Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 września 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 924/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...], oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2005 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach orzeczeniem z dnia [...] lipca 1957 r. nr SA/28-121/51, wydanym na podstawie art. 1, art. 10, art. 21 i art. 33 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 3), orzekło o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania za nieruchomość o powierzchni 1.3623 ha, stanowiącą w dacie wywłaszczenia współwłasność F. K. w 4/5 części oraz W. i R. M. w 1/5 części. Wywłaszczenie nastąpiło w celu budowy na nieruchomości 12 domów mieszkalnych dla pracowników Zakładów Tłuszczowych "[...]" w S. Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] sierpnia 1958 r. nr [...], utrzymała w mocy orzeczenie z dnia [...] lipca 1957 r.
Wnioskiem z dnia 6 kwietnia 1961 r. W. i R. M. wystąpili o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Prezydium Wojewódzkiej Rady 1 Narodowej w Katowicach decyzją z dnia [...] września 1962 r. nr [...], na podstawie art. 34 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94), odmówiło zwrotu przedmiotowej nieruchomości.
Komisja Odwoławcza ds. Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] września 1963 r., Nr [...], utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie z dnia [...]września 1962 r.
Pismem z dnia 23 sierpnia 2002 r. M. M. i W. M. – następcy prawni W. i R. M. – wnieśli do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia [...] lipca 1957 r. o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu oraz utrzymującej to orzeczenie w mocy decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1958 r., a także o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1963 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1962 r. o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości z uwagi na rażące naruszenie prawa, jakiego dopuściły się organy rozstrzygające sprawę.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1963 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] maja 2005 r. podtrzymując zawarte w niej stanowisko o braku podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanych orzeczeń.
Wyrokiem z dnia 18 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1778/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2005 r. z uwagi na nienależyte wyjaśnienie sprawy przez organ nadzoru.
Minister Budownictwa decyzją z [...] kwietnia 2007 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2005 r., podtrzymując zawartą w niej argumentację, iż zarówno z decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] września 1962 r., jak i decyzji Komisji Odwoławczej przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1963 r. wynika, że przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona na cel, na który była wywłaszczona, to jest budowę przyzakładowego osiedla mieszkalnego dla pracowników Zakładów Tłuszczowych "[...]" w S., mimo że w dacie wydania decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości cel ten nie został jeszcze w pełni zrealizowany. W ocenie organu nieruchomość ta nie była zbędna w dacie wystąpienia o jej zwrot, gdyż inwestor miał rozpocząć, ze środków zakładowego funduszu mieszkaniowego realizację tej inwestycji w 1963 r. Zatem w ocenie organu nadzorczego badanym decyzjom nie można zarzucić, iż są obarczone wadami, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. uzasadniającymi stwierdzenie ich nieważności.
Minister Budownictwa zauważył, że postępowanie nadzorcze w stosunku do decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości nie zostało jeszcze zakończone, z uwagi na złożony przez Prezydenta Miasta Dąbrowy Górniczej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2005 r.
Skargę na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2007 r. złożył M. M. wnosząc o jej uchylenie.
Wyrokiem z dnia 12 września 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 924/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...]maja 2005 r., wskazał, iż błędne jest stanowisko organu nadzorczego, że nie zostały spełnione przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wskazane w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., gdyż nieruchomość została przeznaczona na cel dla którego została wywłaszczona. Zdaniem Sądu takie stanowisko wynika z niewłaściwej interpretacji art. 34 ust. 1 powołanej ustawy. W ocenie Sądu bowiem zawartego w tym przepisie warunku "użycia" nieruchomości zgodnie z celem na jaki została wywłaszczona, nie można utożsamiać z "przeznaczeniem" jej na realizację w przyszłości zamierzonego celu.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że inwestycja polegająca na budowie osiedla przyzakładowego nie została w dacie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości zrealizowana w całości. Z wyjaśnień natomiast inwestora zawartych w znajdującym się w aktach administracyjnych piśmie z dnia 16 października 1961 r. wynika że z powodów zmian warunków dotyczących budownictwa mieszkaniowego, niezabudowaną część wywłaszczonej nieruchomości oddał on czasowo pracownikom Zakładów Chemicznych "[...]" na ogródki działkowe, a więc na cel niezwiązany zupełnie z celem, dla jakiego nieruchomość wywłaszczono. Dalej Sąd wskazał, że inwestor podkreślił, iż przedmiotowa nieruchomość jest niezbędna dla budowy tymczasowych sanitarnych urządzeń dla wybudowanych już bloków (trzech z dwunastu zaplanowanych). Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w świetle dokumentacji niniejszej sprawy oczywistym jest, że inwestycja polegająca na wybudowaniu kolejnych 9 domów dla pracowników Zakładu nie została nigdy zrealizowana.
