Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 403/09, po rozpoznaniu skargi T. F. na decyzję Rektora Wyższej Szkoły [...] w Ł. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr l.dz. [...] uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału [...] Wyższej Szkoły [...] w Ł. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Dziekan Wydziału [...] Wyższej Szkoły [...] w Ł. skreślił T. F. z listy studentów Wyższej Szkoły [...] w Ł. wskazując, iż wyżej wymieniony nie przystąpił do sesji egzaminacyjnej, która odbyła się w terminie od [...] stycznia 2009 r. do [...] lutego 2009 r., a tym samym jej nie zaliczył oraz nie dokonał wpłaty czesnego.
W odwołaniu od powyższej decyzji T. F. wniósł o jej uchylenie. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7, 8, 9, 10, 61 § 4 i art. 105 k.p.a. Stwierdził, że wydanie decyzji nastąpiło z rażącym naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, bowiem nie został poinformowany o wszczęciu postępowania administracyjnego, a tym samym nie zapewniono mu czynnego udziału w każdym stadium postępowania i nie umożliwiono mu wypowiedzenia się do zebranych materiałów, dowodów i ustaleń. Skarżący podniósł, że aktualnie toczy się pomiędzy stronami postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie odwołania od decyzji Dziekana Wyższej Szkoły [...] w Ł. z dnia [...] czerwca 2008 r. o skreśleniu T. F. z listy studentów z powodu niezaliczenia roku akademickiego 2007/2008. Podał, iż w skardze wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji i rygor taki został nadany, co oznacza, iż do dnia prawomocnego rozstrzygnięcia skargi przez sąd administracyjny, decyzja o jego skreśleniu z listy studentów nie podlega wykonaniu, a postępowanie w niniejszej sprawie powinno być umorzone jako bezprzedmiotowe albo zawieszone.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Rektor Wyższej Szkoły [...] w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc, iż decyzja Dziekana o skreśleniu T. F. z listy studentów spowodowana była faktem, iż postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie III SA/Łd 559/08 wstrzymano wykonanie decyzji Rektora z dnia [...] lipca 2008 r. utrzymującej w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] o skreśleniu T. F. z listy studentów z dniem [...] czerwca 2008 r. Ponadto organ wskazał, że T. F. jako student Wyższej Szkoły [...] w Ł. winien był przystąpić do egzaminów w terminie sesji egzaminacyjnej, tj. od dnia [...] stycznia 2009 r. do [...] lutego 2009 r., zaś w powyższym terminie nie pobrał dokumentów niezbędnych do przystąpienia do egzaminów, nie brał udziału w sesji egzaminacyjnej, ani też nie dokonał wpłat.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ stwierdził, że pełnomocnik skarżącego całkowicie pomija postawę swego mocodawcy po wydaniu postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji Rektora z dnia [...] lipca 2008 r., a zwłaszcza fakt, że nie podjął żadnych działań w celu otrzymania indeksu i karty egzaminacyjnej, a tym samym zaliczeniu sesji. Dopiero pismem z dnia [...] lutego 2009 r. (data wpływu [...] luty 2009 r.) T. F. zwrócił się z wnioskiem o wyznaczenie terminu egzaminów, który faktycznie należy traktować jako wniosek o przedłużenie sesji zimowej, czego obowiązujące przepisy nie przewidują.
Mając na uwadze stan faktyczny sprawy organ uznał, iż decyzja Dziekana jest prawidłowa i brak jest podstaw do jej uchylenia. Zapisy dotyczące podstaw do skreślenia studenta wynikają z norm powszechnie obowiązujących, tj. z ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, a także ze statutu Uczelni, jak również z regulaminu studiów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi T. F. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzucił naruszenie art. 190 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Dziekana Wyższej Szkoły [...] w Ł., pomimo, iż nie zachodziły przesłanki skreślenia skarżącego z listy studentów wskazane w decyzji Dziekana oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niezawieszenie postępowania w zakresie ponownego skreślenia skarżącego z listy studentów, pomimo że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego dotyczącego decyzji Rektora Wyższej Szkoły [...] w Ł. z dnia [...] lipca 2008 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Dziekana o skreśleniu skarżącego z listy studentów.
