Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 980/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego dla miasta Rzeszów na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie, z dnia 16 sierpnia 2010 r., nr SKO-407/169/2010, w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie skierowania na badania lekarskie, uchylił zaskarżoną decyzję.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.
Wnioskiem z dnia 27 kwietnia 2010 r., skierowanym w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108 poz. 908) Prokurator Rejonowy dla miasta Rzeszów wystąpił do Prezydenta Miasta Rzeszowa o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o skierowaniu W. J. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia bądź braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Prokurator Rejonowy powołał się na sporządzane w toku prowadzonego postępowania przygotowawczego o przestępstwo z art. 244 K.k. opinie biegłych lekarzy psychiatrów, którzy stwierdzili u W. J. organiczne zaburzenia osobowości oraz naużywanie alkoholu.
Decyzją z dnia 22 lipca 2010 r., nr KM-VII-5535/1/80/10, Prezydent Miasta Rzeszowa skierował W. J. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia łub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, B, C. Wskazał, iż zgodnie z treścią art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz.
15) na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem może być skierowana osoba, co do której starosta powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby. Taką informację stanowi zawiadomienie Prokuratora Rejonowego dla miasta Rzeszów w związku ze sporządzoną przez biegłych lekarzy opinią.
Od decyzji tej odwołał się W.J. i wniósł o jej "cofnięcie". Podniósł, iż nie ma ograniczeń zaburzenia osobowości, alkoholu nie nadużywa, a stan zdrowia pozwala mu na kierowanie pojazdami. Kierując pojazdem zachowuje ostrożność i nie stwarza zagrożenia dla innych uczestników ruchu drogowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie decyzją z dnia 16 sierpnia 2010 r., Nr SKO-407/169/2010, uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji, powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym.
Kolegium wskazało, iż u W. J. nie stwierdzono choroby psychicznej w sensie psychozy, ani upośledzenia umysłowego. Nie stwierdzono także uzależnienia od środków psychotropowych, ani od alkoholu. Rozpoznano jedynie zaburzenia osobowości. Z opinii tej wynika również, iż W. J. w czasie zarzucanego mu czynu z przyczyn chorobowych, nie miał w znacznym stopniu ograniczonej, ani całkowicie zniesionej zdolności do pokierowania swoim postępowaniem i rozpoznaniem jego znaczenia. Może brać udział w postępowaniu sądowym, pokierować swoim zachowaniem. Wobec powyższego Kolegium uznało, iż brak jest przesłanek, które uzasadniałyby skierowanie W. J. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. To powoduje zasadność umorzenia postępowania w tym zakresie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył Prokurator Rejonowy dla miasta Rzeszów. Zarzucił, że wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - tj. art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, polegające na uznaniu, że brak jest przesłanek, które uzasadniałyby skierowanie W. J. na badania lekarskie, gdy analiza akt sprawy prowadzi do odmiennych wniosków.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie wniosło o oddalenie skargi z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że u badanego stwierdzono organiczne zaburzenia osobowości oraz naużywanie alkoholu. W ocenie Sądu, zastrzeżenia te uzasadniają skierowanie W. J. na badania lekarskie. Zawarte w opinii sądowo-psychiatrycznej stwierdzenie, że W. J. może brać udział w postępowaniu sądowym i kierować w toku procesu swoim zachowaniem zostało użyte na potrzeby prowadzonego postępowania karnego. Opinia ta nie daje natomiast odpowiedzi na pytanie czy W. J. z uwagi na stwierdzone u niego organiczne zaburzenia osobowości, a także stwierdzone we wcześniejszej opinii zaburzenia osobowości oraz zespół psychoorganiczny charakteropatyczno - otępienny i nadużywanie alkoholu jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego, a zaburzenia te nie wpływają na zmniejszenie sprawności kierującego pojazdem. Odpowiedzi na te pytania da dopiero przeprowadzone przez uprawnionego lekarza badanie lekarskie.
Zdaniem Sądu dokonana przez Kolegium ocena jest nieuprawniona i przedwczesna, dokonana z naruszeniem art. 80 K.p.a. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza zdaniem Sądu, że stan zdrowia psychicznego W. J. nasuwa zastrzeżenia, a tego rodzaju stwierdzenie wypełnia przesłankę z art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym do skierowania go na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a.
Skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło:
- 1. Naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, w postaci:
- a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez nieuprawnione przyjęcie, że organ odwoławczy wydał decyzję z naruszeniem przepisu prawa materialnego w postaci art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., zwanej dalej p.r.d.) i § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15, zwanego dalej r.b.l.);
- b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że organ odwoławczy naruszył art. 80 K.p.a. opierając się na ostatniej, aktualnej opinii biegłego w zakresie stanu zdrowia uczestnika;
- 2. naruszenie prawa materialnego, w postaci art. 122 ust. 1 pkt 4 p.r.d. w zw. z § 2 ust. 5 r.b.l., przez ich błędną wykładnię, wskutek przyjęcia, że zaburzenia osobowości uczestnika wypełniają przesłankę skierowania na badania lekarskie polegającą na "zastrzeżeniach co do stanu zdrowia", które "mogą powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów".
Wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie.
Po wyznaczeniu rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, zwracając zawiadomienie o rozprawie wysłane do uczestnika postępowania kasacyjnego W. J., poczta poinformowała, że adresat zmarł. Następnie Urząd Stanu Cywilnego w Rzeszowie przesłał do Naczelnego Sądu Administracyjnego odpis skrócony aktu zgonu W. J., z którego to dokumentu wynika, że W. J. zmarł 30 marca 2011 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Przepis art. 193 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Odpowiednie stosowanie tych przepisów polega na tym, że niektóre z tych przepisów stosowane są w sposób pełny. Dotyczy to także przepisów o zawieszeniu postępowania (por. Bogusław Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LEX 2011, teza 4 i 7). Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd zawiesza postępowanie w razie śmierci strony. Jednak w myśl art. 124 § 3 P.p.s.a., nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków związanych z osobą zmarłego. Wówczas, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania.
Skierowanie na badania lekarskie, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze z.), dotyczy osoby kierującej pojazdem. Uprawnienie do kierowania pojazdami jest, jak wynika z przepisu art. 87 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, uprawnieniem ściśle związanym z osobą.
W tej sytuacji umorzeniu ulega postępowanie w trakcie którego doszło do śmierci strony, czyli postępowanie kasacyjne. Jak wynika z art. 189 P.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny uchyla wydane w sprawie orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz umarza postępowanie, gdy istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Takiej sytuacji procesowej w niniejszej sprawie nie było. Podstawa do umorzenia wystąpiła dopiero po wydaniu orzeczenia przez Sąd pierwszej instancji.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 193 w związku z art. 161 § 1 pkt 2 P.p.s.a., umorzył postępowanie kasacyjne.
- - ---------------------- 3