Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 716/08

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1929/07 oddalił skargę C. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż zaskarżoną decyzją podjętą na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. w przedmiocie wypowiedzenia C. M. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr Pf-309/Org./P1 z dnia 26 lipca 2002 r., w sprawie zmian organizacyjno-etatowych w wojskowych komendach uzupełnień, Wojskowa Komenda Uzupełnień (WKU) w Częstochowie, w której C. M. pełnił zawodową służbę wojskową, z dniem 1 listopada 2003 r. uległa przeformowaniu w nową strukturę organizacyjną, wskutek czego zmniejszył się jej stan etatowy, zaś zajmowane przez oficera stanowisko służbowe uległo likwidacji i brak było możliwości zaproponowania mu innego stanowiska służbowego, stosownie do posiadanego stopnia wojskowego oraz kwalifikacji wojskowych.

W tej sytuacji Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego, na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) oraz § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.) - decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. wypowiedział C. M. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Od tej decyzji zainteresowany nie złożył odwołania w związku z tym uzyskała ona przymiot ostateczności.

W dniu [...] stycznia 2003 r. zainteresowany złożył wniosek, o skrócenie okresu wypowiedzenia na podstawie art. 14 ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2001-2006 (Dz.U. Nr 76, poz. 804 ze zm.), o osiem miesięcy i o wypłatę z tego tytułu jednorazowego odszkodowania.

Decyzją nr [...] (punkt 29) z dnia [...] lutego 2003 r., wydaną dla celów ewidencyjnych, Minister Obrony Narodowej zwolnił C. M. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] lutego 2003 r. wskutek upływu, skróconego na wniosek żołnierza, okresu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez organ wojskowy.

W dniu [...] marca 2007 r. C. M. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. w sprawie wypowiedzenia mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. odmówił C. M. stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. W dniu [...] czerwca 2007 r. zainteresowany złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Obrony Narodowej w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż nie jest możliwe stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., gdyż brak jest przesłanek wynikających z treści art. 156 § 1 K.p.a., dających podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Organ wskazał, iż na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr Pf-309/Org/P1 z dnia 26 lipca 2002 r., jednostka wojskowa, w której zainteresowany pełnił służbę wojskową uległa przeformowaniu, wskutek czego stanowisko służbowe, które zajmował oficer ulegało likwidacji, natomiast brak było możliwości zaproponowania oficerowi innego równorzędnego lub wyższego stanowiska służbowego, odpowiedniego do posiadanych przez niego kwalifikacji wojskowych i zgodnego z posiadanym stopniem wojskowym.

Podkreślił również, iż pomiędzy dokonanym oficerowi wypowiedzeniem stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej i przeformowaniem jednostki wojskowej, w której zainteresowany pełnił zawodową służbę wojskową, bezsprzecznie istniał związek przyczynowo-skutkowy.

Z tego względu, wobec zaistnienia przesłanek określonych w przepisie art. 78 ust. 2 pkt 2 wojskowej ustawy pragmatycznej obowiązującej w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji, właściwy organ wojskowy wypowiedział skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej.

Zgodnie bowiem z dyspozycją cytowanego przepisu dokonanie wypowiedzenia żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ wojskowy mogło nastąpić, jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełnił zawodową służbę wojskową, podlegała rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak było możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. Jednostka wojskowa, w której skarżący pełnił zawodową służbę wojskową, uległa przeformowaniu (stan etatowy uległ zmianie), wobec czego zaistniała przesłanka umożliwiająca dokonanie oficerowi wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, w trybie wskazanym w art. 78 ust. 2 pkt 2 cytowanej wojskowej ustawy pragmatycznej. Decyzja z dnia [...] maja 2007 r. utrzymana została w mocy decyzją Ministra Obrony narodowej z dnia [...] sierpnia 2007 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie C. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procedury administracyjnej. Zarzucił organowi naruszenie:

