Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1077/09, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. K. i K. D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Minister Skarbu Państwa po rozpoznaniu odwołania E. K. i K. D. od decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], odmawiającej wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody Śląskiego nr [...] z dnia [...] października 2005 r. zmienioną decyzjami z dnia [...] grudnia 2005 r. i [...] czerwca 2006 r. w sprawie przekazania na rzecz Województwa Śląskiego mienia Skarbu Państwa obejmującego m.in. działkę nr [...] o pow. 2340 m2, k.m. 9, obręb C., ujawnioną w księdze wieczystej KW nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa podał, że decyzją z dnia [...] października 2005 r. zmienioną decyzjami z dnia [...] grudnia 2005 r. i [...] czerwca 2006 r. Wojewoda Śląski przekazał w trybie art. 49 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1590 ze zm.) na rzecz Województwa Śląskiego własność mienia Skarbu Państwa obejmującego w/wym. działkę. Z wnioskami o wznowienie postępowania zakończonego w/w decyzją wystąpili E. K. i K. D. podając, że w dniu [...] lipca 2007 r. złożyli wniosek do Prezydenta Miasta C. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości tj. działki nr [...] o pow. 2340 m2.
Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] października 2005 r. zmienioną decyzjami z dnia [...] grudnia 2005 r. i [...] czerwca 2006 r. w sprawie przekazania na rzecz Województwa Śląskiego własności mienia Skarbu Państwa obejmującego m.in. przedmiotową działkę, uznając że wnioskodawcy nie mają przymiotu strony w prowadzonym postępowaniu, w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Od powyższej decyzji E. K. i K. D. złożyli odwołanie. Rozpoznając odwołanie Minister Skarbu Państwa wskazał, że zgodnie z art. 147 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony. Stroną w świetle art. 28 k.p.a. zaś jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, a organ prowadzący postępowanie przede wszystkim zobligowany jest przepisami prawa do zbadania, czy wnioskodawca posiada przymiot strony w danym postępowaniu.
Organ odwoławczy podniósł, że stroną zakończonego postępowania komunalizacyjnego było Województwo Śląskie, zaś inne podmioty mogą uzyskać przymiot strony, jeśli wykażą, że rozstrzygnięcia zapadłe w danym postępowaniu wpływają na kształtowanie się ich praw i obowiązków, a odwołujący się nie przedstawili w postępowaniu żadnych dowodów, z których wynikałoby, że prowadzone jest postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli E. K. i K. D. zarzucając naruszenie art. 28 k.p.a. i art. 147 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżący nie są stroną w toczącym się postępowaniu i nie mogli złożyć wniosku o wznowienie postępowania.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wszystkie argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Dodatkowo Minister wskazał, że z akt sprawy wynika, że w dacie orzekania przez organ o przekazaniu mienia na rzecz województwa przedmiotowa działka stanowiła własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...] S.A. w C. Przymiot strony w tym postępowaniu przysługiwał, więc Prezydentowi Miasta C. wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej i Zarządowi Województwa Śląskiego. Ponadto organ podniósł, że wniosek o zwrot nieruchomości został złożony dopiero [...] lipca 2007 r., czyli w dacie orzekania o przekazaniu mienia Skarbu Państwa na rzecz Województwa Śląskiego skarżący nie legitymowali się tytułem prawnym do nieruchomości, jak również nie było żadnych informacji o jakimkolwiek postępowaniu w stosunku do działki nr [...].
W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał następującą argumentację:
Zgodnie z treścią art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną może nastąpić z urzędu lub na wniosek strony. Stroną zaś – stosownie do art. 28 k.p.a. – jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zatem interes prawny o którym mowa w cytowanym przepisie musi być wywiedziony przez składającego wniosek o wznowienie postępowania z konkretnego przepisu prawa materialnego.
W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1590 z późn. zm.), zgodnie z którym przekazanie województwu mienia Skarbu Państwa oraz mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu państwowych osób prawnych, służących realizacji zadań województwa, w szczególności określonych w art. 14, następuje na podstawie decyzji administracyjnej z urzędu z zastrzeżeniem art.
