Prosto w prawo Dla profesjonalisty

Wyrok NSA z 19 czerwca 2017 r., I OSK 720/17

WyrokprawomocneNaczelny Sąd Administracyjny·19 czerwca 2017 r.
Wydany
19 czerwca 2017 r.
Sąd
r. Naczelny Sąd Administracyjny
Rozpoznanie
w dniu 19 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.D.
Skład
Sędzia NSA Marek Stojanowski przewodniczący
Sędzia NSA Małgorzata Borowiec przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia NSA Roman Ciąglewicz przewodniczący
Od orzeczenia
od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1483/16
Sprawa
w sprawie ze skargi Z.D. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia 27 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby

Sentencja

  1. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1483/16 oddalił skargę Z.D. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia 27 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Dyrektor Izby Celnej w [...], działając na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej w skrócie "K.p.a.") w związku z art. 188 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1799), zawiadomił Z.D. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia go służby na podstawie art. 105 ust.1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej. Przesłanką wszczęcia postępowania było przedstawienie wyżej wymienionemu w dniu 16 grudnia 2015 r. przez Prokuraturę Apelacyjną w [...] zarzutów o popełnienie m.in. czynów z art. 258 § 1, art. 228 § 3, art. 271 § 3 i art. 231 § 3 Kodeksu karnego.

Ponadto organ pismami z dnia 22 stycznia 2016 r. wystąpił do działających przy izbie związków zawodowych o wyrażenie stanowiska w przedmiotowej sprawie.

Zarząd Związku Zawodowego Funkcjonariuszy i Pracowników Służby Celnej Województwa [...] w piśmie z dnia 9 lutego 2016r. wyraził negatywne stanowisko w przedmiocie zamiaru zwolnienia Z.D. ze służby w oparciu o art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej.

Następnie Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia 1 marca 2016 r. nr [...], na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 9 i art. 107 ust. 1 pkt 2 oraz art. 188 ust. 2 i 5 ustawy o Służbie Celnej, zwolnił Z.D. ze służby w Izbie Celnej w [...], z upływem trzech miesięcy od dnia doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu decyzji podał, że Prokuratura Apelacyjna w [...] pismem z dnia 21 grudnia 2015 r. nr [...] poinformowała, że w dniu 16 grudnia 2015 r., w toku prowadzonego śledztwa, przedstawiono Z.D. zarzuty udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, tj. popełnienia czynu z art. 258 § 1 K.k. oraz wielokrotnego przyjęcia korzyści majątkowych w związku z dokonywanymi odprawami celnymi towarów na drogowym przejściu granicznym w [...] i poświadczenia nieprawdy podczas tych odpraw, tj. popełnienia przestępstw z art. 228 § 3 i art. 271 § 3 K.k. Na dzień 16 grudnia 2015 r. wyżej wymienionemu funkcjonariuszowi przedstawiono 8 zarzutów, z których wynikało, że w latach 2009 – 2010 przyjął korzyść majątkową w łącznej kwocie co najmniej 30.000 euro. Działania prowadzone przez organy ścigania były wynikiem zawiadomienia złożonego do Prokuratury Apelacyjnej w [...] przez Dyrektora Izby Celnej w [...], w treści którego wskazano na prawdopodobieństwo funkcjonowania zorganizowanych grup przestępczych składających się z podmiotów gospodarczych, osób fizycznych, kierowców pojazdów dokonujących przewozów, funkcjonariuszy administracji publicznej z Oddziału Celnego Drogowego w [...] i Oddziału Celnego w [...], których celem było: nielegalne wprowadzenie towaru do obrotu, nieuiszczenie należności celno-podatkowych, wyłudzenie podatku VAT, skorumpowanie urzędnika państwowego, wywóz towaru kilka razy pod osłoną jednego zgłoszenia, wywóz innego towaru niż deklarowany, przedstawienie sfałszowanych dokumentów. Przekazane materiały wskazywały na udział funkcjonariuszy celnych w w/w procederze poprzez prawdopodobne przyjęcie korzyści majątkowych, potwierdzenie nieprawdy w dokumentach i systemach celnych, niedopełnienie obowiązków w trakcie wykonywania czynności służbowych związanych z potwierdzeniem wywozu, nieprzeprowadzenie porównania dokumentów papierowych z informacjami zawartymi w systemach informatycznych, niepodjęcie przez funkcjonariuszy celnych czynności w przypadku usunięcia towaru spod dozoru celnego, nieprzeprowadzenie analizy mas oraz brak realizacji polecenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 3 września 1999 r.

