decyzji o wypowiedzeniu zajmował stanowisko służbowe w strukturach Centrum Szkolenia [...] w P., które przestało istnieć od 31 grudnia 2002 r., i skoro po tym dniu skarżący nie był w dyspozycji ani w rezerwie kadrowej, to tym samym decyzja o wypowiedzeniu została wydana bez podstawy faktycznej i z rażącym naruszeniem art. 78 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy.
- Naruszenie norm postępowania administracyjnego poprzez oddalenie skargi na decyzję odnoszącą się do decyzji obciążonej następującymi wadami formalnymi:
- Naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia - art. 107 § 3 k.p.a., poprzez oddalenie skargi na decyzję odnoszącą się do decyzji, w której brak było dostatecznego uzasadnienia decyzji administracyjnej wskutek braku wskazania, jakie czynności związane z rozważaniem możliwości wyznaczenia skarżącego na stanowisko w ramach resortu Obrony Narodowej podjęto.
- Naruszenia norm prawa formalnego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia - art. 100 § 1 k.p.a. w związku z art. 109 § 1 k.p.a. i 110 k.p.a., polegające na przyjęciu, iż organ administracji może dokonać rozstrzygnięcia kwestii wstępnej dla wypowiedzenia stosunku służbowego, jakim było przeniesienie skarżącego do rezerwy kadrowej, o czym organ powinien ostateczną decyzją rozstrzygnąć przed dokonaniem wypowiedzenia, już po dokonaniu wypowiedzenia stosunku służbowego.
Mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności wniósł o:
- zmianę zaskarżonego wyroku w całości, poprzez orzeczenie, iż stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej w I instancji obu w całości,
- względnie, zmianę zaskarżonego wyroku w całości, poprzez orzeczenie, iż uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję wydaną w I instancji, obie w całości,
- względnie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w całości,
- rozważenie możliwości przedstawienia poszerzonemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego pytań prawnych następującej treści:
"Czy stanowi rażące naruszenie prawa materialnego, a konkretnie art. 78 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 1997 roku, Nr 10, poz. 55, ze zm.), dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego żołnierzowi zawodowemu motywowanego tym, iż jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni służbę uległa rozformowaniu, brak jest możliwości wyznaczenia żołnierza zawodowego na inne stanowisko służbowe, jeżeli jednostka ta od wielu miesięcy nie istnieje, żołnierz nie pełni w niej służby i nie zajmuje w niej żadnego stanowiska służbowego i nie zbadano możliwości wyznaczenia na inne stanowisko w strukturach Sił Zbrojnych RP, chociaż po rozformowaniu jednostki żołnierz pobiera identyczne uposażenie jak na stanowisku służbowym w jednostce przed rozformowaniem, a w związku z tym, czy zachodzi pomiędzy tym wypowiedzeniem a owym rozformowaniem związek przyczynowo-skutkowy?".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy faktycznej i z rażącym naruszeniem art. 78 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy pragmatycznej, albowiem w okresie wypowiedzenia stosunku służbowego, po dniu 31 grudnia 2002 r., skarżący nie był w dyspozycji ani rezerwie kadrowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez podniesione w niej zarzuty. Oznacza to związanie tymi właśnie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna jest środkiem prawnym dalece sformalizowanym. Zgodnie z art. 173 p.p.s.a. jej przedmiotem mógł być wyłącznie wyrok lub kończące postępowanie w sprawie postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wyłącznie wobec takich orzeczeń sądu, winny być kierowane zarzuty skargi oparte na podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a.