1. art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm. - dalej jako "ustawa pragmatyczna z 1970 r."), poprzez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż spełnione zostały określone w ww. przepisie przesłanki wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, w konsekwencji czego nie doszło do rażącego naruszenia prawa przy zwalnianiu go ze służby, podczas gdy takie naruszenia wystąpiły,
2. art. 20 ust. 2 ustawy pragmatycznej z 1970 r., poprzez jego niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji niedostrzeżenie uchybienia w działaniach organów polegających na przedwczesnym zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej i ograniczeniu mu możliwości dalszego pełnienia służby wojskowej,
3. § 61 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm. - dalej jako "rozporządzenie MON z 1996 r."), poprzez jego niezastosowanie w sprawie i w wyniku tego uznanie, iż wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej zostało przeprowadzone bez naruszenia prawa, podczas gdy nieprawidłowości miały miejsce, albowiem przepis ten przewiduje możliwość (a wręcz obowiązek) pozostawienia skarżącego w służbie,
4. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/), w tym, w szczególności art. 7 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako "K.p.a."), poprzez:

1. niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego,
2. załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego,
3. nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i niepodanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżącego odmówiono wiarygodności,
4. nieuwzględnienie wszystkich naruszeń prawa mających miejsce w toku zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej, w szczególności zaś naruszeń przepisów regulujących przebieg postępowania administracyjnego: art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, art. 11, 16, 28, 61 § 4, art. 77 § 4, art. 78, 79, 81, 107 § 3 K.p.a.

Sąd pierwszej instancji rozpatrując skargę C. M. uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż pozytywna decyzja organu pierwszej instancji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji mogłaby zapaść tylko w sytuacji, kiedy organ stwierdziłby, iż decyzja Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] została podjęta w okolicznościach określonych przepisami art. 156 § 1 K.p.a.

Sąd pierwszej instancji podniósł, iż o tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i zakres wpływu tego naruszenia na sposób załatwienia sprawy. Nie chodzi w tego typu przypadkach o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny, gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.

W związku z tak zakreślonymi granicami postępowania organ nadzoru nie gromadzi nowych dowodów w sprawie, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Tak więc badany jest stan faktyczny, jak i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że nie każde naruszenie prawa będzie stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności wydanej decyzji. Tylko rażące naruszenie prawa może skutkować wydaniem rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. Na gruncie niniejszej sprawy nie można jednak mówić o istnieniu tego rodzaju podstaw.

Obowiązujący w dacie wydania decyzji wypowiedzeniowej art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, stanowił, iż dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy może nastąpić, jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełnił zawodową służbę wojskową podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe.

Na mocy rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr PF-309/Org./P1 z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie zmian organizacyjno-etatowych w wojskowych komendach uzupełnień, w jednostce wojskowej, w której skarżący pełnił zawodową służbę wojskową wprowadzono zmiany etatowe, w wyniku których zmniejszy się jej stan etatowy, a brak było możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że rozkaz ten nie był zapowiedzią przeformowania jednostki w przyszłości, nie był także aktem jedynie inicjującym to przeformowanie, lecz aktem, mocą którego dokonano przeformowania Wojskowej Komendy Uzupełnień w Częstochowie. W rozkazie tym określony został zarówno początek, jak i koniec tego procesu. Wydanie tego rozkazu stanowiło podstawę do podjęcia przez organy wojskowe działań zmierzających do przesunięć żołnierzy zawodowych na inne stanowiska służbowe, a w przypadku braku takich możliwości do wypowiedzenia żołnierzom stosunku służbowego.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji dla prawidłowości rozkazów personalnych istotne jest, aby były one wydane najwcześniej z chwilą wejścia w życie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr PF-309/Org./P1, a zatem w dniu 26 lipca 2002 r. W przedmiotowej sprawie wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej na podstawie przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zostało dokonane decyzją z dnia 20 grudnia 2002 r., a zatem po wejściu w życie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP. Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że musi istnieć związek przyczynowy między reorganizacją jednostki wojskowej lub zmniejszeniem jej stanu etatowego a wypowiedzeniem żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego i taki związek w przedmiotowej sprawie bezsprzecznie występuje. Jak przyjął bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lipca 2001 r. w sprawie sygn. akt II SA 2673/00 (Lex nr 77681), wypowiedzenia stosunku służbowego można dokonać w trakcie likwidacji lub zmniejszenia jej stanu etatowego, a nie tylko po zakończeniu tych procedur.

