Prosto w prawo Dla profesjonalisty

Wyrok NSA z 17 sierpnia 2010 r., I OSK 720/10

WyrokprawomocneNaczelny Sąd Administracyjny·17 sierpnia 2010 r.

Powołane przepisy

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Rozpoznanie
w dniu 17 sierpnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. P.
Od orzeczenia
od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1196/09
Skład
sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska przewodniczący, sprawozdawca
sędzia NSA Małgorzata Pocztarek
sędzia del. WSA Wojciech Mazur
Urszula Radziuk protokolant
Sprawa
w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia przewodu habilitacyjnego 1/ uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2/ zasądza od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz P. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Uchwałą z dnia 30 czerwca 2008 r. Rada Wydziału [...] Uniwersytetu W. nie poparła wniosku o wszczęcie przewodu habilitacyjnego doktora P. P. stwierdzając, iż nie zachodzą ustawowe przesłanki do jego wszczęcia.

Z wyciągu z protokołu posiedzenia tego organu wynika, iż dokonując wstępnej oceny dorobku Kandydata właściwy Zespół stwierdził, że dorobek ten nie spełnia wymogu znaczności określonego w art. 16 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm. - dalej jako Ustawa). W przedstawionej ocenie wskazano, iż powyższe kryterium należy rozważać w kontekście jakości przedstawianych opracowań naukowych, a nie ich ilości. Oceniając zatem dorobek P. P. przyjęto kryterium jego wkładu w rozwój określonej dziedziny prawa. Jednakowoż różnorodność opracowanej problematyki i jej "przyczynkowość" nie pozwalała na zakwalifikowanie dorobku jako znacznego. Jak również wskazano, Zespół nie ocenił przedłożonej pracy habilitacyjnej pt. "[...]" wydanej w 2004 r., a stwierdził jedynie, że praca ta została przedstawiona.

Odwołanie od powyższej uchwały wniósł zainteresowany doktor P. P., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie złożonego wniosku o wszczęcie przewodu habilitacyjnego innej jednostce tj. [...].

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów (dalej również jako Centralna Komisja), na podstawie art. 21 ust. 2 Ustawy utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Wydziału.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż Sekcja Nauk [...] (po zapoznaniu się z odwołaniem i po wysłuchaniu opinii recenzentów) w głosowaniu tajnym wypowiedziała się przeciw uchyleniu zaskarżonej uchwały. Jak podniesiono, zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 16 Ustawy poprzez zaniechanie przeprowadzenia szczegółowej analizy dorobku naukowego nie jest zasadny. Na etapie otwarcia przewodu habilitacyjnego nie dokonuje się bowiem szczegółowej analizy dorobku naukowego Kandydata, tylko oceny wstępnej. Szczegółowa analiza dorobku jest przedmiotem następnych etapów procedury o nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego. Zdaniem organu wstępna ocena dorobku naukowego została dokonana prawidłowo. Powołany na podstawie § 13 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 15 stycznia 2004 r. w sprawie szczegółowego trybu przeprowadzania czynności w przewodach doktorskim i habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora (Dz. U. Nr 15, poz. 128, ze zm.), 6-cio osobowy Zespół wydał pisemną opinię z dnia [...] czerwca 2008 r., (przedstawioną na posiedzeniu Rady Wydziału), w której w umotywowany sposób ocenił dorobek naukowy P. P. (kierując się kryterium jakości publikacji). Przeprowadzona ocena, zaaprobowana przez Radę Wydziału prawidłowo wykazała, że zaprezentowany dorobek Kandydata nie spełnia wymogu określonego w art. 16 Ustawy (tj. znaczności).

Za bezpodstawne uznano także zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. 10 § 1, art. 27 § 1 w związku z art. 24 § 3, art. 7, art. 77 § 1 i art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako k.p.a.). Jak podkreślono w uzasadnieniu, w art. 29 Ustawy stwierdzono, że w sprawach nieuregulowanych w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Jako, że postępowanie o nadanie stopnia doktora habilitowanego, nie przewiduje przed podjęciem decyzji przez właściwy organ wysłuchiwania Kandydata występującego o otwarcie przewodu, nie może w postępowaniu tym znaleźć zastosowania art. 10 § 1 k.p.a.

Zarzut naruszenia art. 27 § 1 w związku z art. 24 § 3 k.p.a. jest również niezasadny, albowiem zdaniem Centralnej Komisji powołany przez Radę Wydziału Zespół nie jest organem kolegialnym, o którym mówi art. 27 § 1 k.p.a. Zespół służył Radzie Wydziału pomocą w przygotowywaniu wniosków dotyczących przewodu, natomiast nie miał kompetencji decyzyjnych jako organ w rozumieniu art. 27 § 1 k.p.a.

Za nieuzasadniony uznano także zarzut naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Jak wskazano, zarzut ten dotyczy pominięcia w ocenie dorobku publikacji z 2002 r. pt. "[...]", na podstawie której pierwotnie wszczęto doktorowi P.P. przewód habilitacyjny na Wydziale [...] Uniwersytetu w B.. Publikacja ta jest jednak bardzo zbieżna z przedstawioną rozprawą habilitacyjną. Brak było również - w ocenie organu - podstaw prawnych, aby Rada Wydziału i jej Zespół były związane ocenami podjętymi w 2003 r. wyrażonymi w związku ze wszczęciem doktorowi P.P. przewodu habilitacyjnego na Wydziale [...] Uniwersytetu w B..