- 50. Nabycie mienia jest nieodpłatne i następuje z dniem, w którym decyzja o jego przekazaniu stała się ostateczna.
W tego rodzaju sprawach stronami postępowania są: Skarb Państwa, (jako dotychczasowy właściciel) oraz województwo, jako podmiot przejmujący mienie, gdyż postępowanie to dotyczy interesu prawnego tych podmiotów. Natomiast inne podmioty mogą brać udział w takim postępowaniu, jeśli wykażą, że mienie objęte postępowaniem stanowiło ich własność.
Sąd stwierdził, że skoro z akt sprawy wynika, że w dacie orzekania o przekazaniu działki nr [...] na rzecz Województwa Śląskiego stanowiła ona własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...] S.A. w C., to przymiot strony postępowania administracyjnego miał: Prezydent Miasta C. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej (reprezentujący Skarb Państwa) i Zarząd Województwa Śląskiego reprezentujący podmiot przejmujący mienie oraz użytkownik wieczysty przedmiotowej działki.
Ponadto - zdaniem Sądu - podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu komunalizacyjnym – żądając wznowienia postępowania – winien wykazać, że sprawa ta dotyczy jego interesu prawnego tj., że przysługuje mu tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. Tymczasem skarżący składając wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] października 2005 r., zmienioną decyzjami z dnia [...] grudnia 2005 r. i [...] czerwca 2006 r. nie wykazali, że byli właścicielami działki nr [...]. Skarżący wywodzą swój interes prawny z faktu złożenia w dniu [...] lipca 2007 r. wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdyż nie została ona wykorzystana zgodnie z celem określonym w decyzji wywłaszczeniowej. Jak wynika z akt sprawy w 2005 r. nie toczyło się postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Sąd zaaprobował stanowisko organów, że w dacie orzekania o przekazaniu przedmiotowej działki na rzecz Województwa Śląskiego, skarżący nie posiadali tytułu prawnorzeczowego do działki nr [...], a więc nie posiadali przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu. Nie mieli tym samym legitymacji do żądania wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] października 2005 r., zmienioną decyzjami z dnia [...] grudnia 2005 r. i [...] czerwca 2006 r. Oznacza to, że Minister prawidłowo ocenił, że po stronie skarżący brak jest interesu prawnego wywiedzionego z konkretnej normy prawa, która dawałaby podstawę do uznania skarżących za stronę w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli E. K. i K. D. zarzucając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie:
- 1. naruszenie art. 28 k.p.a., a przez to naruszenie art. 147 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżący nie mają przymiotu strony, a w związku z tym brak jest podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody Śląskiego nr [...] z dnia [...] października 2005 r. zmienioną decyzjami z dnia [...] grudnia 2005 r. i [...] czerwca 2006 r. w sprawie przekazania na rzecz Województwa Śląskiego mienia Skarbu Państwa obejmującego m.in. działkę nr [...] o pow. 2340m2, k.m. 9, obręb C., ujawnioną w KW nr [...];
- 2. naruszenie art. 7 k.p.a., a przez to również art. 49 ust.1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1590 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, że przekazanie województwu mienia Skarbu Państwa oraz mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu państwowych osób prawnych, służących realizacji zadań województwa, było zgodne z prawem pomimo posiadania wiedzy, że spadkobiercy zainteresowani są zwrotem wywłaszczonych nieruchomości.
W oparciu o podniesione zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi.
W uzasadnienie skargi strona skarżąca podniosła, że od chwili złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jej poprzedni właściciele stają się stroną we wszystkich wydawanych w sprawie tej nieruchomości orzeczeń, gdyż toczące się postępowanie administracyjne w tych sprawach dotyczy oczywiście ich interesu prawnego (wyrok NSA w Krakowie z dnia 6 maja 1994 r., SA/Kr 1740/93). Zatem skarżący stali się stroną postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody Śląskiego.