Sąd pierwszej instancji przyjął, że prowadzone w stosunku do skarżącego czynności prawne i kadrowe oparte były na umocowaniu prawnym. Przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych pozwalał organowi wojskowemu na dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego w sytuacji, gdy jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełnił służbę wojskową podlegała rozformowaniu, a brak było możliwości wyznaczenia oficera na inne stanowisko służbowe. Brak możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe wynika z notatki sporządzonej dla Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON z dnia [...] grudnia 2002 r.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji w takiej sytuacji zaistniała podstawa do zastosowania art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej i wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł C. M. zaskarżając go w całości.

Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia:

1. naruszeniu przepisów prawa materialnego (art 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj. w szczególności: art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm. - dalej jako "ustawa pragmatyczna z 1970"), poprzez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż spełnione zostały określone w ww. przepisie przesłanki wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, w konsekwencji czego nie doszło do rażącego naruszenia prawa przy zwalnianiu go ze służby, podczas gdy takie naruszenia wystąpiły,
2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.), poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i nieuwzględnienie wszystkich naruszeń prawa mających miejsce w toku zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej, w szczególności zaś naruszeń przepisów regulujących przebieg postępowania administracyjnego (art. 7,107 § 3 oraz art. 6, 8, 9, 10 § 3, art. 11, 16, 28, 61 § 4, art. 77 § 4, art. 78, 79, 81 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 - dalej jako "K.p.a.").

Powołując się na przytoczone powyżej podstawy skargi kasacyjnej strona skarżąca wniosła o:

1. uchylenie w całości - na podstawie art. 188 P.p.s.a. - zaskarżanego orzeczenia WSA w Warszawie oraz rozpoznanie skargi i orzeczenie co do istoty sprawy w trybie art. 188 P.p.s.a., poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa MON z dnia [...] grudnia 2002 r. w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 157 § 2 K.p.a.), ewentualnie uchylenie w całości - na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. zaskarżanego orzeczenia WSA w Warszawie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie,
2. zasądzenie - na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. - na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych (240 zł) oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Jednocześnie, w razie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 153 P.p.s.a. Skarżący wniósł o dokonanie oceny prawnej przedmiotowej sprawy i zawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania, które wiązać będą organ oraz o rozpoznanie niniejszej sprawy również pod nieobecność skarżącego i/lub jego pełnomocnika.

W motywach skargi kasacyjnej strona skarżąca podnosi, że Sąd pierwszej instancji w niewystarczający sposób badał czy została spełniona przesłanka braku możliwości wyznaczenia na inne stanowisko. W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie organ nie spełnił ciążącego na nim obowiązku przedstawienia dowodów na okoliczność niemożności wyznaczenia żołnierza nie tylko w jednostce organizacyjnej, w której służył, ale również w innych jednostkach organizacyjnych resortu obrony narodowej. Zgodnie z powszechnie przyjętym w orzecznictwie administracyjnym rozumieniem omawianej przesłanki z art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej - do której nie zastosował się organ kadrowy w niniejszej sprawie - organ w prowadzonym postępowaniu administracyjnym powinien wykazać w sposób należyty, że istotnie brak było możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe. To, że poszukiwano możliwości wykorzystania żołnierza na innych stanowiskach w różnych rodzajach Sił Zbrojnych musi wynikać z dokumentów kadrowych znajdujących się w aktach osobowych (takie stanowisko zajął WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 lutego 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1882/04). Tymczasem w teczce akt personalnych skarżącego brak jest dokumentów, z których wynikałoby, aby we właściwy sposób przeanalizowano możliwość wykorzystania go na innych stanowiskach. Podczas przeprowadzonej ze skarżącym rozmowy kadrowej nie podjęto żadnych działań mających na celu poszukiwanie skarżącemu innego stanowiska, ograniczając się jedynie do poinformowania skarżącego o likwidacji jego stanowiska.