W związku z tym, zdaniem Sądu pierwszej instancji, decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia [...] września 1962 r. odmawiająca zwrotu nieruchomości jej byłym właścicielom niewątpliwie rażąco naruszała art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., gdyż nie można przyjąć, że w niniejszej sprawie miało miejsce użycie nieruchomości na cel, dla którego została wywłaszczona, tzn. na zrealizowanie osiedla dla pracowników Zakładów Chemicznych "[...]" składającego się z dwunastu domów. Z kolei wydana w drugiej instancji decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1963 r. w żaden sposób nie nawiązuje do przesłanek warunkujących zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Komisja utrzymując w mocy decyzję z dnia [...] marca 1962 r. oparła swoje rozstrzygnięcie na treści art. 49 wspomnianej ustawy, przy czym Komisja w sposób całkowicie nieuprawniony uznała, że z treści tego przepisu wynika, iż regulacje dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości wskazane w art. 34 ustawy dotyczą wyłącznie gruntów położonych na terenie gromad, a nie na terenie miast i osiedli, co uniemożliwia podjęcie pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tymczasem przepis ten wskazuje jedynie na odpowiednie stosowanie przepisów art. 34 do nieruchomości rolnych położonych na terenie gromad, a wywłaszczonych po 9 maja 1945 r.
W końcowej części uzasadnienia Sąd podzielił pogląd Ministra Budownictwa zawarty w decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r., iż postępowanie nadzorcze w przedmiocie oceny legalności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości pozostaje bez związku z postępowaniem o stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, bowiem w ramach prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania nadzorczego organ badał jedynie, czy już w dacie orzekania o odmowie zwrotu nieruchomości decyzja ta była dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że ewentualne późniejsze stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej nie może mieć wpływu na ocenę legalności decyzji podjętej w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniesiono także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 34 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż dla zwrotu całej nieruchomości wystarczające jest nieużycie nieruchomości na cel dla którego została wywłaszczona;
- naruszeniu prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., polegające na nieuprawnionym przyjęciu, iż zaskarżone decyzje zostały wydane z rażącymi wadami.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że z treści art. 34 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1961r., Nr 18 poz. 94 ze zm.) wynika jednoznacznie, iż w chwili rozstrzygania wniosku byłego właściciela o zwrot nieruchomości dla podjęcia pozytywnej decyzji musiały być spełnione łącznie dwie przesłanki: nieruchomość nie została użyta na cel, dla którego została wywłaszczona i nieruchomość była zbędna na cel, dla którego została wywłaszczona.
W ocenie Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza już w zakresie pierwszej przesłanki, należy mieć na względzie, iż niedopuszczalny był zwrot nieruchomości w takiej części na jakiej faktycznie wybudowano budynki mieszkalne, zgodnie z celem przeznaczenia określonym w decyzji wywłaszczeniowej (działki oznaczone numerami geodezyjnymi [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]). Natomiast w odniesieniu do całej nieruchomości nie można uznać, iż nieruchomość była zbędna na cel dla którego orzeczono wywłaszczenie, do której to okoliczności, zdaniem skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w ogóle się nie odniósł.
Autor skargi kasacyjnej wskazał, że w dacie wydania decyzji, przedmiotowa nieruchomość nie była zbędna na cel, dla którego orzeczono wywłaszczenie. Wręcz przeciwnie – inwestor miał rozpocząć w 1963 r., ze środków zakładowego funduszu mieszkaniowego realizację tej inwestycji, wskazanej jako cel wywłaszczenia. Zdaniem skarżącego okoliczności tej w żaden sposób nie zmienia fakt czasowego oddania nieruchomości pracownikom Zakładów Chemicznych "[...]" na ogródki działkowe, na co wskazał inwestor w piśmie z dnia 16 października 1961r. W związku z tym skarżący podniósł, że nieuprawnione było kwalifikowanie z tej przyczyny nieważności całej decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości, podczas gdy na części nieruchomości ceł został zrealizowany.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. M. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, przychylając się do stanowiska Sądu pierwszej instancji, rozbudowując je jeszcze o dodatkowe argumenty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) skarga kasacyjna powinna w szczególności zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Należy przede wszystkim wskazać konkretny przepis (przepisy) prawa materialnego lub procesowego, który w ocenie wnoszącego tę skargę został naruszony przez sąd administracyjny pierwszej instancji. Z kolei przepis art. 174 p.p.s.a. dopuszcza dwie podstawy kasacyjne:
- naruszenie (przez sąd - art. 173 § 1) prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1),
- naruszenie (przez sąd) przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2000 r., sygn. IV CKN 1518/00, publ. OSNC 2001, nr 3, poz. 39 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. FSK 299/04, niepublikowane). Sąd nie może bowiem zastępować strony i precyzować, czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż pełnomocnik skarżącego powołał się na podstawę kasacyjną wymienioną w przepisie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., czyli na naruszenie prawa materialnego.
Zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 34 ust 1 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie jest trafny.
Przedmiotem sprawy nie było zbadanie zgodności z prawem decyzji administracyjnej wydanej w trybie zwykłym, którą na podstawie art. 34 ust 1 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości odmówiono zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, lecz decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym - nieważnościowym, w którym organ nadzorczy badał jedynie, czy kwestionowana w tym postępowaniu decyzja jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a. Zatem Sąd pierwszej instancji kontrolując legalność zaskarżonej decyzji stosował prawo materialne w kontekście przesłanek stwierdzenia nieważności.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że wykładnia i zastosowanie przez organy administracyjne art. 34 ust 1 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przy odmowie zwrotu skarżącemu wywłaszczonej nieruchomości nie były zgodne z prawem, a w związku z tym doszło do rażącego naruszenia tego przepisu w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Niezbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia powinna była zostać wykazana, aby można było odmówić zwrotu nieruchomości. Musiała ona wynikać z aktualnych w dacie wniosku i orzekania o zwrocie decyzji o lokalizacji inwestycji, dla której dokonano wywłaszczenia, czy decyzji o pozwoleniu na budowę. O niezbędności nie mogło bowiem przesadzać jedynie twierdzenie o mającej nastąpić inwestycji, bez dokumentacji ważnie zezwalającej na jej realizację.
Błędne jest bowiem stanowisko wnoszącego skargę kasacyjną, że nie zostały spełnione przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wskazane w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., ponieważ nieruchomość została przeznaczona na cel dla którego została wywłaszczona. Prezentowany pogląd, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wynika z niewłaściwej interpretacji przepisu art. 34 ust. 1 powołanej ustawy. Zawartego w tym przepisie warunku "użycia" nieruchomości zgodnie z celem na jaki została wywłaszczona, nie można utożsamiać z "przeznaczeniem" jej na realizację w przyszłości zamierzonego celu.
Unormowanie z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stanowi, że nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi na rzecz wywłaszczonego właściciela, jeżeli właściwy terenowy organ administracji państwowej ustali, że nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie. Tak więc do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości niezbędne jest wystąpienie dwóch przesłanek:
- nieużycie nieruchomości na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie,
- zbędność nieruchomości na te cele.