Za chybiony uznano także zarzut naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. Zarzut ten dotyczy eksponowania - w sensie ujemnym - różnorodności tematyki jaką zajmował się naukowo Kandydat. Zdaniem Centralnej Komisji, Zespół Rady Wydziału w swej opinii nie eksponował różnorodności tematyki, a w każdym razie tej okoliczności nie wartościował. Zespół stwierdził jedynie, że brak jest w objętej publikacjami dziedzinie znacznego dorobku naukowego, a prace przedstawione przez Kandydata jako "oryginalny dorobek naukowy" mają w wielu przypadkach charakter przyczynkarski.

Skargę na powyższą decyzję złożył doktor P.P., kwestionując ją w całości. Wniósł o jej uchylenie, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzji Centralnej Komisji zarzucił:

  1. obrazę przepisów postępowania, a w szczególności art. 10 § 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie - przed wydaniem zaskarżonej decyzji, a także przed podjęciem przez Radę [...] Uniwersytetu W. uchwały z dnia [...] czerwca 2008 r. - wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a przede wszystkim co do merytorycznej przydatności "informacji Zespołu", której treść - stosownie do regulacji zawartej w art. 81 k.p.a. - może stanowić dowód w sprawie, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów; zaistniała sytuacja procesowa - w świetle powołanych przepisów - jednoznacznie wskazuje, iż dokument ten w żaden sposób nie może stanowić podstawy formułowania jakichkolwiek ocen, zwłaszcza zaś co do tego, czy strona posiada "znaczący dorobek naukowy";
  2. obrazę treści art. 138 § 1 w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez uchylenie się przez Centralną Komisję od poczynienia w sprawie elementarnych ustaleń faktycznych; zgodnie bowiem z tymi regulacjami w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje model apelacyjny, gdyż organ Il-giej instancji przejmuje sprawę do merytorycznego rozpoznania; za obrazę przepisów prawa procesowego uchodzi zaś taka sytuacja, kiedy organ odwoławczy odnosi się tylko do argumentacji podniesionej w odwołaniu, co zaistniało w niniejszej sprawie;
  3. obrazę art. 80 k.p.a. polegającą na tym, iż organ Il-giej instancji pominął milczeniem - przesądzając, iż dorobek Skarżącego nie spełnia kryterium "uzyskania znacznego dorobku naukowego" - stanowisko analogicznego zespołu opiniującego tenże dorobek kilka lat wcześniej, sporządzone na Wydziale [...] Uniwersytetu w B., a załączone do akt sprawy;
  4. obrazę przez Radę [...] Uniwersytetu W. treści art. 75 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez dopuszczenie do powtórnego wydania opinii w przedmiocie oceny dorobku zespołu, którego kwalifikacje podważono w pierwotnym odwołaniu i akceptację tego uchybienia przez organ odwoławczy;
  5. obrazę art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu faktycznym decyzji Organu Il-giej instancji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co w szczególności odnosi się - między innymi - do dowodów zgromadzonych w sprawie, które powstały w związku z pozytywnym stanowiskiem Rady Wydziału [...] Uniwersytetu w B. wskazującym, iż zaistniały już wówczas podstawy - w oparciu o istniejące wówczas publikacje - do wszczęcia przewodu habilitacyjnego;
  6. obrazę prawa materialnego, a w szczególności treści art. 16 Ustawy przez przyjęcie, iż Skarżący nie uzyskał znacznego dorobku naukowego.

Pismem z dnia 17 września 2010 r. Skarżący uzupełnił zarzuty skargi wskazując dodatkowo na obrazę:

  1. art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wyrażenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poglądu, iż "W postępowaniu Centralnej Komisji powołano kolejno dwóch recenzentów, którzy przedstawili jednoznacznie negatywne opinie w kwestii zasadności odwołania. Ich argumentację podzieliła Sekcja Nauk [...]" gdy w rzeczywistości taki fakt nie miał miejsca, albowiem z opinii prawnej prof. dra hab. J. J. jednoznacznie wynika, iż uchwała Rady Wydziału [...] Uniwersytetu W. z dnia [...].VI.2008 r. narusza prawo - tyle, że nie w stopniu rażącym: "Niedostatkiem (nieprawidłowością) jaka występuje w postępowaniu Rady i w podjętej uchwale jest natomiast bez wątpienia brak dbałości o należyte, przekonywujące uzasadnienie dla przyjętej oceny dorobku naukowego habilitanta jako nieznacznego, a tym samym odpowiadającego ustawowemu wymogowi dopuszczenia do przewodu habilitacyjnego. Ta niestaranność w argumentacji (...) prowadzi z kolei do uzasadnionych zastrzeżeń wnioskodawcy, co do wnikliwości i rzetelności dorobku (...). W rezultacie (...) podzielić trzeba zarzut niedostatecznego wyjaśnienia i uzasadnienia oceny dorobku naukowego jako nieznacznego;
  2. art. 6 k.p.a. poprzez bezprawne wyłączenie z akt administracyjnych sprawy istotnych dowodów, które były załącznikami do odwołania:
  1. art. 35 i nast. k.p.a. poprzez zaniechanie rozpoznania zawartego w piśmie z dnia [...] września 2006 r. zażalenia na bezczynność Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu Ł., co umożliwiłoby ujawnienie intencji nieprawdziwych okoliczności podniesionych przez prof. S. L., które rzutują do tej pory na przebieg starań o otwarcie przewodu habilitacyjnego.