Skarżący podkreślił, iż złożył oświadczenie, które było wynikiem rozmowy kadrowej, w którym wyraził zgodę na pełnienie dalszej służby w jednostce wojskowej wskazanej przez właściwy organ wojskowy w dowolnym garnizonie. Dodatkowo skarżący nie stawiał żadnych warunków odnoszących się co do stopnia wojskowego, czy też adekwatności proponowanego stanowiska do posiadanych przez niego kwalifikacji. Tym samym skarżący zarzuca, iż podjęte przez organ działania miały na celu przygotowanie formalne dla zwolnienia żołnierza, a nie były z pewnością rzeczywistym staraniem i podejmowaniem konkretnych prób w celu znalezienia innego stanowiska służbowego dla skarżącego.

Skarżący stwierdza, iż nie spełniono w jego przypadku jednej z przesłanek wypowiedzenia, gdyż w aktach sprawy nie ma informacji o poszukiwaniu innego przeznaczonego dla niego stanowiska oraz brak jakichkolwiek dokumentów wskazujących na składanie propozycji żołnierzowi co do ewentualnego pozostania w służbie na innym stanowisku w innym garnizonie. Tożsame stanowisko odnośnie tej przesłanki zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 października 2007 r. (sygn. akt II SA/Wa 901/07), uchylając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Skarżący powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. II SA/Wa 973/04, gdzie stwierdzono, iż obowiązkiem organów wojskowych jest przedstawienie dowodów na okoliczność niemożności wyznaczenia żołnierza nie tylko w jednostce organizacyjnej, w której służył, ale również w innych jednostkach organizacyjnych resortu obrony narodowej. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny, w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 973/04. Na podstawie tych wyroków Skarżący uważa, że to na organie spoczywa ciężar dowodu co do spełnienia przesłanki braku możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe.

Zdaniem skarżącego nieprawidłowa jest również wykładnia przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej z 1970 r. dokonana przez WSA w Warszawie. Wynika z niej, iż możliwym jest zwolnienie żołnierza zawodowego ze służby (na skutek wypowiedzenia mu stosunku służbowego) przed faktycznym zaistnieniem przesłanek, na które organy się powoływały w decyzjach. W ocenie WSA w Warszawie przeprowadzona na podstawie wydanego już w lipca 2002 r. rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP reforma jednostki (zmiany organizacyjno-etatowe) uzasadniała wcześniejsze zwolnienia ze służby żołnierzy pełniących w niej służbę. Etat WKU Częstochowa obowiązywał aż do końca października 2003 r. (co znajduje potwierdzenie w treści rozkazu o przeformowaniu). W związku z tym Skarżący zarzuca, iż nie jest zgodnym z regułami postępowania administracyjnego powoływanie się w decyzjach administracyjnych na okoliczności, które nie miały miejsca w sprawie w czasie jej wydania, zakładając, że można było podejmować działania mające na celu znalezienie żołnierzom innych stanowisk służbowych przed 31 października 2003 r. Narusza to ogólne zasady K.p.a. a także art. 107 tego kodeksu.