W ocenie organu, za rozstrzygnięciem o zwolnieniu wyżej wymienionego funkcjonariusza ze służby przemawiał rodzaj zarzucanych mu czynów, m.in. zarzut popełnienia przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych, które jest przestępstwem umyślnym ściganym z oskarżenia publicznego, należącym do najcięższych przestępstw tzw. urzędniczych. W przypadku zarzutów korupcyjnych z wykorzystaniem pełnionej funkcji, interes służby powinien górować nad indywidualnym interesem funkcjonariusza, gdyż znaczenie tego rodzaju przestępstw, zwłaszcza w odbiorze społecznym, wpływa niekorzystnie na wizerunek organów Państwa. Niemożliwe jest zatem kontynuowanie przez Z.D. służby bez uszczerbku dla ważnych interesów całej Służby Celnej. Funkcjonariusz, chcąc skutecznie wykonywać swoje obowiązki służbowe, musi pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o prowadzenie działalności sprzecznej z prawem. Samo przedstawienie zarzutów popełnienia przestępstw ściganych z urzędu sprawia, że traci on autorytet oraz wiarygodność, które są niezbędne do właściwego wykonywania obowiązków nałożonych na Służbę Celną.

Od powyższej decyzji Z.D. wniósł odwołanie do Szefa Służby Celnej. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

  1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
  1. art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, poprzez:
  1. naruszenie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych w zw. z art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, poprzez zwolnienie Z.D. ze służby, w sytuacji, gdy jego stosunek służbowy podlega ochronie wobec umieszczenia go na liście osób podlegających ochronie związkowej, a związki zawodowe nie wyraziły zgody na jego zwolnienie ze służby.
  1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a mianowicie art. 7, art. 77 i art. 78 § 1 K.p.a. poprzez oddalenie wniosków dowodowych zgłoszonych przez obrońcę strony, w postaci zwrócenia się o opinię na temat dotychczasowej pracy funkcjonariusza, zwrócenia się do Prokuratury Apelacyjnej w [...] o przesłanie akt postępowania karnego oraz dopuszczenia dowodu z zeznań Z.D.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Ponadto odwołujący wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów zawartych w aktach prowadzonego przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego, na okoliczność zwolnienia ze służby jeszcze przed zakończeniem postępowania dyscyplinarnego, co uniemożliwiło mu obronę swoich praw i możliwość dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Jednocześnie zauważył, iż w obrocie prawnym funkcjonują dwie wykluczające się decyzje administracyjne, pierwsza z dnia 21 grudnia 2015r. zawieszająca go w czynnościach służbowych, druga zaskarżona decyzja zwalniająca ze służby. Zdaniem Z.D. takie postępowanie stanowi naruszenie art. 16 § 1 K.p.a. oraz zasady praworządności oraz działania organów na podstawie przepisów prawa oraz pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej.

Szef Służby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 27 czerwca 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji została podjęta zgodnie z przepisem art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej w ramach uznania administracyjnego. Zwolnienie Z.D. ze służby mieści się w pojęciu "dobra służby". W rozpoznawanej sprawie istniały uzasadnione podstawy do zwolnienia wyżej wymienionego funkcjonariusza ze służby w oparciu o podaną powyżej podstawę prawną.

Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że w dniu 16 grudnia 2015 r. Prokuratura Apelacyjna w [...] postawiła Z.D. zarzuty udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, tj. popełnienia czynu z art. 258 § 1 K.k. oraz wielokrotnego przyjęcia korzyści majątkowych w związku z dokonywanymi odprawami celnymi towarów na drogowym przejściu granicznym w [...] i poświadczenia nieprawdy podczas tych odpraw, tj. popełnienia przestępstw z art. 228 § 3, art. 271 § 3 oraz art. 231 § 2 K.k. W ocenie organu odwoławczego powyższe nie mogło pozostać obojętne dla stosunku służbowego Z.D., w szczególności, jeśli weźmie się pod uwagę, że na funkcjonariuszu państwowym ciąży szczególny obowiązek przestrzegania prawa, a status funkcjonariusza celnego wiąże się z nieskazitelnym charakterem i nieposzlakowaną opinią.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Z.D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił:

  1. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy a mianowicie:
  1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w związku z art. 140 K.p.a., poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, tj. zarzutów zawartych w pkt 1a dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej poprzez nieuprawnione przyjęcie, że dalsze pozostawanie w służbie skarżącego z uwagi na rodzaj przedstawionych mu zarzutów w postępowaniu karnym, nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, a tego wymaga dobro Służby Celnej, podczas gdy o możliwości popełnienia przestępstw, które stały się przedmiotem formalnie postawionych mu zarzutów, Dyrektor Izby Celnej w [...] powziął wiedzę i zawiadomił organy ścigania już w 2012r., zaś przez okres prowadzonego w sprawie śledztwa, tj. 2012r. do dnia 21 grudnia 2015 r. pełnił on służbę w Granicznym Referacie Zwalczania Przestępczości i wówczas nie było to sprzeczne z dobrem Służby Celnej;
  2. art. 78 § 1, art. 80 w zw. z art. 140 K.p.a., poprzez nierozpoznanie wniosku dowodowego zawartego w odwołaniu – o dopuszczenie dowodu z dokumentów zawartych w aktach postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przeciwko skarżącemu, na okoliczność zwolnienia ze służby jeszcze przed zakończeniem postępowania dyscyplinarnego, co uniemożliwiło mu obronę swoich praw i możliwość dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy,
  3. art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i nieuwzględnienie okoliczności przemawiających na korzyść strony, tj. opinii związków zawodowych negujących możliwość rozwiązania stosunku służbowego na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej oraz faktu, że pozostawanie przez skarżącego przez okres 3 lat od daty złożenia przeciwko niemu przez Dyrektora Izby Celnej w [...] zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa przez ten czas nie pozostawało w kolizji z "dobrem służby",
  4. art. 77 § 1 i art. 80 w związku z art. 140 K.p.a., poprzez utrzymanie przez organ odwoławczy w mocy decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby, pomimo braku pełnych ustaleń faktycznych w sprawie, dokonanych wyłącznie w oparciu o fakt przedstawienia mu zarzutów w postępowaniu karnym prowadzonym przez Prokuraturę Apelacyjną w [...], bez wszechstronnego zebrania i rozważenia całości materiału dowodowego i chociażby umożliwienia złożenia zeznań w charakterze strony, czy też włączenia w poczet materiału dowodowego zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa (wraz z załączoną dokumentacją), jakie w 2012r. zostało złożone do Prokuratury Apelacyjnej w [...] w celu ustalenia konkretnych uchybień zarzucanych skarżącemu i dowodów ich potwierdzających;
  1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
  1. art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej poprzez:

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.

W uzasadnieniu skargi podał m.in., że w niniejszej sprawie Szef Służby Celnej nie wyjaśnił dlaczego mimo powzięcia w 2012r. wiedzy i zawiadomienia organów ścigania o możliwości popełnienia przez Z.D. przestępstw, które stały się przedmiotem formalnie postawionych mu w dniu 16 grudnia 2015r. zarzutów, przez okres 3 lat uznawał, że pozostawanie przez niego w formacji Służby Celnej nie było sprzeczne " z dobrem służby". Ponadto skarżący wskazał, że ma świadomość tego, iż z uwagi na charakter stawianych mu zarzutów oraz wykonywanych przez niego obowiązków zawodowych, dobro Służby Celnej wymaga, aby został zawieszony w czynnościach zawodowych i tego faktu nie kwestionuje. Jednak zwolnienie go ze służby po upływie 6 miesięcy od daty, kiedy dowiedział się o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu karnym i w tak krótkim okresie nie ma nawet faktycznych możliwości podjęcia skutecznej obrony w procesie karnym, jest działaniem, które nie mieści się w granicach uznania administracyjnego. Sam fakt postawienia funkcjonariuszowi celnemu zarzutów karnych nie może stanowić podstawy do jego zwolnienia ze Służby Celnej. Do tego typu sytuacji ustawodawca, mając na względzie istnienie konstytucyjnej zasady domniemania niewinności, wprowadził w ustawie o Służbie Celnej zupełnie inny tryb postępowania, a mianowicie wskazany w art. 103 tej ustawy tryb zawieszenia w czynnościach służbowych, a nie zwolnienia ze służby. Organ winien zatem powstrzymać się z wydaniem decyzji o zwolnieniu ze służby przynajmniej do czasu zakończenia postępowania dyscyplinarnego. Tymczasem, w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji, postępowanie dyscyplinarne zostało umorzone bez przeprowadzenia jakichkolwiek czynności dowodowych.