Zdaniem autorów skargi nie można zgodzić się ze stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu decyzji Ministra Skarbu Państwa, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji nie przedstawili żadnych dowodów, z których wynikałoby, że prowadzone jest postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Pierwszy raz wniosek o zwrot wywłaszczonych nieruchomości złożony został [...] stycznia 2005 r., który z przyczyn formalnych nie mógł zostać rozpatrzony. Niemniej wskazuje to na to, że w momencie wydawania decyzji o przekazaniu nieruchomości na rzecz Województwa Śląskiego własności mienia Skarbu Państwa obejmującego m.in. działkę nr [...] o pow. 2340m2, k.m. 9, obręb C., Urząd miał wiedzę o tym, że spadkobiercy są zainteresowani zwrotem wywłaszczonej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu argumentacja skargi nie wnosi niczego nowego do sprawy i w istocie sprowadza się do powtórzenia zarzutów i wniosków zawartych w skardze do sądu pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do unormowania art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej: P.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, gdyż zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego – uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnić uchybienia zarzucane sądowi.
Wskazanie naruszonych przepisów następuje poprzez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Podstawy kasacyjne mogą dotyczyć zarówno tych przepisów, które sąd wskazał, jako przepisy, które miały zastosowanie w toku rozpoznania sprawy, jak też tych przepisów, które powinny być stosowane w toku rozpoznania sprawy, choć nie zostały przez sąd wskazane. Naruszenie przepisów postępowania może odnosić się zarówno do przepisów regulujących postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jak i do przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej. Wynika to po pierwsze, z zasady, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza ocenę zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i przepisami o postępowaniu administracyjnym (art. 184 Konstytucji RP i art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.), a po drugie z zasady, że wojewódzki sąd administracyjny rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 P.p.s.a.), co oznacza, że sąd ten ma obowiązek brać z urzędu pod rozwagę także takie naruszenia prawa, których strony nie podniosły w skardze.
Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu postępowania wykazać należy, że sąd błędnie określił podstawę orzekania lub stosując wybrany przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, jaki przepis powinien być zastosowany bądź, w jaki sposób przepis powinien być zastosowany ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznawana skarga kasacyjna, mimo że została wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika, zwiera uchybienia już w samym petitum skargi, albowiem nie wskazuje jakie przepisy prawa materialnego, bądź procesowego sąd pierwszej instancji naruszył i jaki to miało wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej nie wymienia w podstawach skargi żadnych przepisów postępowania, których naruszenie zarzuca, lecz wskazuje na przepisy art. 28 k.p.a., art. 147 k.p.a. i art. 7, k.p.a., a przez to również art. 49 ust.1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1590 z późn. zm.). Nie przeprowadza jednak w stosunku do nich żadnej argumentacji oraz nie wiąże ich z zawartym w podstawie skargi kasacyjnej zarzutem.
Skarżący kasacyjnie nie wykazuje kontekstu, z jakim należy wiązać zastosowanie powyższych przepisów k.p.a. przez organy administracji z zarzutem naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji.
Na gruncie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Pełnym Składzie z dnia 26 października 2009 r. (sygn. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz.
1) należy uznać, że brak powiązania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów k.p.a. z naruszeniem stosowanych przez ten sąd przepisów P.p.s.a. nie dyskwalifikuje samej skargi kasacyjnej i nie może prowadzić do nierozpoznania merytorycznego jej zarzutów. Niewątpliwie taki sposób jego prezentacji "ogranicza w istotnym stopniu skuteczność zarzutu kasacyjnego z powodu braku możliwości nałożenia samej kontroli kasacyjnej oraz jej wyniku dokonanej na określoną i wskazaną w skardze kasacyjnej argumentację, "zwalczającą" argumentację przeprowadzoną w tym zakresie przez sąd I instancji" (wyrok NSA z 11 maja 2010 r., sygn. II OSK 762/09, LEX nr 597842).
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisu art. 7 k.p.a., wskazać należy, że nie w pełni stanowi on wskazanie prawidłowej podstawy kasacyjnej, bowiem powołuje przepis procedury administracyjnej bez wskazania jej związku z przepisem ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który został naruszony przez błędną interpretację przepisów procedury administracyjnej.
Nie są także zasadne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procedury administracyjnej. Należy wskazać, że autor skargi kasacyjnej, powołując się na błędną wykładnię art. 28 k.p.a. i art. 147 k.p.a. nie wskazał, jaka wykładnia tych przepisów jest w jego ocenie prawidłowa. Zarzuty te w uzasadnieniu nie zostały argumentacyjnie rozwinięte, jako zarzuty odrębne, co utrudnia pełną kontrolę kasacyjną ich trafności.
