Uzasadnienie
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej w skrócie K.p.a.), stwierdził niedopuszczalność zażalenia S.N. na postanowienie Starosty [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. W uzasadnieniu wskazał, że S.N., syn zmarłego J.N. – strony postępowania, nie posiada legitymacji procesowej wynikającej ze stwierdzonego następstwa prawnego po zmarłym, gdyż nie posiada stosownych dokumentów fakt ten potwierdzających.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi J.N. i S.N., dzieci zmarłego J.N., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Przewodniczący IV Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarządzeniem z dnia 9 lipca 2014 r. wezwał S.N. do usunięcia braków formalnych jego skargi – w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi – poprzez nadesłanie dwóch odpisów skargi. Ponadto – również pod rygorem odrzucenia skargi – zarządzeniem z dnia 9 lipca 2014 r. wezwał skarżącego do uiszczenia – w terminie 7 dni – wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 100 zł. Powyższe wezwania, zawierające stosowne pouczenie i wysłane jedną przesyłką, zostały stronie doręczone w dniu 28 lipca 2014 r. (doręczenie zastępcze).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 709/14 odrzucił skargę J.N., jako wniesioną z uchybieniem terminu, natomiast odrębnym postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 709/14 odrzucił skargę S.N. W uzasadnieniu postanowienia odrzucającego skargę S.N. stwierdził, że nieuzupełnienie braków formalnych skargi oraz nieuiszczenie wpisu do dnia wydania postanowienia, pomimo prawidłowo doręczonych wezwań w tym zakresie, skutkowało odrzuceniem skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 i art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.).
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia odrzucającego skargę S.N. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł S.N., będący radcą prawnym i zaskarżając je w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił:
- 1) rażące naruszenie art. 220 § 3 p.p.s.a., ponieważ ani S.N., ani J.N. nie było doręczone wezwanie do zapłaty, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i przebieg postępowania;
- 2) rażące naruszenie art. 134 K.p.a., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, ponieważ J.N., ojciec J.N. i S.N., był stroną w sprawie w znaczeniu prawnym i faktycznym, natomiast S.N. i J.N. są jedynymi dziećmi i spadkobiercami J.N., co jest bezsporne i miało istotny wpływ na przebieg postępowania;
- 3) naruszenie art. 28 w związku z art. 29 K.p.a., poprzez błędne ustalenia faktyczne co do legitymacji procesowej skarżącego, gdyż stroną może być osoba fizyczna i osoba prawna, a sprawa dotyczy interesu prawnego i obowiązku strony, gdyż jako spadkobierca wchodzi według prawa cywilnego w prawa i obowiązki poprzednika prawnego, jako jego następca prawny;
- 4) rażące naruszenie art. 30 § 4 K.p.a., poprzez jego pominięcie, ponieważ w razie śmierci strony w toku postępowania na jej miejsce wstępują następcy prawni;
- 5) brak możliwości obrony swoich praw przez strony – J.N. i S.N. nie otrzymali wezwania do zapłaty kwoty 100 zł, ani wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez nadesłanie odpisów skargi, być może z winy poczty albo wyjazdów urlopowych. Gdyż w razie ich doręczenia braki te natychmiast byłyby uzupełnione.
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej S.N. wniósł o zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz o uchylenie postanowienia Starosty [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jako niezasadny uznać należy zarzut rażącego naruszenia art. 220 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
Powodem odrzucenia skargi S.N. przez Sąd pierwszej instancji było nieuiszczenie wpisu od skargi (art. 220 § 3 p.p.s.a.) oraz nieuzupełnienie przez skarżącego braków formalnych skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Należy wskazać, iż skarżący nie dokonał w/w czynności, pomimo doręczenia mu przez Sąd wezwań w tym zakresie. Doręczenie skarżącemu S.N. wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu od skargi nastąpiło na zasadach określonych w art. 73 p.p.s.a., to jest w trybie tzw. doręczenia zastępczego. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2).
W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4).
Powyższy przepis wskazuje na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, iż takie doręczenie nastąpiło. Należy podkreślić, iż pierwsze doręczenie w sprawie nie musi być dokonane do rąk adresata. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie regulują wprost, jaki charakter powinno mieć pierwsze doręczenie, a nakładają na stronę obowiązek oznaczenia w pierwszym piśmie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku – adresu do doręczeń, lub siedziby stron. W takim przypadku doręczenie pisma na wskazany adres, nawet w sposób zastępczy, wywołuje skutki procesowe doręczenia (por. postanowienie NSA z dnia 15 maja 2012 r. sygn. akt I FSK 464/12, publ. LEX nr 1335993).
Z akt sprawy wynika, że wezwania w przedmiocie uzupełnienia braków formalnych skargi oraz uiszczenia wpisu od skargi były pierwszymi pismami doręczanymi w sprawie i zostały przesłane w jednej przesyłce. W ich treści zamieszono pouczenie o obowiązku zawiadomienia Sądu o każdej zmianie adresu zamieszkania. Pisma te zostały wysłane na adres skarżącego podany przez niego na kopercie, w której nadesłano skargę. Skarżący nie podjął przesyłki w terminie, która po dwukrotnym jej awizowaniu (pierwsze awizo w dniu 14 lipca 2014 r., drugie awizo w dniu 22 lipca 2014 r.), została zwrócona do nadawcy.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że wezwania zostały skutecznie doręczone S.N. w dniu 28 lipca 2014 r., zaś siedmiodniowy termin zakreślony w wezwaniach upłynął z dniem 4 sierpnia 2014 r. W konsekwencji, wobec nieuzupełnienia braków formalnych skargi oraz nieuiszczenia wpisu przez skarżącego w zakreślonym terminie, Sąd pierwszej instancji zasadnie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 220 § 3 p.p.s.a., skargę odrzucił.
Za chybione uznać należy zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 28 w związku z art. 29, art. 30 § 4 oraz art. 134 K.p.a., gdyż przepisy te nie były przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stosowane. Sąd pierwszej instancji, z uwagi na niedopuszczalność skargi z wyżej wskazanych powodów, nie dokonywał bowiem merytorycznej oceny zawartych w niej zarzutów.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.