Przedmiotowa nieruchomość będąca współwłasnością F. K. w 4/5 części oraz W. i R. M. w 1/5 części została wywłaszczona w 1957 r. z przeznaczeniem pod budowę dwunastu domów mieszkalnych dla pracowników Zakładów Tłuszczowych "[...]" w S. Nie została ona jednakże wykorzystana na ten cel, przy czym przeznaczenia nieruchomości na ogródki działkowe dla pracowników Zakładów (pismo inwestora z dnia 16 października 1961 r.) nie można uznać za wykorzystywanie tej części nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem, określonym w decyzji o wywłaszczeniu. Nie została przy tym jednoznacznie wyjaśniona sprawa zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cele określone w decyzji o jej wywłaszczeniu. W tej sprawie należy przyjąć, że odroczenie na czas nie oznaczony realizacji inwestycji zamierzonej na wywłaszczonym terenie jest równoznaczne ze zbędnością nieruchomości na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie. To z kolei oznacza, że w świetle dyspozycji art. 34 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej w rozpoznawanej sprawie wystąpiły przesłanki warunkujące zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz wywłaszczonego właściciela.
Ustawa wywłaszczeniowa nie dopuszcza bowiem możliwości zmiany celu, dla którego orzeczono wywłaszczenie, stanowiąc w art. 34, że jeżeli nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie - to podlega zwrotowi na rzecz wywłaszczonego właściciela. Konstrukcja art. 34 wskazuje przy tym na to, że w takich wypadkach zwrot nieruchomości ma charakter obligatoryjny.
Inwestycja polegająca na budowie osiedla przyzakładowego nie została w dacie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości zrealizowana w całości. Z wyjaśnień inwestora zawartych w znajdującym się w aktach administracyjnych piśmie z dnia 16 października 1961 r. wynika, że z uwagi na zmianę warunków dotyczących budownictwa mieszkaniowego, niezabudowaną część wywłaszczonej nieruchomości oddał on czasowo pracownikom Zakładów Chemicznych "[...]" na ogródki działkowe, a więc na cel niezwiązany zupełnie z celem, dla jakiego nieruchomość wywłaszczono. Z przedmiotowego pisma wynika również, że przedmiotowa nieruchomość jest niezbędna dla budowy tymczasowych sanitarnych urządzeń dla wybudowanych już bloków (trzech).
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia [...] września 1962 r. odmawiająca zwrotu nieruchomości jej byłym właścicielom niewątpliwie rażąco naruszała art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., gdyż nie można przyjąć, że w niniejszej sprawie miało miejsce użycie nieruchomości na cel, dla którego została wywłaszczona, tzn. na zrealizowanie osiedla dla pracowników Zakładów Chemicznych "[...]" składającego się z dwunastu domów. Wydana zaś w drugiej instancji decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1963 r. w żaden sposób nie nawiązuje do przesłanek warunkujących zwrot wywłaszczonej nieruchomości (nie powołuje w podstawie prawnej art. 34 ust. 1 omawianej ustawy z dnia 12 marca 1958 r.). Komisja utrzymując w mocy decyzję z dnia [...] marca 1962 r. oparła swoje rozstrzygnięcie na treści art. 49 wspomnianej ustawy. Komisja przy tym w sposób nieuprawniony uznała, że z treści tego przepisu wynika, iż regulacje dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości wskazane w art. 34 ustawy dotyczą wyłącznie gruntów położonych na terenie gromad, a nie na terenie miast i osiedli, co uniemożliwia podjęcie pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tymczasem przepis ten wskazuje jedynie na odpowiednie stosowanie przepisów art. 34 do nieruchomości rolnych położonych na terenie gromad, a wywłaszczonych po dniu 9 maja 1945 r.
Rozstrzygnięcie Komisji Odwoławczej było więc sprzeczne z art. 34 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i była to sprzeczność rażąca. Skoro nie wykazano w sposób oczywisty, że nieruchomość była niezbędna na cel wywłaszczenia, to nie można było odmówić jej zwrotu. Tylko wykazanie przez organ niezbędności na cel wywłaszczenia, mogło być podstawą odmowy.
Również całkowicie chybionym jest zarzut naruszenia przez sąd I instancji przepisu art. 156 § 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuprawnionym przyjęciu, iż zaskarżone decyzje zostały wydane z rażącymi wadami.
Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego są bowiem wiążące dla organu administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie, a nie dla sądu administracyjnego. Postępowanie sądowo-administracyjne toczy się według procedury wynikającej z przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Zatem, skoro przed sądem administracyjnym nie mają zastosowania przepisy procedury administracyjnej, to sąd ten nie mógł ich naruszyć.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.