Skarżący podniósł również, iż został zwolniony, pomimo że z opinii Związku Zawodowego Celnicy PL, którego jest członkiem, wynika brak możliwości zwolnienia go ze służby na tej podstawie prawnej. Podobnie Związek Zawodowy Funkcjonariuszy i Pracowników Służby Celnej Województwa [...] w piśmie z dnia 9 lutego 2016 r. uznał zwolnienie skarżącego za niedopuszczalne. Jednocześnie przyznał, że ma świadomość, iż dla organu przedmiotowe opinie nie mają charakteru wiążącego, to jednak powinny one zostać wzięte pod uwagę w ramach tzw. uznania administracyjnego, przy rozważeniu okoliczności dotyczących interesu prywatnego strony. Natomiast organ w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego przy podejmowaniu decyzji nie uwzględnił wniosków wynikających z tych opinii.

Szef Służby Celnej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia 1 grudnia 2016 r. podtrzymał zarzuty podniesione w skardze. Dodatkowo zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 7 i art. 8 K.p.a. oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez:

  1. wydanie przez Dyrektora Izby Celnej w [...] w stosunku do Z.D. decyzji o zwolnieniu ze służby (poprzedzonej decyzją o zawieszeniu funkcjonariusza w czynnościach służbowych jedynie na okres 3 miesięcy), w sytuacji, gdy w stosunku do trzech innych funkcjonariuszy celnych z Izby Celnej w [...], tj. [...], również mających status podejrzanych z tożsamymi zarzutami w tym samym postępowaniu karnym co skarżący, Dyrektor Izby Celnej w [...] wydał decyzje o zawieszeniu ich w pełnieniu czynności do czasu zakończenia postępowań karnych;
  2. wydanie przez Dyrektora Izby Celnej w [...] decyzji o zawieszeniu Z.D. w pełnieniu obowiązków na okres 3 miesięcy, a w okresie zawieszenia wydanie kolejnej decyzji w przedmiocie zwolnienia go ze służby, bez rozpoznania przy tym – z uwagi na przedwczesność – wniosku Z.D. o przedłużenie okresu zawieszenia.

Skarżący podkreślił, że w/w zarzuty stawiane zaskarżonej decyzji stanowią przejaw nierównego traktowania w tym samym stanie prawnym i faktycznym w stosunku do innych współpodejrzanych funkcjonariuszy oraz naruszenia zaufania do organu administracji, który w tożsamych sprawach odmiennie potraktował funkcjonariuszy Służby Celnej, wydając wobec Z.D. decyzję o najcięższej dolegliwości i to w okresie trwania poprzedniej decyzji o zawieszeniu go w czynnościach służbowych.

Mając na uwadze treść powyższych zarzutów, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. wniósł o zwrócenie się do Dyrektora Izby Celnej w [...] o nadesłanie:

  1. akt osobowych funkcjonariuszy celnych [...];
  2. zawiadomienia nadesłanego przez Prokuraturę Apelacyjną w [...] w sprawie pod sygn. akt: [...] o postawieniu w/w funkcjonariuszom celnym zarzutów w tym postępowaniu karnym, a także decyzji administracyjnych podjętych przez Dyrektora Izby Celnej w [...] wobec powyższych funkcjonariuszy w reakcji na otrzymane zawiadomienie z Prokuratury.