Według skarżącego wcześniejsze wydanie decyzji naruszyło przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej z 1970 r., który jednoznacznie stanowi, iż dokonanie wypowiedzenia służby wojskowej może nastąpić, gdy poszczególne stanowiska uległy faktycznej likwidacji, dzięki czemu można było mówić o zmniejszeniu stanu etatowego. Użycie przez Ustawodawcę formy czasu przeszłego, dokonanego wskazuje na zamiar wykluczenia możliwości dokonywania wypowiedzeń przed rzeczywistą likwidacją stanowiska. Takie same stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 498/06, gdzie stwierdził, że dopiero w momencie faktycznego zmniejszenia stanu etatowego WKU, po zaistnieniu przesłanek z art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych właściwy organ mógł dokonać wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

Likwidacja stanowiska służbowego musi mieć charakter "rzeczywisty" (por. m.in. uzasadnienia wyroków WSA w Warszawie: z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 2657/04 oraz z dnia 18 lipca 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1972/04). W przedmiotowej sprawie, w okresie w którym wypowiedziano skarżącemu stosunek służbowy, stanowisko służbowe przez niego zajmowane nadal istniało. W ocenie skarżącego owa "likwidacja" nie ma więc charakteru rzeczywistego. Na poparcie swych wywodów skarżący przytacza wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2002 r., sygn. akt I PKN 445/2001.

Strona skarżąca uważa, że rzeczywistym motywem przeformowania WKU Częstochowa w ustalonych rozkazem Szefa Sztabu Generalnego WP datach, było umożliwienie wyznaczenia żołnierzy z dotychczasowych stanowisk, które ulegały likwidacji, na stanowiska w nowo powołanym etacie, tak, aby "nowe" Jednostki mogły osiągnąć "gotowość kadrową" do wykonywania zadań w nowym etacie po 31 października 2003 r. (kiedy przestawał obowiązywać etat dotychczasowy). Oznacza to zaś, że pozostała kadra (którą obejmował dotychczasowy etat Jednostki) mogła być zwalniana nawet po tej dacie, co nie blokowało realizacji zadań (ustawa pragmatyczna pozwalała w okresie wypowiedzenia pozostawiać żołnierzy w dyspozycji właściwych organów).

Skarżący podnosi, że podjęte zostały działania mające na celu zmianę błędnej interpretacji przepisów, na podstawie których zwalniano żołnierzy zawodowych w toku reformy Sił Zbrojnych z lat 2002-2004. W dniu 30 października 2007 r. została do Trybunału Konstytucyjnego złożona skarga konstytucyjna, której celem jest stwierdzenie niezgodności art. 78 ust. 2 pkt 2 i art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) z Konstytucją i międzynarodowymi aktami praw człowieka. Konsekwencją tego jest fakt, że decyzja Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa MON w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego skarżącemu została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadniało stwierdzenie jej nieważności przez organy administracyjne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 ustawy P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, określoną w art. 183 § 2 powołanej ustawy, której przesłanki w tej sprawie nie wystąpiły.

Związanie Sądu odwoławczego granicami skargi kasacyjnej oznacza, iż zakres rozpoznania sprawy w instancji odwoławczej wyznacza strona wnosząca środek odwoławczy.

W przypadku gdy skarga kasacyjna jest oparta o obie podstawy z art. 174 ustawy P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny bada najpierw zasadność zarzutów naruszenia przepisów postępowania, gdyż dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny został prawidłowo ustalony lub też nie został skutecznie podważony możliwa jest ocena prawidłowości stosowania prawa materialnego.

Oceniając zasadność zarzutu naruszenia przepisów postępowania - art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. w związku z art. 7, 107 § 3, art. 6, 8, 9, 10 § 1, art. 11, 16, 28, 61 § 4, art. 77 § 4, art. 78, 79, 81 K.p.a. - Naczelny Sąd Administracyjny odmówił im trafności.

Przepis art. 134 § 1 ustawy określa granice orzekania Sądu pierwszej instancji stanowiąc, iż Sąd ten rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami, wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zważyć należy, iż kontroli sądowoadministracyjnej poddane były decyzje wydane w postępowaniu nadzorczym. Prowadząc takie postępowanie organ - a następnie Sąd pierwszej instancji - ocenia, czy weryfikowana decyzja dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Nie jest to zatem zwykłe postępowanie administracyjne, w którym przeprowadza się pełne postępowanie dowodowe, lecz postępowanie o ograniczonym zakresie.

W tej sprawie organy ograniczyły to postępowanie do przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., a więc sprawdzenia, czy decyzja Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego nr [...] z [...] grudnia 2002 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Dokonując kontroli decyzji wydanych w postępowaniu nadzorczym Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył art. 134 § ustawy P.p.s.a., bowiem rozstrzygnął w granicach danej sprawy.

Wadliwie w skardze kasacyjnej przepis ten powiązano z całym szeregiem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które - zdaniem autora skargi - zostały naruszone w toku zwalniania skarżącego ze służby wojskowej.

Wadliwość ta sprowadza się do formułowania zarzutów naruszenia przepisów procesowych w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r., podczas gdy przedmiotem kontroli sądowej była decyzja wydana w postępowaniu nadzorczym, a nadto skarżący kasacyjnie nie wskazał na czym konkretnie miała polegać wadliwość postępowania, w którym zarzucono naruszenie niemal wszystkich zasad i przepisów regulujących postępowanie administracyjne. Dodać należy, iż tak sformułowany zarzut nie odpowiada wymaganiom z art. 174 pkt 2 i art. 176 ustawy P.p.s.a., bowiem przy zarzucie naruszenia przepisów postępowania nie wystarczy wskazać oznaczenia naruszonego przepisu lecz podać na czym polegało to naruszenie i wykazać, iż mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut sformułowany w pkt II skargi kasacyjnej za chybiony, a nadto wadliwie sformułowany.

Nie uznał także Sąd odwoławczy za zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przepis ten przewiduje możliwość wypowiedzenia stosunku służbowego żołnierza zawodowego jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni służbę wojskową podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. W tej sprawie, na mocy rozkazu Szefa Sztabu Generalnego z dnia 26 lipca 2002 r. zasadnym było wypowiedzenie stosunku służbowego skarżącemu, co do którego brak było możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe.

Wykładnia tego przepisu zastosowana przez Sąd pierwszej instancji jest prawidłowa, a ocenie legalności zaskarżonej decyzji nie można przypisać zarzutu naruszenia prawa. Tym bardziej nie można było przyjąć, jak tego domaga się skarżący, że decyzja z dnia [...] grudnia 2002 r. dotknięta jest rażącym naruszeniem prawa.

Zaprezentowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wykładnia art. 78 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy jest ugruntowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i m.in. w wyrokach z dnia 23 września 2004 r. sygn. akt OSK 397/04, z dnia 5 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK 587/05, z dnia 16 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 380/06, a także w wyroku z dnia 18 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 732/07 - niepubl. (w których kontynuowano wcześniejszą linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, działającego jako Sąd jednoinstancyjny), przyjęto, iż wypowiedzenia stosunku służbowego na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 można dokonać w trakcie likwidacji jednostki, a nie jak twierdzi autor skargi kasacyjnej dopiero po faktycznej likwidacji stanowiska służbowego. Musi natomiast istnieć związek przyczynowy między rozformowaniem jednostki, a wypowiedzeniem żołnierzowi stosunku służbowego.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił także zastrzeżeń skarżącego co do zgodności omawianej regulacji prawnej z przepisami Konstytucji.

Rozformowanie niektórych jednostek wojskowych, podległych Ministrowi Obrony Narodowej, dokonywane w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji Sił Zbrojnych RP w latach 2001-2006. (Dz.U. Nr 76, poz. 804 ze zm.), odbywało się z zastosowaniem regulacji przewidzianych w ustawie z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Ustawa ta w przypadku wypowiedzenia w art. 79 ust. 4, zagwarantowała instrumenty ochronne wprowadzając dziewięciomiesięczny okres wypowiedzenia, stąd nie można dopatrzeć się w regulacji przewidzianej w art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej zarzutu naruszenia podstawowych zasad Konstytucji.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a.