Wyrokiem z dnia 24 listopada 2009 r. (sygn. akt I SA/Wa 1196/09), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji ogólnie zauważył, iż postępowanie przed Centralną Komisją do Spraw Stopni i Tytułów reguluje przede wszystkim Ustawa, a nadto przepisy wykonawcze wydane na jej postawie oraz statut Komisji. Z art. 18 ust. 2 pkt 1 Ustawy wynika, że uchwała o wszczęciu przewodu habilitacyjnego kończy pierwsze stadium postępowania zainicjowanego wnioskiem złożonym w tym zakresie. Złożenie wniosku o wszczęcie przewodu habilitacyjnego (wraz z wymaganymi dokumentami) nie obliguje jednak Rady do jego uwzględnienia. Rada danej jednostki jest bowiem uprawniona do podjęcia uchwały również o odmowie wszczęcia przewodu habilitacyjnego.

Zdaniem WSA postępowanie w sprawach nadania stopni naukowych jest postępowaniem szczególnym, charakteryzującym się daleko idącymi odrębnościami. Przepisy k.p.a. stosuje się nim tylko w zakresie nieuregulowanym w Ustawie i tylko odpowiednio. Jeżeli więc Ustawa reguluje daną procedurę to nie ma podstaw do stosowania w tym zakresie przepisów k.p.a.

Zgodnie z art. 21 ust 1 Ustawy, Rada Wydziału miała obowiązek powiadomienia Skarżącego o treści uchwały odmawiającej wszczęcia przewodu habilitacyjnego. Powiadomienie nie musi odpowiadać wymogom z art. 107 §1 i 3 k.p.a.

W niniejszej sprawie Radę Wydziału wspierał Zespół, którego opinia stanowiła podstawę do podjęcia uchwały odmawiającej wszczęcia przewodu habilitacyjnego. WSA nie znalazł podstaw do zakwestionowania obiektywizmu Zespołu.

Za niezasadne uznane zostały zarzuty naruszenia art. 10 § 1, art. 7, art. 77, art. 80, art. 75, art. 138 § 1 w zw. z art. 107 k.p.a. Centralna Komisja zebrała obszerny materiał dowodowy, w tym dwie recenzje, w których przedstawiono jednoznacznie negatywne opinie w kwestii zasadności odwołania.

Charakter postępowania odwoławczego przed Centralną Komisją nie jest identyczny z postępowaniem odwoławczym prowadzonym na postawie przepisów k.p.a. Wynika to przede wszystkim ze specyfiki postępowania w sprawie nadawania stopni i tytułów naukowych. Komisja, poza oceną legalności zaskarżonej uchwały rady wydziału, przeprowadza także własne postępowanie, co wynika wprost z art. 35 Ustawy, a podejmowana decyzja zapada w głosowaniu tajnym, co powoduje, że również przepisy dotyczące postępowania odwoławczego muszą być stosowane odpowiednio, a nie wprost (wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1661/06, LEX nr 337127).

Organy obu instancji na etapie wstępnym postępowania oceniły, że dotychczasowy dorobek naukowy skarżącego nie odpowiada warunkom określonym w art. 16 Ustawy. Ocena przedstawionego stanowiska Centralnej Komisji w toku postępowania przed WSA nie mogła dotyczyć przesłanek merytorycznych, gdyż zakres kognicji Sądu ograniczony był do oceny, czy w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzut dotyczący zaniechania przeprowadzenia szczegółowej analizy dorobku naukowego jest w ocenie WSA chybiony, bowiem na etapie wstępnym dokonuje się analizy (wstępnej) dorobku naukowego, zaś szczegółowa analiza jest przedmiotem następnych etapów procedury o nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego.

Jako bezzasadny potraktowano również zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. poprzez wyłączenie dokumentów załączonych do odwołań z 2006 r. i 2007 r. Rada Wydziału nie była związana wynikami postępowania na Uniwersytecie w B., jak również dwoma wcześniejszymi recenzjami (dopuszczonymi notabene przez Sąd pierwszej instancji jako dowód w sprawie).

Powyższy wyrok został w całości zaskarżony przez doktora P.P. skargą kasacyjną. W środku tym wniesiono o uchylenie wydanego orzeczenia oraz stwierdzenie nieważności w całości (lub uchylenie w całości) poprzedzających go aktów administracyjnych, a mianowicie tj.:

✓ decyzji Centralnej Komisji z dnia [...].IV.2009 r., a także uchwały Rady [...] Uniwersytetu W. z dnia [...].VI.2008 r.;

✓ decyzji Centralnej Komisji z dnia [...].IV.2008 r., a także uchwały Rady [...] Uniwersytetu W. z dnia [...].IX.2007 r.;

✓ decyzji Centralnej Komisji z dnia [...].IV.2007 r., a także uchwały Rady Wydziału [...] Uniwersytetu Ł. z dnia [...].VI.2006 r.;