Na rozprawie w dniu 9 grudnia 2016 r. skarżący podtrzymał zarzuty podniesione w skardze oraz w piśmie z dnia 1 grudnia 2016 r. oraz dodatkowo zarzucił naruszenie art. 138 w zw. z art. 104 § 2 w zw. z art. 15 K.p.a., polegające na tym, że organ nie rozpoznał istoty sprawy, bowiem dokonał kontroli decyzji organu pierwszej instancji pod kątem tego, czy zwolnienie skarżącego ze służby było zasadne z powodu braku zaufania do skarżącego, podczas gdy decyzja ta dotyczyła zwolnienia go ze służby z uwagi na dobro służby.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie w dniu 9 grudnia 2016 r. postanowił oddalić wniosek dowodowy skarżącego zgłoszony w piśmie z dnia 1 grudnia 2016 r. Stwierdził, że nie ma on znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Sąd pierwszej instancji powołanym na wstępie wyrokiem uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji o zwolnieniu Z.D. ze służby stanowił art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w przypadku zaistnienia innej, niż określone w pkt 1-8, ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności gdy wymaga tego dobro Służby Celnej lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych. Zwolnienie funkcjonariusza ze służby może nastąpić w tym przypadku po zasięgnięciu opinii związku zawodowego funkcjonariuszy.

Rozstrzygnięcie wydane na tej podstawie ma charakter uznaniowy, którego granice wyznaczają z jednej strony materialne przesłanki zwolnienia zawarte w w/w przepisie, a z drugiej reguły postępowania administracyjnego zobowiązujące do: przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej, a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 9 K.p.a.), a także wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) oraz uzasadnienia rozstrzygnięcia stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a.

Dla zastosowania art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, niezbędne jest ponadto wykazanie, że rozwiązania z funkcjonariuszem stosunku służbowego wymaga dobro służby. Pojęcie to nie zostało zdefiniowane w w/w ustawie. Zgodnie z powszechnie przyjętym w doktrynie poglądem, użycie w tekście pojęcia niedookreślonego zobowiązuje organ do jego doprecyzowania. Organ obowiązany jest używać uznanych reguł i metod wykładni prawa oraz uwzględniać wszelkiego rodzaju okoliczności faktyczne i normatywne, które są prawnie doniosłe.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w rozpoznawanej sprawie, wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji zasadnie przyjęły, że zwolnienie Z.D. ze służby mieści się w pojęciu "dobra służby", które należy rozumieć z uwzględnieniem zadań nałożonych na Służbę Celną, jej specyfiki oraz obowiązków funkcjonariusza. W sprawie jest bezsporne, że Prokuratura Apelacyjna w [...] pismem z dnia 21 grudnia 2015 r. nr [...] poinformowała organ, że w dniu 16 grudnia 2015 r., w toku prowadzonego śledztwa, przedstawiono Z.D. zarzuty udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, tj. popełnienia czynu z art. 258 § 1 K.k. oraz wielokrotnego przyjęcia korzyści majątkowych w związku z dokonywanymi odprawami celnymi towarów na drogowym przejściu granicznym w [...] i poświadczenia nieprawdy podczas tych odpraw, tj. popełnienia przestępstw z art. 228 § 3 i art. 271 § 3 K.k. W sumie na dzień 16 grudnia 2015 r. skarżącemu przedstawiono 8 zarzutów, z których wynikało, że w latach 2009-2010 przyjął on korzyść majątkową w łącznej kwocie co najmniej 30.000 euro. Działania prowadzone przez organy ścigania były wynikiem zawiadomienia złożonego do Prokuratury Apelacyjnej w [...] przez Dyrektora Izby Celnej w [...].

Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd organu, że nałożenie na funkcjonariusza Służby Celnej szczególnych obowiązków uzasadnia społeczna rola tej formacji, charakter powierzonych zadań i kompetencji oraz związane z jej działalnością zaufanie społeczne, które swoim postępowaniem skarżący podważył. Pozostawanie pod zarzutem udziału w zorganizowanej grupie przestępczej oraz wielokrotnego przyjęcia korzyści majątkowej w łącznej kwocie co najmniej 30.000 euro jest negatywnie postrzegane w odbiorze społecznym i nie licuje z honorem, godnością i dobrym imieniem Służby Celnej, które obejmuje nie tylko należyte wykonywanie obowiązków, ale także sposób postępowania, który może wpłynąć na postrzeganie tej formacji przez obywateli. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu wskazujące, że postawienie Z.D. zarzucanych czynów spowodowało utratę zaufania do jego osoby ze strony przełożonych, a także jest przykładem niewłaściwego zachowania dla innych funkcjonariuszy. Nie sposób uznać, aby funkcjonariusz, przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne o czyny o tak znacznym ciężarze gatunkowym, dawał rękojmię prawidłowego i rzetelnego wykonywania zadań nałożonych na Służbę Celną. Rodzaj czynów zarzucanych skarżącemu stoi w sprzeczności z charakterem pełnionej służby biorąc pod uwagę, że do zakresu jego obowiązków służbowych należało rozpoznawanie, analizowanie, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Te okoliczności, powodujące utratę zaufania, stanowią ważną przyczynę, w rozumieniu art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, uzasadniającą zwolnienie funkcjonariusza ze służby.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 78 § 1 w zw. z art. 140 K.p.a. jest nietrafny. Organy obu instancji podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały, rozpatrzyły i oceniły istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy oraz wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy. Prawidłowo przyjęły, że zachowanie skarżącego narusza podstawowe normy wyznaczające właściwą postawę funkcjonariusza celnego, negatywnie rzutując na wizerunek Służby Celnej, jako formacji umundurowanej, do której należy stosować wyższe standardy. Podnoszona w sprawie okoliczność, że organ zawiadomił prokuraturę o możliwości popełnienia przestępstwa przez funkcjonariuszy celnych już w 2012 r. nie wpływa na ocenę utraty zaufania przełożonych do skarżącego. To właśnie formalnie postawione zarzuty, po zebraniu w prowadzonym śledztwie przez Prokuraturę Apelacyjną w [...] dowodów potwierdziły te przypuszczenia i w konsekwencji spowodowały utratę zaufania w rozumieniu art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, uzasadniającą zwolnienie funkcjonariusza ze służby. Organ nie może opierać się na przypuszczeniach, ale musi niezbicie wykazać, że takie okoliczności miały miejsce.

Ponadto Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie organy Służby Celnej nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Podejmując decyzję o zwolnieniu Z.D. ze służby w należyty sposób wyważyły interes społeczny i słuszny interes strony (art. 7 K.p.a.), prawidłowo wskazując na interes społeczny, który pojmowany jako troska o dobro wspólne, wymaga zapewnienia prawidłowej realizacji zadań nałożonych na Służbę Celną w przepisie art. 1 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. W tej sprawie słuszny interes skarżącego, jako funkcjonariusza celnego, musiał być oceniany przez pryzmat wykonywanej przez niego służby. Uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji, pozwalają na poznanie motywów jego zwolnienia. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy orzekające prawidłowo przyjęły, że przeszkodą do uwzględnienia słusznego interesu skarżącego był interes społeczny, tzn. dobro Służby Celnej, któremu to ustawodawca dał normatywny wyraz w treści art. 76 ustawy o Służbie Celnej, stawiając wymóg, aby funkcjonariusze tworzący tę służbę mieli nieposzlakowaną opinię, która wiąże się z poszanowaniem porządku prawnego. W przedmiotowej sprawie należy mieć na uwadze charakter stosunku prawnego łączącego funkcjonariusza ze Służbą Celną oraz wynikające stąd prawa i obowiązki stron. Organy zasadnie wskazały, że rodzaj zarzucanych skarżącemu czynów – przyjęcie korzyści majątkowej w łącznej kwocie co najmniej 30.000 euro oraz działanie przeciwko instytucjom państwowym, spowodowało utratę do niego zaufania ze strony przełożonych. Takie postępowanie skarżącego powoduje, że nie daje on rękojmi należytego wykonywania obowiązków służbowych. Funkcjonariusze celni, aby mogli skutecznie je wykonywać muszą pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o prowadzenie działalności sprzecznej z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odnosząc się do zarzutu skarżącego przedstawionego na rozprawie wskazał, że ustawodawca w art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej użył zwrotu "gdy wymaga tego dobro Służby Celnej lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych". W znaczeniu słowa "lub" mieści się znaczenie słowa "i". Oznacza to, że zwolnienie ze służby może mieć miejsce w trzech przypadkach: 1) dobra Służby Celnej, 2) utraty zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych, 3) dobra Służby Celnej i utraty zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia z trzecim przypadkiem. Przyczyną zwolnienia Z.D. ze służby nie było podejrzenie popełnienia przestępstwa, lecz utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych i dobro Służby Celnej określone w art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej. W takim przypadku organy nie mogły oceniać sposobu pełnienia przez skarżącego służby, a jedynie – co wynika z treści w/w przepisu – badać podstawy do dalszego utrzymywania stosunku służbowego w sytuacji utraty zaufania do funkcjonariusza celnego.

