Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2864/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. G., A. R., J. R., M. S., K. T., M. T., D.W. i M.Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku skarżący zawarli wniosek o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny sprawy o sygn. akt K 2/22 w przedmiocie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) - w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa - z art. 2 Konstytucji RP, z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji oraz z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji. Zdaniem bowiem skarżących, skoro Sąd I instancji kontrolował decyzję Ministra wydaną na podstawie ww. art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a., to rozpatrzenie sprawy przed Trybunałem Konstytucyjnym może mieć wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Treść powołanego przepisu wskazuje zatem na konieczność wystąpienia pomiędzy toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym, a innym postępowaniem ścisłego związku (kwestia prejudycjalna), polegającego na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej.
Ponadto z przywołanego przepisu wynika również, że jego zastosowanie ma charakter fakultatywny. Ocena co do potrzeby jego zastosowania pozostawiona została zatem uznaniu sądu, który - podejmując postanowienie w tym zakresie - winien zbadać, czy w określonym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu postępowania.
W ocenie składu orzekającego, w rozpoznawanej sprawie taka potrzeba nie zachodzi. Za koniecznością zawieszenia postępowania kasacyjnego nie przemawiają bowiem względy ekonomii procesowej, sprawiedliwości, spójności systemu prawnego oraz jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego. Podkreślić trzeba, że poza wynikającym z przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązkiem właściwego zabezpieczenia prawa strony do sądu, wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, obowiązkiem sądu wynikającym z tego samego przepisu jest rozpatrzenie sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Także treść art. 7 p.p.s.a. wskazuje, że sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy. Nawet zatem w przypadku przyjęcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy do rozpoznania, sąd administracyjny ma obowiązek ustalić celowość ewentualnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W związku z powyższym wskazać należy, że z udostępnionych przez Trybunał Konstytucyjny informacji w sprawie o sygn. akt K/22 (https://trybunal.gov.pl/s/k-2-22) wynika, iż od dnia wpływu wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego i zarejestrowanej pod sygn. akt K 2/22, tj. od 31 grudnia 2021 r. do dnia wydania niniejszego postanowienia Trybunał Konstytucyjny nie wyznaczył terminu rozprawy. Kierując się zatem zasadą ekonomiki procesowej oraz koniecznością rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za zasadne zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 2367/22, dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl).
Jednocześnie skład orzekający pragnie wyjaśnić, że w przypadku wydania orzeczenia w rozpoznawanej sprawie na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny, skarżący kasacyjnie nie zostaną pozbawieni możliwości obrony swoich praw. W sytuacji bowiem, gdy Trybunał Konstytucyjny uzna, że regulacja zawarta w art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, to wówczas strona – na podstawie art. 272 § 1 p.p.s.a. - będzie uprawniona do wystąpienia o wznowienie postępowania.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.