Ewentualnie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

  1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 45 Konstytucji RP - wyrażające się niczym nie uzasadnioną zmianą składu orzekającego polegającą na tym, że pierwotnie wyznaczonego sędziego sprawozdawcę G. N. - nie wskazując żadnych ku temu racjonalnych przesłanek - zastąpiono sędzią J. D., co ustawodawca łączy z sankcją nieważności postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. uznając, iż skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa;
  2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1, art. 133 § 1 zd. 1, art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 2 i art. 151 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę bez rzetelnej analizy akt administracyjnych sprawy, z których zawartości jednoznacznie wynika, iż przesłanką do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, a także aktów administracyjnych ją poprzedzających jest to, że wniosek o wszczęcie przewodu habilitacyjnego znajdujący się w aktach w nie oznaczonej numerem przeźroczystej teczce (za kartą nr 50 akt administracyjnych) nie został podpisany;
  3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1, art. 133 § 1 zd. 1, art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 2 i art. 151 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę bez gruntownej analizy akt administracyjnych sprawy, w których brak jest pracy habilitacyjnej; jej złożenie (przedstawienie) warunkuje wszczęcie przewodu habilitacyjnego, a zatem doszło do ewidentnego naruszenia prawa, bowiem Sąd winien ten brak dostrzec z urzędu, a zatem nie mógł oddalić skargi;
  4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1, art. 133 § 1 zd. 1, art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 2 i art. 151 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę bez rzetelnej analizy akt administracyjnych sprawy, w której brak jest oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu stwierdzającego posiadanie przez habilitanta stopnia doktora; jego złożenie (przedstawienie) warunkuje wszczęcie przewodu habilitacyjnego, a zatem doszło do ewidentnego naruszenia prawa, bowiem Sąd winien ten brak dostrzec z urzędu, a zatem nie mógł oddalić skargi;
  5. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1, art. 133 § zd. 1, art. 141 § 4 zd.1, art. 145 § 1 pkt 1b i art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, kiedy w sprawie ewidentnie na etapie postępowania administracyjnego dopuszczono się przestępstwa - pozbawiając między innymi wniesione odwołania z dnia [...] września 2006 r. (k. 7 akt administracyjnych) i z dnia [...] października 2007 r. (k. 20 akt administracyjnych) części istotnych załączników, z których dwa złożono na rozprawie, zaś jeden załączono do skargi skierowanej do Sądu, co w konsekwencji skutkowało tym, iż na etapie postępowania administracyjnego zarówno recenzenci jak też Centralna Komisja rozpoznała sprawę bez istotnych dowodów, które zgłoszono w tym postępowaniu, przy czym Sąd jedynie - "na marginesie" - odniósł się do tego zarzutu sformułowanego w skardze w ten sposób, że "nie uwzględnił wniosku Skarżącego o zawiadomieniu organów ścigania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa uznając, iż materiał dowodowy w niniejszej sprawie nie uprawnia do podjęcia przez Sąd tego rodzaju działania z urzędu", co oznacza, iż Sąd w istocie uchylił się od oceny tego ewidentnego faktu;
  6. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1, art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1b i 1c i art. 151 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przez Sąd dokonania oceny zarzutu zawartego w skardze (pkt I a) wskazującego na obrazę przepisów postępowania, a w szczególności art. 10 § 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie - przed wydaniem zaskarżonej decyzji, a także przed podjęciem przez Radę Wydziału [...] Uniwersytetu W. uchwały z dnia [...] czerwca 2008 r. - wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a przede wszystkim co do merytorycznej przydatności "informacji Zespołu", której treść - stosownie do regulacji zawartej w art. 81 k.p.a. - może stanowić dowód w sprawie, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów; zaistniała sytuacja procesowa - w świetle powołanych przepisów - jednoznacznie wskazuje, iż dokument ten w żaden sposób nie może stanowić podstawy formułowania jakichkolwiek ocen, zwłaszcza zaś co do tego, czy strona posiada "znaczący dorobek naukowy", a stwierdzone uchybienie stanowi przesłankę do żądania wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.;
  7. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1, art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1c i art. 151 p.p.s.a. poprzez wyrażenie w motywach wyroku błędnego poglądu, że "Komisja poza oceną legalności zaskarżonej uchwały (...) przeprowadza własne postępowanie co wynika z art. 35 Ustawy, a podejmowana decyzja zapada w głosowaniu tajnym, co powoduje, ze również przepisy dotyczące postępowania odwoławczego muszą być stosowane odpowiednio, a nie wprost", gdy tymczasem obraza treści art. 138 § 1 w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez uchylenie się przez Centralną Komisję od poczynienia w sprawie elementarnych ustaleń faktycznych jest ewidentna; zgodnie bowiem z tymi regulacjami w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje model apelacyjny, gdyż organ Il-giej instancji przejmuje sprawę do merytorycznego rozpoznania; za obrazę przepisów prawa procesowego uchodzi zaś taka sytuacja, kiedy organ odwoławczy odnosi się tylko do argumentacji podniesionej w odwołaniu, co zaistniało w niniejszej sprawie (vide pkt I b skargi) i winno skutkować - w świetle wskazanych przepisów - uwzględnieniem skargi;
