Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1642/09 po rozpoznaniu skargi K. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...]. w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] sierpnia 2006 r. Nr [...], oddalił skargę.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpoznaniu odwołania K. P. utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. dotyczącej stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej chor. szt. K. P. W uzasadnieniu decyzji Minister Obrony Narodowej ustalił następujący stan faktyczny:
K. P. pełnił służbę wojskową w latach 1982-2003 ostatnio na stanowisku inspektora ds. środków transportowych i maszyn w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w [...] ([...]). Na podstawie rozkazu Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] września 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych i dyslokacyjnych w wojskowych komendach uzupełnień, w jednostce wojskowej, w której żołnierz pełnił zawodową służbę wojskową, z dniem 31 października 2003 r. wprowadzono nowy etat. Fakt ten spowodował likwidację stanowiska służbowego zajmowanego przez chorążego K. P. W zaistniałej sytuacji Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) oraz § 137 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.) – decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r., wypowiedział K. P. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej.
Zwolnienie chorążego z zawodowej służby wojskowej nastąpiło z dniem 31 lipca 2003 r., wskutek upływu, skróconego na wniosek żołnierza, terminu wypowiedzenia stosunku służbowego, dokonanego przez organ wojskowy.
W wyniku rozpatrzenia wniosku K. P. o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego, Dowódca Wojsk Lądowych decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. stwierdził wydanie decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. z naruszeniem prawa, jednak odmówił stwierdzenia nieważności wymienionej decyzji z uwagi na to, iż wywołała ona nieodwracalne skutki prawne, wskazując, że prawomocnym orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (TWKL) w [...] nr [...] z dnia 4 kwietnia 2005 r., chorąży został uznany za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej (kat. zdr. "E").
W dniu 14 maja 2008 r. K. P. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] sierpnia 2006 r., żądając uchylenia tej decyzji w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] czerwca 2003 r. i stwierdzenie jej nieważności. Żądanie powyższe zainteresowany oparł na przepisie art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 8 Kpa. Wskazywał, że orzeczenie TWKL w Kołobrzegu nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. zostało uchylone orzeczeniem tej samej Komisji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., stwierdzającym zdolność zainteresowanego do zawodowej służby wojskowej (kat. zdr. "Z").
Po rozpoznaniu powyższego wniosku, Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., odmówił wznowienia postępowania. Jednakże decyzja ta ze względów procesowych została uchylona przez Ministra Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2008 r.
Ponownie rozpatrując powyższą sprawę, Dowódca Wojsk Lądowych postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. i po przeprowadzeniu postępowania, decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. odmówił uchylenia wskazanej wyżej decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] sierpnia 2006 r.
Na skutek odwołania zainteresowanego żołnierza rezerwy sprawę rozpatrzył Minister Obrony Narodowej, który decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] czerwca 2009 r.
W ocenie organów obu instancji K. P. nie wykazał aby w niniejszej sprawie zaistniała sytuacja określona w art. 145 § 1 pkt 8 albo w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa.
Decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. została podjęta z uwzględnieniem orzeczenia TWKL w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r., stwierdzającego trwałą niezdolność chorążego do zawodowej służby wojskowej (kat. zdr. "E"), jednak nie w oparciu o to orzeczenie. Wspomniane orzeczenie TWKL w Kołobrzegu było jedynie dowodem na okoliczność nieodwracalnego skutku prawnego wywołanego decyzją Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] czerwca 2003 r. Orzeczenie TWKL w [...]z dnia [...] kwietnia 2005 r. nie zostało uchylone, zmienione, ani też w inny sposób wyeliminowane z obrotu prawnego. Takiego skutku nie wywołuje również wobec tego orzeczenia, późniejsze orzeczenie TWKL w [...]nr [...]z dnia [...]kwietnia 2008 r., gdyż jest ono decyzją wydaną w nowej sprawie.
Zatem fakt wydania orzeczenia TWKL w [...]z dnia [...]kwietnia 2008 r. nie ma wpływu na rozstrzygnięcie powzięte w decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...]sierpnia 2006 r. Orzeczenie to także nie istniało w dacie wydania decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...]sierpnia 2006 r. ani jako dowód, ani jako okoliczność faktyczna.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. P. wniósł, o uchylenie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...]sierpnia 2009 r. i o uchylenie decyzji organu I instancji. Podnosił zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 8 Kpa polegające na nieuwzględnieniu przez oba organy faktu uchylenie orzeczenia TWKL w [...]z dnia [...]kwietnia 2005 r. przez orzeczenie tejże Komisji z dnia [...]kwietnia 2008 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W powołanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 8 Kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną postępowanie wznawia się, gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Przepis ten może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki.
Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne i dowody istotne dla sprawy są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest to, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Nadto te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane.
W ocenie Sądu I instancji, organy obu instancji trafnie wskazały na brak wystąpienia w niniejszej sprawie przyczyn skutkujących uchyleniem ostatecznej decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...]sierpnia 2006 r. w trybie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego tą decyzją.
