Uzasadnienie
I OSK 732/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 grudnia 2004 r., w sprawie II SA/Wa 2387/04, odrzucił skargę Magdaleny R. na pismo departamentu Świadczeń Emerytalno-Rentowych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 października 2004 r., (...).
W uzasadnieniu postanowienia Sąd powołał się na przepisy art. 3 par. 1 i par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, które stanowią, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, bezczynność organów w przypadkach określonych powyżej, uznając, że zaskarżone przez p. Magdalenę R. pismo z dnia 4 października 2004 r., (...), nie jest aktem lub czynnością objętą zakresem właściwości zawartych w art. 3 par. 2 cytowanej ustawy. W związku z tym skarga jest niedopuszczalna.
W ustawowym terminie Magdalena R., reprezentowana przez adwokata, wniosła skargę kasacyjną od powyższego postanowienia. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi, zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 3 par. 1 i par. 2 cytowanej ustawy na skutek odrzucenia skargi i uznania jej za niedopuszczalną, pomimo tego, że skarga ta skierowana jest przeciwko decyzji administracyjnej.
Wskazując na powyższą podstawę prawną wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania, stosownie do dyspozycji art. 185 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W uzasadnieniu skarżąca podała, że zaskarżone pismo należy potraktować jako przejaw działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych czego potwierdzeniem miało być załączone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, procesując w przedmiocie przyznania świadczenia w szczególnym trybie, orzeka w stosunku do strony w formie decyzji administracyjnej. Co prawda w omawianej sprawie Prezes odpowiedział w formie, która nie spełnia standardów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego dla decyzji, ale w ocenie skarżącej, ten fakt nie powinien zaważyć na opinii Sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 3 par. 1 i par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, uznając, że pismo z dnia 4 października 2004 r. było decyzją administracyjną, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Decyzja administracyjna jest władczym, jednostronnym oświadczeniem woli organu administracji publicznej, opartym na przepisach prawa administracyjnego i określającym sytuację prawną konkretnie wskazanego adresata /strony/, w indywidualnie oznaczonej sprawie. Stosownie do przepisu art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzje rozstrzygają sprawę co do istoty w całości lub w części, będąc aktem kończącym definitywnie postępowanie w danej instancji.
Obligatoryjne składniki treści decyzji administracyjnej określa art. 107 par. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że decyzja administracyjna powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi.
W art. 107 par. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wymienione są składniki decyzji, które służą pełnemu określeniu elementów stosunku prawnego. W literaturze oraz orzecznictwie istnieje utrwalony pogląd, zgodnie z którym nie wszystkie składniki mają jednakowe znaczenie przy określaniu tych elementów, które decydują o tym, że akt pisemny ma charakter decyzji administracyjnej. Jako minimum elementów traktuje się cztery składniki decyzji: określenie autora, adresata, rozstrzygnięcie, podpis osoby reprezentującej organ. /wyrok NSA z dnia 20 lipca 1981 r., SA 1163/81/. Brak jednego z tych składników świadczy, że nie mamy do czynienia z objawem woli organu czyli z czynnością stosowania prawa przez uprawniony podmiot.
Odnosząc powyższy wymóg do zaskarżonej "decyzji", należy stwierdzić, że nie zawiera ona oznaczenia organu administracji państwowej uprawnionego do wydania stosownej decyzji, gdyż za taki nie można uznać Departamentu Świadczeń Emerytalno-Rentowych.
Wskazane przez skarżącą pismo nie zawiera również rozstrzygnięcia o istocie sprawy. Jak podkreśla się w literaturze rozstrzygnięcie sprawy jest kwintesencją decyzji, gdyż wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego wypadku, w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Treść rozstrzygnięcia jest równoznaczna z udzielonymi stronie uprawnieniami bądź z ich odmową albo z nałożonymi na nią obowiązkami.
Zaskarżone pismo ani nie przyznaje skarżącej żadnych uprawnień ani nie wskazuje negatywnego rozstrzygnięcia złożonego wniosku. Treść pisma nie wskazuje także aby doszło do usunięcia sporu. Ogranicza się jedynie do informacji, że stosownych wyjaśnień udzielono już skarżącej w piśmie z dnia 7 września 2004 r.
Z uwagi na to, że obydwa pisma: z dnia 7 września 2004 r. i 4 października 2004 r., mają tę samą sygnaturę, nadaną im przez ten sam podmiot udzielający wyjaśnień i stanowią pewną całość, dla ustalania charakteru prawnego zaskarżonego pisma istotne będzie odwołanie się do pisma skarżącej, skierowanego do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 września 2004 r., w którym użyła określenia "poinformowali mnie", odnosząc się do pisma z dnia 7 września 2004 r. Podmiotem, który poinformował nie był organ administracji. Jak wynika z treści cytowanego pisma byli nim przedstawiciele Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Jednocześnie należy podkreślić, że istota sprawy została już rozstrzygnięta prawomocną decyzją Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 01 kwietnia 2003 r., a więc i z tego powodu zaskarżone pismo nie może być uznane za kolejną decyzję w sprawie.
Porównanie treści pisma z dnia 4 października 2004 r. z przepisami art. 104 i 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, pozwoliło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu uznać skargę Magdaleny R. za nieuzasadnioną i na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji.