Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 15 marca 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 1589/03 oddalił skargę G. Z. na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych bez uiszczenia opłaty.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Komendant Miejski Policji w [...] decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) nałożył na G. Z., właściciela Przedsiębiorstwa "T." w P. karę pieniężną w wysokości 4.000 zł. W jej uzasadnieniu podał, że G. Z. kierując pojazdem wykonywał w dniu 27 marca 2003 r. transport drogowy bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Natomiast okazana karta serii AF nr 2157901 (dobowa) nosiła ślady przerobienia i została wydana dnia 13 marca 2003 r., dlatego mogła być wykorzystana tylko w okresie do dnia 20 marca 2003 r.
Od decyzji tej G Z wniósł odwołanie, w którym podniósł, że nie chciał nikogo oszukać i nie wiedział o wprowadzonym niedawno przepisie.
Śląski Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 93 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że kontrolowana karta opłat nie stanowiła potwierdzenia uiszczenia opłaty i dlatego słusznie nałożono karę na przedsiębiorcę wykonującego określony rodzaj działalności transportowej.
Skargę na powyższą decyzję wniósł G. Z., zarzucając jej błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, iż skarżący w trakcie wykonywania przewozu na potrzeby własne nie uiścił opłaty za przejazd po drogach krajowych, mimo że posiadał "na kolanie" wypełnioną kartę oraz obrazę przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwą ich interpretację i błędne zastosowanie ustawy o transporcie drogowym w związku z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia z dnia 16 maja 2002 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne oraz dokumentów stosowanych przez uprawnionych do kontroli, a także wzorów tych dokumentów (Dz. U. Nr 120, poz. 1025) i rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999 ze zm.).
W motywach skargi podniesiono, że w dniu przeprowadzania kontroli, skarżący uiścił opłatę za przejazd po drogach krajowych, gdyż posiadał zakupioną wcześniej kartę, która stanowiła dowód uiszczenia tej opłaty.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że – jak wynika z akt administracyjnych - w dniu 27 marca 2003 r. skarżący dokonując przewozu wykonywanego w ramach transportu drogowego podczas kontroli dokumentów okazał kartę opłaty dobowej serii AF nr 2157901, która została zakupiona w dniu 13 marca 2003 r.
Zgodnie z art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) przedsiębiorca wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, a kierowca tego pojazdu zobowiązany jest mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli między innymi dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z tych dróg. Dlatego ten, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 15.000 zł.
Sąd I instancji zaznaczył, iż w § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.) wskazano, że karta opłaty dobowej, a taką okazał skarżący, może być wypełniona w terminie 7 dni od daty jej wydania. Natomiast karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5 tego rozporządzenia oraz zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.
Mając na uwadze powyższe nie ulega wątpliwości – zdaniem Sądu I instancji – iż karta opłaty dobowej zakupiona w dniu 13 marca 2003 r. utraciła swoją ważność w dniu 20 marca 2003 r., gdyż najpóźniej tylko do tego dnia mogła być wypełniona.
Fakt ten, iż została ona okazana przez skarżącego w dniu [...] decyduje w tym przypadku o bezskuteczności skargi, bowiem skarżący nie uiścił opłaty za przejazd po drogach krajowych. Istotnym jest, iż w dniu jej okazania karta opłaty dobowej była nieważna bez względu na to, czy była wypisana nieczytelnie.
W dacie kontroli na podstawie § 5, § 6 i § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 maja 2002 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne oraz dokumentów stosowanych przez uprawnionych do kontroli, a także wzorów tych dokumentów, został sporządzony protokół z kontroli i w oparciu o art. 92 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w związku z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999 ze zm.) wymierzona została skarżącemu w prawidłowej wysokości kara pieniężna za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Zdaniem Sądu I instancji ustalenia faktyczne wynikały z prawidłowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów wynikających z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ administracyjny wydając rozstrzygnięcie działał zgodnie z powołanymi wcześniej przepisami prawa materialnego, które prawidłowo zastosował i omówił w uzasadnieniu. Również organ odwoławczy w ramach kontrolowanego postępowania nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procedury administracyjnej, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie budzi wątpliwości, co do jej zgodności z powołanymi wcześniej przepisami prawa.
G. Z. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a to:
- - art. 7 i art. 8 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie w niniejszym postępowaniu stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy, bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu G. Z., a także poprzez nieprowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, przejawiające się w szczególności w tym, że nie uwzględniono faktu dotychczas prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie bezzasadności faktycznej jak i prawnej ukarania skarżącego G. Z. bowiem posiadał on w trakcie przeprowadzonej kontroli przedmiotową kartę, lecz nieprawidłowo wypełnianą i po upływie terminu jej ważności nie ze swej winy, a z oczywistego braku informacji i stosownego pouczenia w tym zakresie, wskutek czego wydanie orzeczenia na podstawie niezgodnego stanu rzeczywistego ustalonego w oparciu o nieprecyzyjny materiał dowodowy oceniony przy przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów na niekorzyść skarżącego;
- - art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez bezzasadne oddalenie skargi G. Z., mimo, że organy orzekające rozpatrujące mniejszą sprawę dopuściły się rażących naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, nieprawidłowo oceniając stan faktyczny jak i poprzez dokonanie nieprawidłowej subsumcji norm prawa materialnego. Bezspornie bowiem nietrafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że okazana przez skarżącego w dniu 27 marca 2003 r. potwierdza fakt, że skarżący nie uiścił opłaty dobowej, pomimo że materiał dowodowy nie pozwala na wyciągniecie takiego wniosku;
- - obrazę prawa materialnego, a to art. 42 ust. l, art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w związku z § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych poprzez ich niezasadne zastosowanie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd nie dokonał zbadania przyczyny okazania przez skarżącego karty "nieprawidłowo wypełnionej" i "przedatowanej". Nie dokonał zatem Sąd ten żadnej oceny materiału dowodowego. Skarżący bowiem wielokrotnie podkreślał, iż zakupił kartę, aby sprostać nałożonemu przez ustawodawcę na niego jako na przewoźnika – transportu drogowego – obowiązkowi dokonania opłaty dobowej poprzez zakup karty. Zatem istotą niniejszej sprawy winien być fakt, czy skarżący dokonał stosownej opłaty czy też nie. Zatem nie ulega wątpliwości, że tym właśnie względzie i zakresie powinny zmierzać i tego dotyczyć ustalenia organu wydającego swe orzeczenie.