Lektura uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazuje, że zarzut naruszenia art. 28 k.p.a., a przez to naruszenia art. 147 k.p.a. dotyczy błędnego zakreślenia pojęcia strony posiadającej interes prawny w postępowaniu wznowieniowym.
Z treści art. 147 k.p.a. wynika, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną może nastąpić z urzędu lub na wniosek strony. Definicję strony postępowania administracyjnego zawiera przepis art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wyrażenie "interes prawny" użyte w treści powyższej regulacji, oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Kształt tego interesu jest zawsze wyznaczony przez prawo materialne, może on zatem być różny wobec różnych regulacji prawnych. Równocześnie istotną cechą "strony" w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest to, że jest ona podmiotem własnych praw (interesów prawnych) lub obowiązków, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Podkreślić należy, że istnienie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby.
Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego mogącymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji.
W ocenie składu orzekającego Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że w dacie orzekania przez organ o przekazaniu przedmiotowej działki na rzecz Województwa Śląskiego, skarżący nie posiadali tytułu prawnorzeczowego do działki nr [...], a zatem nie posiadali przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu. Nie mieli tym samym legitymacji do żądania wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] października 2005 r., zmienioną decyzjami z dnia [...] grudnia 2005 r. i [...] czerwca 2006 r. Niewątpliwie w dacie orzekania o przekazaniu działki nr [...] na rzecz Województwa Śląskiego działka ta stanowiła własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...] S.A. w C. Zatem przymiot strony postępowania administracyjnego miał: Prezydent Miasta C. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej (reprezentujący Skarb Państwa) i Zarząd Województwa Śląskiego reprezentujący podmiot przejmujący mienie oraz użytkownik wieczysty przedmiotowej działki.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisu art. 7 k.p.a., a przez to również art. 49 ust.1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1590 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, że przekazanie województwu mienia Skarbu Państwa oraz mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu państwowych osób prawnych, służących realizacji zadań województwa, było zgodne z prawem pomimo posiadania wiedzy, że spadkobiercy zainteresowani są zwrotem wywłaszczonych nieruchomości. Sąd kasacyjny nie dopatrzył się naruszenia powyższych regulacji przez Sąd pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowej interpretacji postanowień art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz. U. Nr 142 z 2001 r., poz. 1590 ze zm.).
W świetle tego przepisu przekazanie województwu mienia Skarbu Państwa oraz mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu państwowych osób prawnych, służących realizacji zadań województwa, w szczególności określonych w art. 14 następuje na podstawie decyzji administracyjnej z urzędu z zastrzeżeniem art.
50. Nabycie mienia jest nieodpłatne i następuje z dniem, w którym decyzja o jego przekazaniu stała się ostateczna. Skoro przedmiotem przekazania województwu, na podstawie art. 49 ustawy o samorządzie województwa, może być wyłącznie mienie stanowiące własność Skarbu Państwa, służące realizacji zadań województwa to w tego rodzaju sprawach stronami postępowania są Skarb Państwa, (jako dotychczasowy właściciel) oraz województwo, jako podmiot przejmujący mienie, gdyż postępowanie to dotyczy interesu prawnego tych podmiotów. Natomiast inne podmioty mogą brać udział w takim postępowaniu, jeśli wykażą, że mienie objęte postępowaniem komunalizacyjnym stanowiło ich własność.
Sąd kasacyjny podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, że podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu komunalizacyjnym – żądając wznowienia postępowania – winien wykazać, że sprawa ta dotyczy jego interesu prawnego, czyli że przysługuje mu tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. Skarżący natomiast nie wykazali, że byli właścicielami działki nr [...].
W świetle powyższego nie mają racji skarżący kasacyjnie twierdząc, że od chwili złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jej poprzedni właściciele stają się stroną we wszystkich wydawanych w sprawie tej nieruchomości orzeczeń, gdyż toczące się postępowanie administracyjne w tych sprawach dotyczy oczywiście ich interesu prawnego.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.