Uzasadnienie
Wyrokiem z 29 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Op 479/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po rozpoznaniu skargi J. D., uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z [...] lipca 2016 r. nr [...].
Postanowieniem tym Samorządowe Kolegium stwierdziło uchybienie przez J. D. terminu do wniesienia odwołania, wyjaśniając, że decyzja Burmistrza Namysłowa z [...] maja 2016 r. nr [...], odmawiająca przyznania świadczenia wychowawczego, została doręczona J. D. 24 maja 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru), z pouczeniem o trybie i terminie wniesienia odwołania, zaś odwołanie z 6 czerwca 2016 r. zostało nadane za pośrednictwem poczty 9 czerwca 2016 r. (data stempla na kopercie). Kolegium podkreśliło, że termin wniesienia odwołania upłynął 7 czerwca 2016 r., zatem złożono je z dwudniowym opóźnieniem.
W skardze na postanowienie J. D. podniosła, że jest w posiadaniu odpisu potwierdzenia nadania przesyłki poleconej 7 czerwca 2016 r., wskazującego na terminowe wniesienie odwołania. Kserokopię potwierdzenia nadania dołączyła do skargi.
Uwzględniając skargę, Wojewódzki Sąd wskazał: Dokonując oceny dopuszczalności odwołania organ powinien zachować reguły postępowania, w tym, zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.). W sprawie reguła ta została naruszona, bowiem organ zaniechał powiadomienia strony o zebranym materiale dowodowym i prawie odniesienia się do niego, co pozbawiło stronę możliwości zgłoszenia wniosku potwierdzającego fakt nadania przesyłki 7 czerwca 2016 r. zawierającej wg jej oświadczenia, odwołanie. Przesyłka przedłożona przy skardze nie jest tą, która została uwzględniona w zaskarżonym postanowieniu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło skargę kasacyjną od tego wyroku, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. przez niesłuszne przyjęcie, że uzasadnione jest uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu oraz przez niesłuszne związanie organu administracyjnego nietrafnymi zaleceniami, co nastąpiło wskutek wadliwej wykładni art. 10 § 1 k.p.a., polegającej na uznaniu, że wydanie na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania wymagało uprzedniego pouczenia strony o prawie do zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia w zakreślonym terminie, a także powstrzymania się przez organ od wydania postanowienia do czasu upływu tego terminu, podczas gdy – wbrew ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu – wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie wymagało uprzedniego wyznaczenia stronie, na podstawie art. 10 § 1 k.p.a., terminu do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a zaniechanie organu odwoławczego w tej kwestii nie spowodowało naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu oraz pozostało bez wpływu na wynik sprawy.
W związku z powyższymi zarzutami Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania. Kolegium zrzekło się rozprawy.
Odpowiadając na skargę kasacyjną J. D. wniosła o jej oddalenie. Nie ustosunkowała się do oświadczenia o zrzeczeniu rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przed przystąpieniem do rozpoznania odwołania organ odwoławczy jest obowiązany do oceny czy spełnia ono wymogi formalne. Do nich należy m.in. zachowanie terminu do wniesienia odwołania. Termin ten, stosownie do art. 57 § 5 k.p.a., uważa się za zachowany, gdy przed jego upływem pismo zostanie nadane, m.in. w polskim urzędzie pocztowym. Dowodem nadania jest koperta ze stemplem pocztowym.
Badanie zachowania wymogów formalnych, w tym zachowania terminu, odbywa się poza udziałem strony, sprowadza się bowiem do stwierdzenia kiedy decyzja została stronie doręczona – zwrotne potwierdzenie odbioru i kiedy odwołanie zostało nadane w urzędzie pocztowym, jeżeli tą drogą jest nadane – koperta ze stemplem pocztowym. W przypadku gdy w sprawie dowody te są oczywiste nie ma konieczności przeprowadzania jakiegokolwiek innego postępowania dowodowego z udziałem strony, bowiem okoliczności istotne w kwestii zachowania terminu wynikają z ww. dowodów – zwrotne potwierdzenie odbioru, koperta ze stemplem pocztowym. Dopiero gdy okoliczności te budzą wątpliwości, gdyż dowody nie są zupełnie oczywiste powstaje obowiązek wyjaśnienia wątpliwości, w tym także może być konieczność udziału strony. Jeżeli wystąpiły wątpliwości, a organ odwoławczy ich nie wyjaśnił, można mu wówczas zarzucić naruszenie prawa, w tym wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy i niezapełnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.
W sprawie z jej dokumentów mających istotne znaczenie przy ustalaniu zachowania terminu nie pojawiły się okoliczności mające wskazywać na to, że istnieją jakiekolwiek wątpliwości co do daty nadania odwołania, które wymagałyby wyjaśnienia, w tym z udziałem strony. Na kopercie bowiem, w której nadano odwołanie widniał stempel z datą 9 czerwca 2016 r. i nie była to ta sama przesyłka, której kopia została załączona do skargi. W tej sprawie nie ma wątpliwości, iż były to różne przesyłki. Nie było więc podstaw do zarzucenia Samorządowemu Kolegium, że naruszyło przepisy, skoro nie było wątpliwości co do daty nadania przesyłki.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 186 i art. 207 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718).