Jednocześnie Sąd wojewódzki wyjaśnił, iż skarżący powołując się na przesłanki zawarte w art. 145 § 1 pkt 8 i pkt 5 Kpa, wskazywał na fakt wydania w dniu 10 kwietnia 2008 r. przez TWKL w [...]orzeczenia, stwierdzającego jego zdolność do zawodowej służby wojskowej. Jednakże, czego w ogóle skarżący nie dostrzega, orzeczenie to w żaden sposób nie podważa wcześniejszego orzeczenia jej samej Komisji z dnia [...]kwietnia 2005 r., która wówczas stwierdziła jego trwałą niezdolność do zawodowej służby wojskowej.
Każde z tych orzeczeń określa zdolność żołnierza do zawodowej służby wojskowej w innym czasie. Orzeczenia te dzieli od siebie okres trzech lat, a więc stan zdrowia badanego mógł ulec w tym czasie zmianie. Nadto orzeczenie z dnia [...]kwietnia 2008 r. w żaden sposób nie ustosunkowuje się do poprzedniego orzeczenia z 2005 roku. Do orzeczeń Wojskowych Komisji Lekarskich należy stosować zasady trwałości decyzji administracyjnych.
Zdaniem Sądu I instancji, skarżący nie wykazał, aby orzeczenie z dnia [...]kwietnia 2005 r. TWKL w [...]zostało uchylone, albo zmienione. Wykazał jedynie, iż w kwietniu 2008 r. był zdolny do zawodowej służby wojskowej, co nie jest jednoznaczne, iż orzeczenie Komisji Lekarskiej z kwietnia 2005 r. było nieprawidłowe w chwili jego wydania, albo zostało uchylone.
Zatem zasadność decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...]sierpnia 2006 r., która zasadzała się na okoliczności niemożności pełnienia przez K. P. zawodowej służby wojskowej ze względów zdrowotnych (okoliczność ta niewątpliwie istniała w chwili podejmowania tej decyzji i była stwierdzona orzeczeniem TWKL z kwietnia 2005 r.), jako na przesłance uniemożliwiającej przywrócenie go do pełnienia tej służby, nie została przez skarżącego w niniejszym postępowaniu administracyjnym wzruszona.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł K. P. zaskarżając tenże wyrok w całości i opierając skargę kasacyjną na podstawie wskazanej w przepisie art. 174 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), przedmiotowemu wyrokowi zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 151 ustawy i oddalenie skargi na decyzję wydaną z naruszeniem art. 145 § 1 pkt. 5 kpa, a więc taką w której odmówiono wznowienia postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego, zakończonego decyzją odmowną na tej podstawie, iż skarżący był trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej, pomimo, iż okazało się, że skarżący nie był trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej, lecz jedynie czasowo, gdyż podczas kolejnego orzekania, wojskowa komisja lekarska stwierdziła zdolność do zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej, którym orzeczono zdolność do zawodowej służby wojskowej, wobec ustania trwałej niezdolności do służby stwierdzonej wcześniejszym orzeczeniem, jest nową okolicznością. Nie jest bowiem trwałą niezdolnością do służby takowa, która następnie ustaje. Konieczność zatem dokonania jednoznacznej wykładni pojęcia nowej okoliczności faktycznej nieznanej organowi w chwili wydawania decyzji, zaś istniejącej w chwili jej wydania, z punktu widzenia niniejszej sprawy, przesądza o potrzebie rozpoznania skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, Sąd I instancji naruszył prawo procesowe w stopniu takim, iż mogło ono mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez to, iż oddalił skargę na decyzję administracyjną, którą utrzymano w mocy decyzję odmawiającą wznowienia postępowania w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego, gdzie odmowę tę oparto na okoliczności w postaci trwałej niezdolności do zawodowej służby wojskowej, albowiem niezdolność do zawodowej służby wojskowej nie mogła być trwała, skoro innym orzeczeniem wojskowa komisja lekarska stwierdziła zdolność do zawodowej służby wojskowej. Nie ma tutaj znaczenia czas, który dzielił oba orzeczenia, skoro za pierwszym razem komisja lekarska jednoznacznie opowiedziała się za trwałą niezdolnością do służby, zaś następnie wskutek kolejnego orzeczenia lekarskiego okazało się, iż owa niezdolność do służby, nie jest trwała, lecz co najwyżej mogła być czasowa.
Należy pamiętać, iż orzeczenia lekarskie, opierają się na wiedzy specjalistycznej, stąd komisje orzekające winny znać różnicę pomiędzy tym, czy coś jest trwałe, a zatem nieodwracalne, na zawsze, stałe, a tym, iż trwałym nie jest.
Skoro zatem odmowę stwierdzenia nieważności oparto na okoliczności w postaci trwałej niezdolności do służby, następnie okazało się, iż skarżący do służby jest zdolny, to niewątpliwie okazało się, iż niezdolność do służby nie była trwałą i miało to wpływ na treść rozstrzygnięcia o odmowie stwierdzenia nieważności, albowiem nie da się wykluczyć, iż gdyby nie stwierdzono niezdolności do służby o charakterze trwałym, to skarżącemu nie odmówiono by stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego.
Zachodzi zatem związek przyczynowy pomiędzy okolicznością, która wywołała zmianę stanu faktycznego z chwili wydawania decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności, a prawdopodobieństwem rozstrzygnięcia o stwierdzeniu nieważności.
