Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2005 r., II SA/Gd 235/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę Marii R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 19 stycznia 2005 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium MRN w G. z dnia 23.09.1961 r. o numerach (...). Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia wskazał, powołując się na art. 52 par. 1 p.p.s.a., że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zgodnie z art. 127 par. 3 Kpa od decyzji wydanej w I instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, a strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na to, że Maria R. nie złożyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do SKO w G., tym samym nie wyczerpała trybu odwoławczego. Zatem złożenie skargi do sądu było niedopuszczalne.
Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę kasacyjną złożyła w dniu 13 maja 2005 r. Maria R., zastąpiona przez adwokata, wnosząc o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca wskazała, że naruszono przepisy postępowania, a mianowicie art. 52 par. 1 i 2 p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do odrzucenia skargi pomimo wyczerpania trybu odwoławczego. Sąd nie wziął pod uwagę, że wniosek z dnia 30 czerwca 1999 r. zatytułowany jako "wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium MRN w G. z dnia 23.03.1959 r. (...)" dotyczył w rzeczywistości stwierdzenia nieważności trzech decyzji: 1/ decyzji Prezydium MRN w G. z dnia 23.03.1957 r. (...), 2/ Prezydium MRN w G. z dnia 23.09.1961 r. o dwóch numerach (...), 3/ decyzji z dnia 26.06.1949 r. (...) Zarządu Miejskiego w G. Wniosek wadliwie zatytułowany dotyczył w rzeczywistości trzech wymienionych decyzji, co wyjaśniono w piśmie z dnia 17.01.2005 r. W tej sytuacji błędne było umorzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., ponieważ nie ulega wątpliwości, że decyzja 23.03.1959 r. (...) była wskazana na wskutek omyłki pisarskiej i nigdy nie istniała.
Na podstawie złożonego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło jedno postępowanie (...) dotyczące wszystkich trzech decyzji, zakończone w dniu 15.05.2000 r. umorzeniem postępowania. Od decyzji z dnia 15.05.2000 r. skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Z niezrozumiałych powodów organ jedynie w stosunku do decyzji Prezydium MRN w G. z dnia 23.03.1957 r. (...) - wydał decyzję w trybie ponownego rozpoznania sprawy. Pozostałe dwie decyzje potraktowano jako wydane po raz pierwszy, co było oczywiście bezzasadne.
W konsekwencji postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zostało wydane z naruszeniem prawa, ponieważ Sąd nie przeanalizował akt sprawy, opierając tylko się na treści decyzji i zawartym w niej pouczeniu. Tak więc Sąd błędnie przyjął, że skarżąca nie wyczerpała środków zaskarżenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę kasacyjną złożoną przez Marię R. należało uwzględnić. Faktem jest, że we wniosku z dnia 30 czerwca 1999 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium MRN w G. z dnia 23.03.1959 r. (...) skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności trzech decyzji, w tym decyzji Prezydium MRN w G. z dnia 23.09.1961 r. o numerach (...), która została dołączona do wniosku. Postępowanie w tej sprawie zostało przez SKO w G. umorzone decyzją z dnia 15 maja 2000 r. (...). W uzasadnieniu podano, że pomimo powiadomienia o wszczęciu postępowania i prawie do złożenia wszystkich posiadanych dokumentów, skarżąca nie przedłożyła decyzji wymienionej w tytule wniosku. Od decyzji tej skarżąca w dniu 28.09.2000 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując na wadliwość umorzenia postępowania i naruszenie art. 104, 105 par. 1, 107 par. 1 Kpa. Od tego momentu datuje się bezczynność organu, na którą wskazała skarżąca w piśmie z dnia 17 listopada 2004 r. Dopiero w dniu 11.01.2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. zwróciło się do pełnomocnika skarżącej o sprecyzowanie i wskazanie, które decyzje są przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności.
W odpowiedzi wskazano, że wniosek z dnia 30.06.1999 r. dotyczył trzech decyzji, a mianowicie: decyzji Prezydium MRN w G. z dnia 23.03.1957 r. (...), Prezydium MRN w G. z dnia 29.09.1961 o dwóch numerach (...) oraz decyzji z dnia 26.06.1949 r. (...) Zarządu Miejskiego w G. W konsekwencji SKO w G. wydało w dniu 19.01.2005 r. trzy decyzje, a mianowicie:
1/ (...)12/04 uchylającą zaskarżoną decyzję w całości i odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium MRN w G. z dnia 23.03.1957 r. (...), 2/ (...)15/04 odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 26.06.1949 r. (...) Zarządu Miejskiego w G. 3/ (...)16/04 odmawiającą stwierdzenia nieważności Prezydium MRN w G. z dnia 29.09.1961 o dwóch numerach (...).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. w uzasadnieniu decyzji (...)12/04 wskazało, że została ona wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy przez Kolegium i stwierdzeniu, że brak było podstaw do umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzja ta zawierała pouczenie o prawie strony do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Natomiast w sprawach (...)15/04 i (...)16/04 SKO przyjęło, że rozpatruje je po raz pierwszy i w związku z tym strona może złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W skardze Marii R. z dnia 23.03.2005 r. na decyzję SKO w G. z dnia 19.01.2005 r. (...)16/04 skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w części wstępnej uzasadnienia skarżąca podkreśliła, że zaskarżona decyzja została wydana przez SKO w G. orzekające w II instancji - po wniesieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wbrew treści pouczenia o możliwości zaskarżenia tej decyzji. Skarżąca również wskazała, że wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył trzech decyzji, w tym przedmiotowej i brak było jakichkolwiek podstaw do potraktowania odmiennie dwóch decyzji (...)15/04 i (...)16/04 jako rozpoznawanych po raz pierwszy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając zaskarżone postanowienie powołał się na art. 52 par. 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 127 par. 3 Kpa przyjmując, że nie został wyczerpany tryb odwoławczy, nie odnosząc się w ogóle do zarzutu strony, że organ wydał zaskarżoną decyzję po ponownym rozpoznaniu sprawy, inaczej niż wynikałoby to z treści części wstępnej decyzji oraz z pouczenia o sposobie zaskarżenia.
Przyjęcie przez Sąd I instancji formalistycznego stanowiska, z powołaniem się jedynie na treść art. 52 p.p.s.a. w zw. z art. 127 par. 3 Kpa, nie poprzedzonego analizą zarzutów strony odnoszących się do kwestii wyczerpania środków zaskarżenia /art. 52 par. 1 i 2 p.p.s.a./ narusza podstawowe zasady postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd w granicach zakreślonych przepisami dokonuje oceny zasadności podniesionych przez strony zarzutów i winien był to uczynić w rozpoznawanej sprawie, a nie pomijać istotne dla sprawy okoliczności, mające znaczenie dla dalszego biegu sprawy.
W związku z powyższym na podstawie art. 174 pkt 2 w zw. z art. 185 par. 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.