O tym, że skarżący dopełnił swego obowiązku świadczy zatem to, że w chwili kontroli skarżący dysponował kartą, którą zakupił, a więc w momencie dokonania czynności zakupu - wykonał obowiązek w postaci uiszczenia opłaty dobowej – a nadto to, że była karta ta wypełniona przez skarżącego, nie była zaś pustym blankietem, pozbawionej mocy dokumentu. Tymczasem z uwagi na to, że faktycznie upłynął 7-dniowy termin oraz, że pismo skarżącego jest nieczytelne – organ kontrolujący podważył istotę sprawy wskazując, że skarżący nie dopełnił swego obowiązku, co jest oczywistą nieprawdą a nawet nadużyciem także w świetle zasad współżycia społecznego.
Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie winien być także fakt, że w żaden sposób treść karty nie zawiera jednoznacznego i precyzyjnego pouczenia dla obywatela (co stanowi także naruszenie Konstytucji RP), że ważność karty mija z upływem 7 dnia od dnia zakupu, oraz że jej nieprawidłowe wypełnienie, jak omyłka pisarska, nieczytelne pismo, czy po prostu pomyłkowe wypełnienie także – tak jak w przypadku utraty terminu ważności – powodują jej nieważność.
Dopiero bowiem treść § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych wskazuje, że karta opłaty dobowej, jaką okazał skarżący organowi kontrolującemu powinna być wypełniona w terminie 7 dni od dnia jej wydania. Z ust.
- 6. wynika także, że karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.
Wprawdzie w myśl zasady ignorantia iuris nocet – skarżący winien odpowiadać z uwagi na swe niedbalstwo w postaci braku wiedzy w tym zakresie jak i co do treści obowiązującego przepisu wykonawczego do ustawy o transporcie drogowym, jednakże zważyć należy, że ukaranie go kwotą rzędu 4.000 zł jest rażąco niewspółmierne. Zatem poza wnioskiem o uchylenie zaskarżonego orzeczenia z uwagi na naruszenia wskazane powyżej, skarżący wnosi także o bądź to obniżenie nałożonej na niego kary, bądź ojej całkowite umorzenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a wskazane w niej zarzuty nie są trafne.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd przepisów art. 7, 8 i 80 k.p.a. Sąd administracyjny nie stosuje bowiem bezpośrednio przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż do postępowania przed tym sądem mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwana dalej p.p.s.a.). Nie stosując tych przepisów Sąd I instancji nie mógł dopuścić się ich naruszenia.
Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy organy dopuściły się rażących naruszeń przepisów postępowania i nieprawidłowo uznały, iż skarżący nie uiścił stosownej opłaty, również nie jest zasadny.
Sąd I instancji w ramach swoich kompetencji dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji i trafnie stwierdził, iż nie narusza ona ani prawa materialnego ani przepisów postępowania.
W niniejszej sprawie stan faktyczny wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej w zasadzie nie budzi wątpliwości. Bezsporne bowiem jest, iż skarżący w czasie kontroli, tj. w dniu 27 marca 2003 r. posiadał kartę opłaty dobowej zakupioną w dniu 13 marca 2003 r. I właśnie ta okoliczność ma zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie. Powołane w skardze kasacyjnej przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (w jej brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji), które również zostały przywołane w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji określają obowiązek uiszczenia przez przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych oraz obowiązek posiadania i okazania podczas kontroli m.in. dowodu uiszczenia należnej opłaty, a w przypadku nieuiszczenia takiej opłaty przewidują określone kary pieniężne. Przepisy te zostały prawidłowo zastosowane przez organy i przez sąd, stanowiły one ustawową materialnoprawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie decyzji. Nie można również zarzucić sądowi błędnej ich wykładni, zwłaszcza że nie budzą one wątpliwości interpretacyjnych.
Należy zwrócić uwagę, iż wymierzona kara ma charakter administracyjny i nie jest uzależniona od ewentualnej winy. Oznacza to, że nieposiadanie w czasie kontroli stosownego dowodu uiszczenia opłaty podlega karze, niezależnie od okoliczności jakie ją spowodowały i czy były zawinione przez zobowiązanego. W związku z tym nie istniała konieczność wyjaśnienia okoliczności które spowodowały, iż skarżący nie posiadał stosownej karty opłaty potwierdzającej realizację nałożonego obowiązku. Natomiast przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.) regulują kwestie uiszczenia opłaty, sposobu wypełniania karty oraz jej ważności. Zgodnie z § 4 tego rozporządzenia uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie karty opłaty która musi być odpowiednio wypełniona a jej ważność – w przypadku karty opłaty dobowej stosownie do § 5 ust. 2 pkt 1 – wynosi 7 dni od daty wydania.
Bezsporne jest, iż w momencie kontroli skarżący posiadał wypełnioną kartę opłaty dobowej, która straciła już swą ważność. Tak więc nie posiadał wymaganego przepisem prawa dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W tej sytuacji należy stwierdzić, iż Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż wymierzenie kary nie narusza wskazanych przepisów prawa.
Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.