Skarżący wniósł o załączenie do niniejszego postępowania akt sprawy o sygn. akt III SA/Łd 559/08 tut. Sądu, w której zapadło już rozstrzygnięcie co do uprzedniego skreślenia skarżącego z listy studentów, z uwagi na okoliczność, że materiały i dowody zgromadzone w powyższej sprawie są niezbędne dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.
W uzasadnieniu skargi podniósł argumenty podobne jak w odwołaniu i wskazał, iż pomimo zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym sprawy, organ, nie czekając na rozstrzygnięcie Sądu, podjął ponowną decyzję o skreśleniu skarżącego z listy studentów – co, w jego ocenie, jest niezrozumiałe. W tym zakresie skarżący zaznaczył, że pomimo zapadłego postanowienia o wstrzymaniu wykonania uprzedniej decyzji o skreśleniu z listy studentów, organ wydał decyzję o ponownym skreśleniu. Skarżący, jako niezrozumiały, uznał także podaną przez organ inna przyczynę skreślenia, a mianowicie brak wpłat czesnego.
Skarżący wywiódł, ze skoro w czerwcu 2008 r. został skreślony z listy studentów, a tym samym został pozbawiony praw studenta, to w rezultacie w żaden sposób nie był zobligowany do uiszczania jakichkolwiek wpłat na rzecz WS[...] w Ł. Z kolei, powołana przez organ okoliczność nieprzystąpienia przez skarżącego do sesji egzaminacyjnej od dnia [...] stycznia 2009 r. do [...] lutego 2009 r. jest także niezasadna, a to z tego powodu, że w uzasadnieniu organ nawet nie określił o jaką sesję egzaminacyjną chodzi. Skarżący zwrócił przy tym uwagę, że nie miał zaliczonej sesji zimowej 2007/2008, do której przystąpienie, a tym bardziej zaliczenie, umożliwiałyby działania organów WS[...].
W odpowiedzi na skargę, Rektor Wyższej Szkoły [...] w Ł. wniósł o jej oddalenie. Jego zdaniem odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a., o którym mowa w art. 207 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym nie ma na celu zastąpienia przepisów szczegółowych przedstawionych wcześniej aktów prawnych a ich ewentualne wspomożenie. Co do zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wskazał, że wyrok WSA w Łodzi w sprawie III SA/Łd 559/08 został wydany 11 maja 2009 r., a zaskarżoną decyzję Rektor podjął [...] czerwca 2009 r. Organ stwierdził, że nie ma sporu co do kwestii, że każda z fakultatywnych przesłanek skreślenia studenta z listy studentów stanowi przesłankę samoistną. Nie wyklucza to jednak możliwości skorzystania przez organ z każdej z nich łącznie, jeżeli uzasadnia to aktualny stan sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem w niniejszej sprawie, zaskarżonej decyzji można postawić skuteczny zarzut sprzeczności z prawem, w rozumieniu art. 145 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Mając na uwadze treść podstawy prawnej rozstrzygnięcia, którą stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), tj. art. 160 oraz art. 190 ust. 2, Wojewódzki Sąd wskazał, iż w każdym z przypadków podstawą prawną do skreślenia studenta musi być wyłącznie odpowiedni przepis ustawy, a przepisy regulaminu lub umowy można przywołać jedynie w uzasadnieniu decyzji o skreśleniu. Co więcej przepisy te należy powołać, gdyż to na organie dokonującym skreślenia ciąży obowiązek wykazania, że w danym wypadku zachodzi przesłanka ustawowa, o której mowa w art. 190 ust. 2 ustawy (użyte przez ustawodawcę słowo "może"). Zawarty tu bowiem zakres fakultatywności nie oznacza dowolności, więc wymaga obiektywizujących odniesień np. stypizowanych w regulaminie studiów. Nadto, w decyzji o skreśleniu należy wskazać konkretny punkt z art. 190 ustawy, bo samo wskazanie numeru artykułu nie jest określeniem podstawy prawnej, ale co najwyżej zbioru ją zawierającego.