W konkluzji skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie opiera się wyłącznie na zarzucie naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów postępowania – art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej Ppsa, przez nieuzasadnione oddalenie skargi w sytuacji gdy zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem art.145 § 1 pkt.5 Kpa.
Ponieważ stosownie do art. 183 § 1 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną wyłącznie w granicach wyznaczonych przez jej podstawy, kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku ograniczała się do oceny zasadności przedstawionego wyżej zarzutu.
Zarzut ten jest nietrafny. Przede wszystkim myli się skarżący twierdząc, że zaskarżoną decyzją odmówiono wznowienia postępowania. Przedmiotem oceny Sądu I instancji była bowiem decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...]sierpnia 2009r., którą po wznowieniu postępowania, organ odmówił uchylenia decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...]sierpnia 2006r. Tą ostatnia decyzją stwierdzono, że decyzja o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej została wydana z naruszeniem prawa, jednak z uwagi na nieodwracalne skutki jakie wywołała odmówiono stwierdzenia jej nieważności (art. 156 § 2 Kpa).
W tym miejscu trzeba przypomnieć, że przesłanką zastosowania w/wym przepisu było orzeczenie komisji lekarskiej uznające skarżącego za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej z dnia [...]kwietnia 2005r.
W ocenie skargi kasacyjnej fakt, iż w dniu [...]kwietnia 2008r. komisja lekarska wydała orzeczenie, z którego wynika, że stan zdrowia skarżącego nie kwalifikuje go do żadnej grupy inwalidzkiej, stanowi nową okoliczność w rozumieniu art.145 § 1 pkt 5 Kpa, uzasadniającą po wznowieniu postępowania uchylenie decyzji z dnia [...]sierpnia 2006r. w części w jakiej odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oceniając zaskarżoną decyzję nie naruszył żadnego z przepisów, na zarzucie naruszenia których skarga kasacyjna została oparta.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt.5 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,
Należy podkreślić, że użyty w dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. łącznik "lub" ("nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody") wskazuje jednoznacznie na to, że wystąpienie co najmniej jednego z członów tej alternatywy ("nowych okoliczności faktycznych" bądź "nowych dowodów" - tzw. alternatywa zwykła) stanowi samoistną i wystarczającą podstawę wznowienia postępowania, o ile równocześnie są spełnione pozostałe przesłanki prawne wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a, a mianowicie: po pierwsze - są one "istotne dla sprawy", po drugie - istniały w dniu wydania decyzji (nie ma przy tym znaczenia czy wcześniejsze nieujawnienie tych okoliczności lub dowodów wynikało z niewłaściwie prowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego, czy też z zamierzonego nieujawnienia ich przez stronę); oraz po trzecie - nie były znane organowi, który wydał decyzję.
W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie orzeczenie komisji lekarskiej oceniające stan zdrowia skarżącego odmiennie, niż miało to miejsce w 2005r. stanowi nowy dowód, a nie okoliczność faktyczną jak chce tego skarga kasacyjna. Nie jest to jednak nowy dowód w rozumieniu art.145 § 1 pkt.5 Kpa uzasadniający uchylenie ostatecznej decyzji z dnia [...]sierpnia 2006r. Podstawy do uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji ostatecznej nie można upatrywać w orzeczeniu komisji lekarskiej z dnia [...]kwietnia 2008r., gdyż dowód ten nie istniał w dacie wydania decyzji z dnia [...]sierpnia 2006r. Orzeczenie lekarskie sporządzone po wydaniu decyzji ostatecznej nigdy nie może być nowym dowodem w rozumieniu art. 145 § 1 pkt.5 Kpa. Jak bowiem stwierdzono wcześniej dowody o jakich mowa w wymienionym przepisie muszą być ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, ale też muszą istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej. Określa się je jako nowe tylko dlatego, że nie były znane organowi w chwili podejmowania decyzji.
Dowód przestawiony przez skarżącego w postaci nowego orzeczenia komisji lekarskiej nie może podważać ustaleń i oceny jaka legła u podstaw podejmowania decyzji z dnia [...]sierpnia 2006r. w zakresie braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego z uwagi na nieodwracalność skutków jakie decyzja ta wywołała. W dacie podejmowania decyzji orzeczeniem komisji lekarskiej z dnia [...]kwietnia 2005r. skarżący został uznany za trwale niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750, ze zm.), żołnierzem zawodowym może być osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie, o nieposzlakowanej opinii, której wierność dla Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi wątpliwości, posiadająca odpowiednie kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby ustala wojskowa komisja lekarska. Osoba niezdolna do służby nie może pełnić służby wojskowej. Skoro w chwili wydania decyzji z dnia [...]sierpnia 2006r.nie istniało orzeczenie komisji lekarskiej podważające niezdolność skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej stwierdzoną orzeczeniem z dnia 4 kwietnia 2005r., zaś orzeczenie z dnia [...]kwietnia 2008r. nie stanowi dowodu o jakim mowa w art.145 § 1 pkt 5 Kpa, to należy zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny Orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 Ppsa.