Dlatego też zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, należało powiązać ich naruszenie z naruszeniem odpowiednich przepisów regulujących postępowanie przed sądem administracyjnym - właściwym adresatem zarzutów skargi kasacyjnej. Wskazane w skardze kasacyjnej przepisy art. 100 § 1, 107 § 3, 109 § 1 i 110 k.p.a., są przepisami prawa procesowego regulującymi postępowanie przed organami administracyjnymi. Jako niemające zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, nie mogły być przez Sąd I instancji naruszone. Autor skargi kasacyjnej w żaden sposób nie powiązał tych naruszeń prawa z procedurą sądowoadministracyjną, co czyni zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie nieskutecznymi.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, należy zauważyć, że zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej z 5 lipca 2006 r. została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji, a zatem wskazany w skardze przepis prawa materialnego mający zastosowanie w sprawie mógł być analizowany wyłącznie w kontekście przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, o których jest mowa w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano się na wydanie zaskarżonej decyzji bez podstawy faktycznej i z rażącym naruszeniem art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej - kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Pomijając już, że brak podstawy faktycznej nie zalicza się do przesłanek nieważności decyzji w świetle przepisu art. 156 § 1 pkt 2, to adresatem wskazanego zarzutu był w istocie organ wydający decyzję; Sądowi I instancji nie postawiono zaś zarzutu wadliwej kontroli zastosowania tego przepisu przez organ.
Natomiast podnosząc zarzut naruszenia art. 20 ust. 1 ustawy pragmatycznej, w ogóle nie sformułowano w stosunku do tego przepisu zarzutu, że został on wydany w warunkach art. 156 § 1 k.p.a., jak i że nie dostrzegł tego Sąd.
Tak skonstruowane zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły więc odnieść spodziewanego rezultatu i zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Należy jednak dodatkowo wyjaśnić przy tym, że możliwość zarzucenia Sądowi I instancji dokonania wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji, poprzez uznanie braku podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 2, oraz art. 20 ust. 1 ustawy pragmatycznej, zachodziłaby w sytuacji, kiedy - po pierwsze, wskazane przepisy zostałyby zastosowane w sposób wadliwy, a - po wtóre, owa wadliwość miałaby kwalifikowany charakter, tj. wyczerpywałaby przesłanki art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Zarzuty zawarte w podstawach skargi kasacyjnej nie wykazały zaistnienia nawet pierwszego z podanych warunków. Argumentacja błędnego zastosowania art. 78 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy, oparta była na twierdzeniu, że wypowiedziano skarżącemu stosunek służbowy przy braku rzeczywistego - czasowego związku przyczynowego pomiędzy wypowiedzeniem, a rozformowaniem jednostki wojskowej, albowiem pełnił on jeszcze służbę wojskową przez rok po rozformowaniu tej jednostki, która to okoliczność stanowiła też uzasadnienie do sformułowania równocześnie zarzutu naruszenia art. 20 ust. 1 omawianej ustawy (wiążącego się z przyjęciem fikcyjnego pełnienia przez skarżącego służby po rozformowaniu jednostki). Wskazać należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, żołnierzowi zawodowemu można wypowiedzieć stosunek służbowy na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej, zarówno w trakcie rozformowywania jednostki wojskowej w której pełni służbę, jak i po zakończeniu tego procesu, albowiem istotny jest tu związek przyczynowy pomiędzy tymi zdarzeniami (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2001 r. sygn. akt II SA 2673/00, LEX nr 77681; wyrok NSA z dnia 10 września 2001 r. sygn. akt II SA 1530/01, LEX nr 140906; wyrok NSA z 11 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 1061/06, niepubl.; wyrok NSA z dnia 20 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 443/07, niepubl.).
Nie wdając się w rozważania, czy tak długi - jak podnoszony przez autora skargi kasacyjnej - okres wypowiedzenia stanowił w istocie wymagany związek przyczynowy, trzeba zauważyć, że z akt personalnych skarżącego wynika, że okres wypowiedzenia na wniosek skarżącego został skrócony o 8 miesięcy i zakończył się 31 stycznia 2003 r. Ta szczególna więc okoliczność, w oparciu o którą wnoszący skargę kasacyjną opierał swe zarzuty naruszenia prawa materialnego (jak i potrzebę przedstawienia do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego w trybie art. 187 § 1 p.p.s.a.), nie istniała.
W świetle powyższego, z uwagi na brak podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.