  8. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1, art. 141 § 4 zd. 1, art. 145 § 1 pkt 1b i 1c i art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutu skargi (pkt 1c) wskazującego na obrazę treści art. 80 k.p.a. polegającą na tym, iż organ Il-giej instancji pominął milczeniem - przesądzając, iż dorobek nie spełnia kryterium "uzyskania znacznego dorobku naukowego" - stanowisko analogicznego zespołu opiniującego tenże dorobek kilka lat wcześniej oraz treści opinii recenzentów sporządzonych na Wydziale [...] Uniwersytetu w B., a załączonych do akt sprawy w sytuacji, gdy - co powinien Sąd dostrzec z urzędu - dokumenty te - w wyniku bezprawnych działań - zostały wyłączone z akt administracyjnych i z tej racji nie mogły być w ogóle oceniane; stąd Sąd aprobując stanowisko Centralnej Komisji wyrażając pogląd, że "Rada Wydziału nie była związana wynikami postępowania na Uniwersytecie w B., jak również recenzjami dwóch ówczesnych recenzentów" w istocie wyraził błędny pogląd, że strona nie może przejawiać żadnej aktywności dowodowej, a więc, że w tym postępowaniu nie obowiązuje treść art. 78 k.p.a.;
  9. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1, art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1c i art. 151 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w motywach wyroku do podniesionej w skardze kwestii dopuszczenia przez Radę Wydziału [...] Uniwersytetu W. do powtórnego wydania opinii w przedmiocie oceny dorobku Zespołu, którego kwalifikacje skutecznie podważono w pierwotnym odwołaniu i akceptację tego uchybienia przez organ odwoławczy, tj. Centralną Komisję, a także pośrednio - w sposób dorozumiany - przez Sąd, który - oddalając skargę - zdaje się tolerować tego typu praktykę;
  10. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1, art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu faktycznym decyzji organu Il-giej instancji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co w szczególności odnosi się m.in. do dowodów zgromadzonych w sprawie, które powstały w związku z pozytywnym stanowiskiem Rady [...] Uniwersytetu w B. wskazującym, iż zaistniały już wówczas podstawy - w oparciu o istniejące publikacje - do wszczęcia przewodu habilitacyjnego, co - poprzez oddalenie skargi - zostało zaakceptowane treścią zaskarżonego wyroku;
  11. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1, art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wskazanie w uzasadnieniu Sądu, że "W postępowaniu przed Centralną Komisją został zebrany obszerny materiał dowodowy, w tym wskazano dwie recenzje, w których recenzenci przedstawili jednoznacznie negatywne opinie w kwestii zasadności odwołania" oraz przemilczenie postawionego w piśmie z dnia 17.XI.2009 r. zarzutu, którym uzupełniono skargę, a mianowicie obrazy treści art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wyrażenie w zaskarżonej decyzji poglądu, iż "W postępowaniu Centralnej Komisji powołano kolejnych dwóch recenzentów, którzy przedstawili jednoznacznie negatywne opinie w kwestii zasadności odwołania. Ich argumentację podzieliła Sekcja Nauk [...]" gdy w rzeczywistości taki fakt nie miał miejsca, albowiem z opinii Prof. J.J. jednoznacznie wynika zupełnie co innego; zwraca on uwagę, że uchwała Rady Wydziału [...] Uniwersytetu W. z dnia [...].VI.2008 r. narusza prawo - tyle, że nie w stopniu rażącym: "Niedostatkiem (nieprawidłowością) jaka występuje w postępowaniu Rady i w podjętej uchwale jest natomiast bez wątpienia brak dbałości o należyte, przekonywujące uzasadnienie dla przyjętej oceny dorobku naukowego habilitanta jako nieznacznego, a tym samym odpowiadającego ustawowemu wymogowi dopuszczenia do przewodu habilitacyjnego. Ta niestaranność w argumentacji (...) prowadzi z kolei do uzasadnionych zastrzeżeń wnioskodawcy, co do wnikliwości i rzetelności dorobku (...). W rezultacie (...) PODZIELIĆ TRZEBA ZARZUT NIEDOSTATECZNEGO WYJAŚNIENIA I UZASADNIENIA OCENY DOROBKU NAUKOWEGO JAKO NIEZNACZNEGO", co przy prawidłowym wyrokowaniu winno zaowocować uwzględnieniem skargi przez Sąd.
  12. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1, art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 37 k.p.a. poprzez brak oceny ze strony Sądu zarzutu zawartego w uzupełnieniu skargi (zgłoszonego w piśmie z dnia [...].XI.2009 r.), wskazującego na zaniechanie rozpoznania zawartego w piśmie z dnia [...].IX.2006 r. zażalenia na bezczynność Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu Ł., co umożliwiłoby ujawnienie intencji nieprawdziwych okoliczności podniesionych przez Prof. S. L., które rzutują do tej pory na przebieg starań o otwarcie przewodu habilitacyjnego;
  13. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie brak poszanowania treści art. 45 Konstytucji RP oraz art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez to, iż w sprawie wyznaczono skład, który nie można uznać za właściwy, niezależny, a zwłaszcza bezstronny, zaś samo rozpoznanie sprawy nie miało nic wspólnego z elementarną sprawiedliwością;
  14. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w szczególności treści art. 16 Ustawy przez przyjęcie, iż nie uzyskano znacznego dorobku naukowego;