Zamierzonego skutku nie mogło odnieść również twierdzenie skarżącego, że zwolnienie ze służby nastąpiło mimo niezakończenia toczącego się równolegle postępowania dyscyplinarnego, co pozbawiło go ochrony swoich praw i dokładnego wyjaśnienia sprawy. Niniejsze postępowanie i postępowanie dyscyplinarne są odrębnymi postępowaniami, wszczętymi na innej podstawie prawnej. Regulują one odmienne kwestie. Wszczęcie i niezakończenie postępowania dyscyplinarnego nie stanowi negatywnej przesłanki do zastosowania przez organ sankcji zwolnienia ze służby, oczywiście po spełnieniu przesłanek z art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej.

Sąd pierwszej instancji wskazał także, iż wydanie rozstrzygnięcia o zwolnieniu Z.D. ze służby nastąpiło po zasięgnięciu opinii związków zawodowych funkcjonariuszy, tj. z zachowaniem warunku przewidzianego w art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej. Opinie te nie mają jednak dla organu charakteru wiążącego.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skoro zaistniały, wynikające z art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, przesłanki zwolnienia skarżącego ze służby, a organy wykazały, że interes służby, który w rozpoznawanej sprawie jest tożsamy z interesem społecznym, przemawia za koniecznością niezwłocznego rozwiązania stosunku służbowego, to zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Kontrola zaskarżonej decyzji w granicach zakreślonych rozstrzygnięciem nie daje podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organ przy jej wydaniu prawa materialnego, ani też prawa procesowego, które mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), orzekł jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Z.D., reprezentowany przez adwokata i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu kasacyjnym. Jednocześnie oświadczył, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy i wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przytoczył argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a.

Na wstępie przypomnieć należy, iż o skuteczności zarzutu opartego na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., nie decyduje każde naruszenie przepisów postępowania, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym wyrokiem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną wynikającym z art. 174 pkt 2 w zw. z art. 176 P.p.s.a. jest zatem nie tylko wskazanie podstawy kasacyjnej, lecz również jej uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno wiązać się z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego wyroku, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji byłby inny. W niniejszej sprawie wymóg ten nie został spełniony.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając zasadność naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art.134 § 1 P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. należało rozważyć, czy fakt pominięcia i nieodniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutu zawartego w piśmie Z.D. z dnia 1 grudnia 2016 r. – naruszenia przepisów postępowania art. 7 i art. 8 K.p.a. oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP – opisanego szczegółowo przez Sąd drugiej instancji na str. 8 i 9 uzasadnienia wyroku oraz zawartych w nim wniosków dowodowych, miał istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który w tej sprawie nie ma zastosowania). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji powołanego wyżej przepisu nie naruszył. Nie rozpoznał bowiem innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę oraz dokonał oceny zaskarżonej decyzji niezależnie od sformułowanych w skardze zarzutów i wniosków. Stan faktyczny został ustalony i oceniony w sposób prawidłowy, przy uwzględnieniu stosownych przepisów prawa materialnego. Fakt nierozpoznania wskazanego wyżej zarzutu nie oznaczał zatem naruszenia w/w przepisu. Jednocześnie wyjaśnić należy, iż przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. nie stanowi podstawy do zwalczania ustaleń faktycznych, jak i dokonanej przez Sąd oceny działań organu pod kątem przestrzegania obowiązujących przepisów postępowania.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. podać należy, iż art. 141 § 4 P.p.s.a. określa wymogi formalne uzasadnienia wyroku. Zauważyć jednak należy, iż funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spełnia wymogi określone w omawianym przepisie i umożliwia dokonanie kontroli zasadności wydanego rozstrzygnięcia.

Ponadto wskazać należy, iż z punktu widzenia istoty sądowoadministracyjnej kontroli legalności działalności administracji publicznej, uzasadnienie wyroku powinno odnosić się do wzorca kontroli legalności zaskarżonego działania/zaniechania organu administracji, co ma istotne znaczenie z punktu widzenia wyznaczenia ram materialnoprawnych i przepisów postępowania, które miały lub powinny mieć zastosowanie w danej sprawie.

Z analizy uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji podał zarówno ustalenia faktyczne, które przyjął za podstawę wyrokowania w sprawie, jak i podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Oznacza to, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku w jednoznaczny sposób odnosiło się do normatywnego wzorca kontroli legalności zaskarżonego aktu, poprzez wyznaczenie ram materialnoprawnych i przepisów postępowania, które miały lub powinny mieć zastosowanie w tej sprawie. Uzasadnieniu wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, nie towarzyszyły braki odnoszące się czy to do wskazania (wyjaśniania oraz oceny) faktów przyjętych za podstawę wyrokowania w sprawie, czy to do wskazania i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co prowadzi do wniosku, że w niewadliwy sposób realizowało ono funkcję kontroli jego prawidłowości. Okoliczność, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniósł się wprost do zawartego w piśmie skarżącego z dnia 1 grudnia 2016 r. zarzutu "naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 7 i art. 8 K.p.a. oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP" nie stanowiła uchybienia, które mogło mieć jakikolwiek, a tym bardziej istotny wpływ na wynik sprawy. Podnoszona w tym piśmie kwestia wydania decyzji o zwolnieniu Z.D. ze służby w okresie obowiązywania decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych i przed rozpoznaniem jego wniosku o przedłużenie zawieszenia, czy też odmiennego rozstrzygnięcia organu w stosunku do trzech innych funkcjonariuszy celnych z Izby Celnej w [...] nie miała jakiegokolwiek znaczenia przy dokonywaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie przyjmuje się, że brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów skarżącego i skoncentrowanie się wyłącznie na kwestiach istotnych nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2005 r., sygn. akt FSK 2633/04, LEX 173345).

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku nie mógł odnieść także zarzut naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika, że sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego jest zatem możliwe tylko i wyłącznie wówczas, gdy ziszczą się przesłanki określone w w/w przepisie. Zarzut naruszenia tego przepisu, mógłby być uznany za skuteczny w przypadku wykazania, że zaniechanie przeprowadzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z urzędu lub na wniosek dowodu z dokumentu, mimo ziszczenia się przesłanek określonych w tym przepisie, miało istotny wpływ na wynik sprawy, a więc na rezultat sądowoadministracyjnej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Celem omawianego postępowania nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy organy właściwe w sprawie ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie, czy do poczynionych ustaleń prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Omawiany przepis, nie stanowi jednak instrumentu służącego podważaniu ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1306/08). Jak wyżej podano, kwestia rozstrzygnięć zapadłych w stosunku do innych funkcjonariuszy celnych nie może być przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie. Oznacza to, że nie ma ona istotnego wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia Z.D. ze służby. Sąd pierwszej instancji zatem prawidłowo oddalił wniosek dowodowy skarżącego kasacyjnie zawarty w piśmie procesowym z dnia 1 grudnia 2016 r.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 w związku z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a. podlega oddaleniu.

Źródło: CBOSA (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) ↗, pobrane 4.10.2026. Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje, układ według wzoru orzeczenia (metryka, punkty sentencji, nagłówki ze zdań sądu), linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła. Wiążący jest tekst u wydawcy. Dane osobowe w dokumencie albo błąd? Napisz: zgłoś błąd; dane osobowe zakryjemy w ciągu 7 dni.

Zapytaj o swoją sytuację

5 wyjaśnień za darmo. Logowanie przez Google albo e-mail, bez hasła i bez karty.