Według Sądu I instancji, w niniejszej sprawie organ I instancji nie tylko nie wskazał konkretnego punktu art. 190 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym, jako podstawy prawnej wydania decyzji z dnia 18 marca 2009 r. o skreśleniu T. F. z listy studentów Wyższej Szkoły [...] w Ł., ale w ogóle nie wskazał art. 190 ust. 2 ustawy. Organ natomiast powołał przepisy regulaminu studiów, tj. m. in. § 18 ust. 3, którego nie ma w załączonym regulaminie oraz § 20 ust. 1 pkt 1, zgodnie z którym student zostaje skreślony z listy studentów w przypadku niepodjęcia studiów przez okres jednego miesiąca bez powiadomienia uczelni. Przy czym, jak zauważył dalej Sąd, ten ostatni przepis nie odnosi się do niniejszej sytuacji, ponieważ w czasie, gdy organ I instancji wydał powyższą decyzję T. F. oczekiwał na rozstrzygnięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi jego skargi na decyzję Rektora Wyższej Szkoły [...] w Ł. z dnia [...] lipca 2008 r. utrzymującej w mocy decyzję Dziekana o skreśleniu go z listy studentów z dniem [...] czerwca 2008 r. Wprawdzie Sąd postanowieniem z dnia 19 listopada 2008 r. orzekł o wstrzymaniu wykonania decyzji z dnia [...] lipca 2008 r., ale w związku z zażaleniem Rektora na to postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny dopiero postanowieniem z dnia 20 stycznia 2009 r. oddalił zażalenie. Natomiast, już pismem z dnia [...] lutego 2009 r. T. F. zwrócił się do Rektora o niezwłoczne wyznaczenie pierwszego terminu egzaminów sesji zimowej 2007/2008.
Z kolei, następny powołany przez organ I instancji w decyzji z dnia [...] marca 2009 r. przepis, to § 20 ust. 2 pkt 1, 2, 3 regulaminu studiów, reguluje wszystkie przypadki skreślenia studenta z listy studentów, które określono w regulaminie studiów.
Następnie WSA w Łodzi zwrócił uwagę, na naruszenie prawa, których dopuścił się organ II instancji. Dokonując kontroli tej decyzji Sąd I instancji wskazał, że jako podstawę zaskarżonej decyzji organ wymienił tylko art. 190 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym oraz § 20 ust. 3 regulaminu studiów. Wydając decyzję organ nie powołał się zatem na art. 190 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym ani na żaden konkretny punkt tego przepisu, a w konsekwencji nie określił podstawy prawnej decyzji o skreśleniu.
Sąd I instancji wskazał także, że ogólnikowo powołany został przez organy obu instancji regulamin studiów Wyższej Szkoły [...] w Ł., bez wskazania daty jego uchwalenia, czy obowiązywania. Również załączony do akt sprawy Regulamin Studiów Niepaństwowej Wyższej Szkoły [...] w Ł. nie zawiera daty uchwalenia, czy też obowiązywania, zatem Sąd nie mógł ocenić, czy mógł on stanowić podstawę do skreślenia skarżącego z listy studentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, mając na względzie art. 207 ust. 1 powołanej ustawy o szkolnictwie wyższym, stwierdził, iż sprawa skreślenia studenta z listy należy do wymienionych nim kategorii spraw, zatem do podejmowanych decyzji w tym przedmiocie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, które to zastosowanie polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Wskazał, iż w utrwalonym orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Obywatel ma prawo do tego, by jego oparte na prawie materialnym roszczenia i wnioski były rozpatrywane w ramach przewidzianej prawem procedury i w określonych przez prawo formach.