Pismem z dnia 29 kwietnia 2010 r. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej P. P. podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna opiera się na usprawiedliwionych podstawach, choć nie wszystkie jej zarzuty można wprost uznać za trafne.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., NSA rozpatruje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania określoną w § 2 tego artykułu. W badanej sprawie, pomimo wskazań Skarżącego (o czym niżej), nie występują żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które mogłyby świadczyć o nieważności postępowania prowadzonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i których zaistnienie powodowałoby konieczność zakończenia sprawy, co do zasady, już na tym etapie postępowania kasacyjnego.

Analizując z kolei skargę kasacyjną w aspekcie podniesionych w niej zarzutów zwrócić trzeba uwagę, iż nawiązują one do obydwu podstaw kasacyjnych, przewidzianych w art. 174 p.p.s.a., tj. wnoszący skargę kasacyjną zarzuca Sądowi pierwszej instancji zarówno naruszenie prawa materialnego (ust. 1), jak i naruszenie przepisów procesowych (ust. 2). To z kolei, przy uwzględnieniu treści i sensu regulacji przewidzianej w art. 188 p.p.s.a., nakazuje w zasadzie w pierwszej kolejności zbadanie i odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a dopiero następnie (w razie stwierdzenia bezzasadności podnoszonych uchybień proceduralnych), zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Rozpoczynając zatem od zarzutu nr 1, dotyczącego nieważności postępowania sądowego z powodu określonego w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., stwierdzić trzeba, iż nie jest on prawidłowy. Powołana przez Skarżącego podstawa nieważności tj. sprzeczność składu orzekającego z przepisami prawa, nie zachodzi. Zarówno w doktrynie, jaki i orzecznictwie (tak sądowoadministracyjnym jak i powszechnym), konsekwentnie przyjmuje się, iż o nieważności postępowania z powodu sprzeczności składu orzekającego z przepisami prawa można mówić wówczas, gdy w składzie brała udział niewłaściwa liczba sędziów (skład nieznany ustawie) albo gdy członek składu orzekającego nie miał uprawnień do orzekania. Chodzi zatem o nieprawidłowy skład sądu, a nie nieprawidłowości w procesie jego wyznaczania. Tym samym nie każda zmiana składu orzekającego, a w szczególności zmiana jednego z członków składu bez wskazania w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału jej przyczyny, prowadzi do sprzeczności takiego działania z przepisami prawa w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Podkreślić należy, że sprawa Skarżącego została rozpoznana we właściwym składzie (3-osobowy skład sędziowski orzekający na rozprawie) oraz przez osoby będące sędziami, czego Skarżący z pewnością jest świadom, orzekając wraz z nimi w WSA w Warszawie. Nadto, z powyższym zarzutem łączy się również zarzut naruszenia prawa materialnego nr 13, który w ocenie NSA, z uwagi na wagę podniesionych w nim uchybień, należało w drodze wyjątku zbadać przed pozostałymi zarzutami. Otóż Skarżący sugeruje iż m.in. poprzez niewłaściwy skład sędziowski doszło do naruszenia jego podstawowych praw (zagwarantowanych w Konstytucji RP oraz akcie międzynarodowym jakim jest Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności). Działanie takie nie może być przy tym - w ocenie P.P. - widziane jako sprawiedliwe. NSA zauważa, iż dywagacje Skarżącego są jednak zbyt daleko idące. Jak wspomniano, zmiana sędziego nie stanowiła podstawy do twierdzenia, iż postępowanie dotknięte jest wadą nieważności. Pozostałe z powołanych uchybień (wyliczone w punktach), także nie dają podstawy do wysuwania wniosków o braku sprawiedliwego rozpoznania sprawy przez WSA w Warszawie. Okoliczność, że Skarżący nie akceptuje wydanego orzeczenia, które jest dla niego niepomyślne, nie upoważnia do formułowania wniosków jak przyjęte w omawianym zarzucie.

Chybiony jest także zarzut oznaczony nr 2, w którym Skarżący wskazuje, iż na znajdującym się w aktach administracyjnych wniosku o wszczęcie przewodu habilitacyjnego brak jest jego podpisu. W ocenie NSA, choć uchybienie powyższe w istocie występuje, to jednak nie ma większego wpływu na wynik sprawy. Oceniając całokształt okoliczności sprawy zauważyć należy, iż Skarżący konsekwentnie wyrażał swoją wolę wszczęcia i kontynuowania postępowania w przedmiocie otwarcia przewodu habilitacyjnego. Jego dotychczasowe czynności procesowe jednoznacznie wskazują, iż podtrzymywał wniosek, zatem brak podpisu na nim nie może być aktualnie uznany za uchybienie skutkujące nieważnością decyzji Centralnej Komisji.

Niezasadne są także zarzuty proceduralne skargi kasacyjnej oznaczone nr 3 i 4, w których akcentuje się niedostrzeżenie przez WSA w Warszawie braku w aktach administracyjnych egzemplarza rozprawy habilitacyjnej i oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dyplomu doktorskiego. Powyższe okoliczności, na tle niniejszej sprawy, a ściślej jej głównego problemu jakim jest dokonywana na wstępnym etapie "procesu habilitacyjnego" ocena znaczności dorobku kandydata, nie mają zdaniem NSA większego znaczenia. Dodatkowo zwrócić trzeba uwagę, iż zarówno istnienie rozprawy habilitacyjnej jak i posiadanie przez P.P. stopnia doktora nauk prawnych jest niekwestionowane (przez każdą ze stron postępowania). Uchybienia w tym zakresie nie miały zatem istotnego wpływu na jej wynik, zwłaszcza, iż oceniano dorobek naukowy Skarżącego pod kątem spełniania kryterium znaczności, a nie analizowano treści rozprawy habilitacyjnej.

