Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zaskarżonym postanowieniem z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 1371/17 odrzucił skargę D. P. (dalej: "skarżący") na pismo Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego.
Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
Orzeczeniem nr [...] z [...] września 2017 r., wydanym w oparciu o art. 241 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2017 r., poz. 631 ze zm., dalej: "ustawa o Służbie Więziennej"), Dyrektor Zakładu Karnego w [...] orzekł o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego przeciwko skarżącemu.
Opisując przebieg postępowania w niniejszej sprawie organ wyjaśnił, że w związku z upływem 12-miesięcznego okresu zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, Dyrektor Zakładu Karnego w [...] decyzją personalną nr [...] z [...] lipca 2017 r., wydaną na podstawie art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy o Służbie Więziennej, zwolnił skarżącego ze służby w Służbie Więziennej. Rozpoznając odwołanie funkcjonariusza od opisanej decyzji Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] decyzją wydaną w dniu [...] sierpnia 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W związku ze zwolnieniem skarżącego ze służby niezbędnym stało się wydanie orzeczenia umarzającego prowadzone przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne.
Skarżący złożył odwołanie od orzeczenia Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z [...] września 2017 r., nr [...].
W odpowiedzi na złożone odwołanie, pismem z [...] października 2017 r., nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] wyjaśnił, że zgodnie z art. 241 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej prawo zaskarżenia orzeczenia o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego przysługuje tylko pokrzywdzonemu, który złożył wniosek o wszczęcie takiego postępowania, natomiast w niniejszej sprawie sytuacja taka nie występuje. Ponadto orzeczenie o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego jest orzeczeniem kończącym postępowanie dyscyplinarne, na które zgodnie z art. 263 ustawy o Służbie Więziennej, wyłącznie funkcjonariuszowi przysługuje prawo wniesienia odwołania do właściwego, ze względu na miejsce zamieszkania obwinionego, sądu pracy. Jednakże w tej sprawie powołany przepis również nie ma zastosowania, ponieważ skarżący z dniem 24 lipca 2017 r. nie jest już funkcjonariuszem Służby Więziennej.
Organ podkreślił, że materialnoprawną podstawę umorzenia postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego stanowił art. 241 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy, który określa obligatoryjne przesłanki umorzenia postępowania dyscyplinarnego. W niniejszej sprawie taką przesłankę stanowi zwolnienie funkcjonariusza ze służby i związana z tym bezprzedmiotowość postępowania. W literaturze przedmiotu prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym zwolnienie funkcjonariusza ze służby w Służbie Więziennej powoduje, że dotychczasowe postępowanie dyscyplinarne staje się bezprzedmiotowe, ponieważ odpada jego podmiot.
Skarżący na powyższe pismo złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Dyrektorowi Okręgowej Służby Więziennej w [...] zarzucił naruszenie:
- - art. 107 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej poprzez jego zignorowanie, a z którego wynika, że obwinionemu nadal przysługuje stopień majora, zatem nadal jest funkcjonariuszem tyle, że "w stanie spoczynku",
- - art. 247 ust. 7 pkt 5 ww. ustawy, poprzez brak rozstrzygnięcia w sprawie,
- - art. 249 ww. ustawy – naruszenie prawa do obrony, poprzez uniemożliwienie obwinionemu obrony w II instancji,
- - art. 252 ust. 1 ww. ustawy – brak rozstrzygnięcia w sprawie,
- - art. 252 ust. 2 ww. ustawy – brak elementów orzeczenia: pkt 3 – brak stopnia obwinionego, pkt 4 – brak opisu przewinienia, pkt 5 – brak rozstrzygnięcia, pkt 7 – brak pouczenia o odwołaniu,
- - art. 253 ust. 1 ww. ustawy – naruszenie zasady dwuinstancyjności,
- - art. 254 ww. ustawy – nie rozpoznanie istoty sprawy (ust.1), nie zapoznanie obwinionego z materiałem dowodowym (ust.2),
- - art. 255 ww. ustawy – nie powołanie komisji dyscyplinarnej,
- - art. 256 ust. 1 – 3 ww. ustawy – brak sprawozdania komisji dyscyplinarnej,
- - art. 256 ust. 4 ww. ustawy – brak rozstrzygnięcia wyższego przełożonego dyscyplinarnego co do zaskarżonego orzeczenia I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Wyjaśnił, iż z treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") oraz art. 218 ust. 1 i ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej wprost wynika zakres spraw, które rozstrzygane są w trybie administracyjnym i podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, jednakże w ich zakresie nie mieści się skarga na pismo informujące organu w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego.
Powołanym na wstępie zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji odrzucił skargę skarżącego.
W ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że zaskarżone pismo Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w [...] nie stanowi decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a.), ani postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, ani postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a.), czy też postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na, które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3).
W ocenie Sądu, charakter pisma organu przesądza o uznaniu go za pismo informacyjne, wyjaśniające powody wydania w sprawie orzeczenia o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego przeciwko skarżącemu i braku trybu odwoławczego. Tym samym, pismo to nie stanowi rozstrzygnięcia organu, ani nie jest innym aktem lub czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. przez ten organ podjętą. Jest jedynie pismem informacyjnym, co wyklucza możliwość złożenia na nie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tym samym skargę uznać należy za niedopuszczalną.
W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Sądowi I instancji zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie w związku z błędną wykładnią art. 3 § 2 P.p.s.a. W ocenie skarżącego przedmiotowe pismo Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w [...] jest decyzją administracyjną lub przynajmniej aktem określonym w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w [...] wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając postanowienie Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddala, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż zaskarżone postanowienie, pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Skarga podlegała bowiem odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., jednakże z innych względów niż wskazał to Sąd I instancji.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy zaskarżone pismo z [...] października 2017 r. wydane w wyniku wniesionego odwołania od orzeczenia Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z [...] września 2017 r., nr [...] o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego skarżącego, może zostać zaskarżone do sądu administracyjnego. Pismo z [...] października 2017 r. odnosiło się do umorzenia postępowania dyscyplinarnego.
Wskazać należy, że rozdział 21 ustawy o Służbie Więziennej – Odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariuszy, w przeciwieństwie do rozdziału 20 – Rozpatrywanie sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego, nie przewiduje możliwości stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego w sprawach w nich uregulowanych. W rozdziale 21 - art. 263 ustawy o Służbie Więziennej wyraźnie stanowi, że od orzeczenia oraz postanowienia kończącego postępowanie dyscyplinarne funkcjonariuszowi przysługuje prawo wniesienia odwołania do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania obwinionego sądu pracy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia lub postanowienia wraz z uzasadnieniem. Stosownie natomiast do treści art. 253 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej wyższy przełożony dyscyplinarny odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne.
Przepis art. 263 stosuje się odpowiednio. Ponadto w art. 259 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej wskazano, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie, do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego w zakresie dotyczącym wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych.
Mając powyższe na uwadze uznać należy, że Sąd I instancji nie powinien badać charakteru pisma z [...] października 2017 r. i tym samym rozstrzygać, czy pismo to stanowi rozstrzygnięcie organu o którym mowa w art. 3 § 2 P.p.s.a. Zaskarżone pismo zostało bowiem wydane w związku z postępowaniem dyscyplinarnym i dlatego już z uwagi na sam jego przedmiot nie podlega właściwości sądu administracyjnego. W konsekwencji zarzut skarżącego w zakresie naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie w związku z błędną wykładnią art. 3 § 2 P.p.s.a. nie zasługiwał na uwzgędnienie. Jak już bowiem wskazano powyżej, choć z innych względów niż wskazał to Sąd I instancji, przedmiotowa skarga podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.
- - ---------------------- 5