W ocenie NSA nieuzasadniony jest także zarzut procesowy oznaczony nr 9, w którym Skarżący wskazuje, iż WSA nie odniósł się do kwestii, że członkowie Zespołu powołanego przez Radę Wydziału powinni w istocie podlegać wyłączeniu, albowiem wcześniej dokonali negatywnej dla Skarżącego oceny jego dorobku (w postępowaniu zakończonym uchwałą Rady Wydziału z dnia [...] września 2007 r., uchylonej następnie decyzją Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...]). Zwrócić trzeba uwagę, iż Zespół nie jest organem decyzyjnym w niniejszej sprawie. Jego podstawowym zadaniem jest wspieranie Rady Wydziału (załatwiającej sprawę) poprzez przygotowywanie wniosków co do określonych czynności przewodu habilitacyjnego. Do członka Zespołu, w zakresie w jakim podejmuje on działania mu powierzone, nie stosuje się zatem przepisów k.p.a., dotyczących wyłączenia pracownika organu.

Również zarzut nr 12 jest niezasadny, gdyż kwestia zażalenia na bezczynność dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu Ł., w realiach niniejszej sprawy, nie ma znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Zarzut ten ma raczej charakter osobowy, gdyż Skarżący próbuje przedstawić okoliczności, dla których napotyka trudności z otwarciem przewodu habilitacyjnego. Zarzut w takim kształcie nie może jednak w ogóle pozostawać w orbicie zainteresowania sądu administracyjnego. Zasadnie zatem WSA w Warszawie nie rozwijał wątku poruszonego przez P.P., ograniczając się do wskazania zakresu kognicji sądów administracyjnych. Działanie takie jest prawidłowe.

Zauważyć również należy, iż także pozostałe procesowe zarzuty skargi kasacyjnej (nr 5-8, 10-11), gdyby odczytywać je wyłącznie literalnie, musiałyby zostać uznane za chybione. Ich głębsza analiza prowadzi jednakże do wniosku, iż rozstrzygnięcie WSA w Warszawie dotknięte jest błędem, o czym poniżej.

Przede wszystkim należy ogólnie wskazać, iż do przewodu habilitacyjnego może być dopuszczona osoba, która m.in. uzyskała znaczny dorobek naukowy. Pojęcie "znaczności" dorobku nie jest pojęciem mającym ustawową definicję. Takiemu zabiegowi ustawodawcy trudno się przy tym dziwić zważywszy na różnorodność form twórczych, jak i dziedzin nauki, w których możliwe jest uzyskanie stopnia doktora habilitowanego. Brak definicji ustawowej nie oznacza jednakże, iż działanie właściwego organu jest wyjęte spod kontroli sądu administracyjnego. Ocena znaczności dorobku jest co prawda dyskrecjonalnym uprawnieniem organu, zbliżonym w pewien sposób do uznania administracyjnego i sąd administracyjny nie może badać merytorycznej strony tej przesłanki, możliwe jest jednak badanie procesu "dojścia" organu do określonych wniosków oraz "zasad", którymi się przy tym kierował. W konsekwencji sąd administracyjny może stwierdzić, czy ocena organu nie nosi znamion dowolności, bądź gołosłowności. Ocena znaczności dorobku naukowego poprzedza wszczęcie przewodu habilitacyjnego, przy czym nie może ona wykraczać poza charakter wstępny. Wstępność tej oceny nie oznacza jednak, iż może ona być ogólnikowa, czy też powierzchowna. Ocena taka musi być przeprowadzona rzetelnie, skrupulatnie i zawierać uzasadnioną odpowiedź na pytanie dotyczące "znaczności" dorobku naukowego kandydata. Podkreślić trzeba, iż od tej oceny zależy przebieg dalszej naukowej kariery wnioskodawcy, tym bardziej należy więc dołożyć wszelkich starań, aby w pełny i klarowny sposób wyjaśnić powody nie uznania dorobku za znaczny (jeżeli do takich wniosków się dochodzi). Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż WSA w Warszawie zbyt powierzchownie ocenił działanie Centralnej Komisji w tym zakresie, bez zastrzeżeń akceptując przyjęty przez ten organ pogląd o braku znaczności dorobku naukowego P. P.. Sąd pierwszej instancji zbyt lakonicznie odniósł się również do zarzutów skargi dotyczących omawianej kwestii. Choć niewątpliwie zarzuty te nacechowane były dużą dozą subiektywizmu Skarżącego, to jednak nie zwalniało to WSA od wgłębienia się w ich istotę. W ponownym postępowaniu WSA w Warszawie bardziej szczegółowo zbada kwestię prawidłowości oceny przez organ braku znaczności dorobku naukowego, dając temu wyraz w ewentualnym uzasadnieniu orzeczenia.

Zauważyć także należy, iż Sąd pierwszej instancji niewłaściwie podszedł do kwestii oceny opinii (włączonych w poczet materiału dowodowego), wydanych w umorzonym postępowaniu habilitacyjnym prowadzonym przez Radę Wydziału [...] w B.. WSA z założenia i zbyt pochopnie przyjął, iż opinie te, jako wydane w innym postępowaniu administracyjnym, choć są dowodem w sprawie, to jednak nie wiążą organu prowadzącego niniejsze postępowanie tj. Centralną Komisję, a wcześniej Radę Wydziału [...] Uniwersytetu W.. W zasadzie należałoby zgodzić się z tym stanowiskiem, jednakże na przeszkodzie staje okoliczność, iż opinie (prof. P. i prof. H. - w aktach WSA), zawierają ocenę dorobku naukowego P. P. i uznają, że jest on znaczny, a zatem wystarczający by otworzyć przewód habilitacyjny. Skoro więc w kolejnej odsłonie starań Skarżącego o formalne zainicjowanie postępowania do uzyskania habilitacji, zapadły odmienne oceny (dokonane przez Zespół i w konsekwencji Radę Wydziału [...] Uniwersytetu W., a następnie przez Centralną Komisję), to rolą WSA było rozważenie, czy organy, w kontekście wcześniejszych ocen dorobku naukowego Skarżącego (wydanych dla podkreślenia przez osoby legitymujące się tytułem naukowym profesora), prawidłowo doszły do przekonania, iż dorobek ten nie spełnia jednak wymagań, o których mowa w art. 16 Ustawy. W ponownym postępowaniu WSA zwróci uwagę na powyższą kwestię i oceni, jaki wpływ wywiera ona na rozstrzygnięcie Centralnej Komisji. Nie ma przeszkód by opinie wydane wcześniej wykorzystać jako podlegający ocenie dowód w sprawie.

Wadliwe jest również stwierdzenie WSA w Warszawie, iż w kontrolowanym postępowaniu zapadły dwie jednoznacznie negatywne opinie w kwestii zasadności odwołania (strona 6 uzasadnienia, karta 85 akt sądowych). Analizując opinię prof. J. J. dojść należy do zgoła odmiennych wniosków. Wprawdzie nie uznaje on jako trafne zarzutów naruszenia procedury sformułowanych w odwołaniu skierowanym do Centralnej Komisji, jednakże w istotnej kwestii niedostatecznego wyjaśnienia i uzasadnienia oceny dorobku naukowego jako nieznacznego, przyznaje rację P.P.. Badając sprawę ponownie Sąd pierwszej instancji wyciągnie prawidłowe wnioski z opinii prof. J., w szczególności nie ograniczy się wyłącznie do przedstawionych negatywnych ocen zarzutów procesowych, a skupi się również na korzystnym dla Skarżącego stanowisku o niedostatecznym wyjaśnieniu oceny dorobku naukowego jako nieznacznego. Podkreślenia wymaga, iż WSA nie może filtrować wniosków opinii, przyjmując te, które pasują do stanowiska zajętego w uzasadnieniu orzeczenia, pomijając zaś te, które do takiego stanowiska nie pasują.

Kolejną kwestią wymagającą oceny jest pogląd o niestosowaniu w postępowaniu o otwarcie przewodu habilitacyjnego art. 10 § 1 k.p.a. Prawidłowo przyjmuje się, iż na podstawie art. 29 ust. 1 Ustawy w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego w zakresie nieuregulowanym w Ustawie stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Z powyższego, pomimo daleko idących odmienności, nie wynika jednak, aby organ miał "zakaz" zastosowania art. 10 § 1 k.p.a., w szczególności umożliwienia wypowiedzenia się wnioskodawcy w kwestiach najistotniejszych. Pamiętać należy, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której opinia Zespołu powołanego przez Radę Wydziału [...] Uniwersytetu W. jest diametralnie odmienna od opinii wydanych wcześniej w postępowaniu przed Radą Wydziału [...] Uniwersytetu w B.. W związku z tym należy zauważyć, iż WSA w Warszawie powinien dostrzec to, że organ mógł, celem wyjaśnienia okoliczności sprawy, w szczególności rozwiania wątpliwości, wysłuchać Skarżącego i również na tej podstawie kształtować swój pogląd. W ponownym postępowaniu WSA oceni celowość takich działań.

Za zbędne i przedwczesne na tym etapie postępowania NSA uznał odnoszenie się do sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oznaczonego nr 14. Ustosunkowanie się do kwestii w nim poruszonych możliwe będzie po przeprowadzeniu ponownego postępowania przez WSA, z uwzględnieniem wyżej sformułowanych wytycznych. Dopiero wówczas Sąd pierwszej instancji oceni, czy negatywna ocena organu wydana została w sposób prawidłowy.

O kosztach postępowania należnych od Centralnej Komisji na rzecz Skarżącego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., przyjmując iż w ich skład wchodzi opłata kancelaryjna za sporządzenie przez WSA w Warszawie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (100 zł) oraz wpis od skargi kasacyjnej (100 zł).

W związku z powyższym, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.

Źródło: CBOSA (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) ↗, pobrane 4.10.2026. Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje, układ według wzoru orzeczenia (metryka, punkty sentencji, nagłówki ze zdań sądu), linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła. Wiążący jest tekst u wydawcy. Dane osobowe w dokumencie albo błąd? Napisz: zgłoś błąd; dane osobowe zakryjemy w ciągu 7 dni.

Zapytaj o swoją sytuację

5 wyjaśnień za darmo. Logowanie przez Google albo e-mail, bez hasła i bez karty.