Nie jest natomiast zgodne z zasadami konstytucyjnymi takie postępowanie organów administracji, w którym wnioski obywateli załatwiane są poza taką procedurą i w formach jej nie znanych, powoduje to bowiem stan niepewności prawnej i ogranicza prawa obywateli do ochrony swych uprawnień przed organami administracji publicznej i przed sądami. Rozstrzygnięcia wydane w tego typu sprawach powinny być starannie uzasadnione, z odniesieniem się do okoliczności danej sprawy. Sporządzając uzasadnienie decyzji organ administracji publicznej winien mieć zatem na uwadze szczególną funkcję jaką przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego wyznaczają tej części decyzji i wymogi (wskazane w art. 107 § 3 k.p.a.), którym powinno ono odpowiadać. Zawarte w uzasadnieniu motywy rozstrzygnięcia są bowiem istotne dla strony, która korzystając z przysługującego jej prawa zaskarżenia decyzji będzie mogła ocenić i ustosunkować się do argumentów organu wydającego decyzję, ale także, co w rozpoznawanej sprawie wymaga podkreślenia, ich treść pozwala Sądowi na dokonanie oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania i jego skutku w postaci decyzji.
W niniejszej sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, decyzje organów obu instancji nie odpowiadają powyższym wymogom. Jako uzasadnienie decyzji organ I instancji wskazał nieprzystąpienie skarżącego do sesji egzaminacyjnej, która odbyła się w terminie od [...] stycznia 2009 r. do [...] lutego 2009 r., a tym samym jej niezaliczenie oraz brak wpłat czesnego wynikających z umowy o kształcenie. Zatem, organ I instancji ograniczył się wyłącznie do wskazania, że została spełniona przesłanka niezaliczenia semestru oraz nieuiszczenia czesnego, zapominając, iż należy również w sposób szczegółowy i przekonujący uzasadnić, że w sprawie tej musiało zapaść takie, a nie inne rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego. Przede wszystkim organ nie wyjaśnił, czy skarżący w terminie wskazanej w uzasadnieniu sesji egzaminacyjnej trwającej od [...] stycznia 2009 r. do [...] lutego 2009 r. nie zaliczył sesji zimowej 2008/2009, a jeżeli tak, to na jakiej podstawie mógł uczęszczać na zajęcia, a następnie przystąpić do tej sesji, skoro nie miał zaliczonej sesji zimowej 2007/2008.
Co więcej, sesji co do której spór między skarżącym a organem uczelni zawisł przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, a rozstrzygnięty został dopiero wyrokiem z dnia 11 maja 2009 r., który uprawomocnił się z dniem 16 lipca 2009 r. Nadto Sąd I instancji uznał, że jeżeli organ I instancji skreślił skarżącego z tego powodu, że nie zaliczył on egzaminów z sesji zimowej 2007/2008 w czasie sesji egzaminacyjnej, która odbyła się w terminie od [...] stycznia 2009 r. do [...] lutego 2009 r., to również i w tej części nie wyjaśnił na jakiej podstawie skarżący mógł do tej sesji przystąpić, skoro nie miał zgody Dziekana. Co prawda, jak zauważył Sąd I instancji, WSA w Łodzi postanowieniem z dnia 19 listopada 2008 r. wstrzymał wykonanie decyzji Rektora z dnia [...] lipca 2008 r. o skreśleniu skarżącego z listy studentów, a postanowieniem z dnia 20 stycznia 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie organu, niemniej jednak rozstrzygnięcie podejmowane w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma charakter tymczasowy i co do zasady okres obowiązywania ochrony tymczasowej kończy się z chwilą wydania orzeczenia kończącego postępowanie przed Sądem I instancji.
W niniejszej sprawie skutek wydania orzeczenia w przedmiocie wstrzymania zaskarżonej decyzji polegał na tym, że skarżący pomimo wydania decyzji o skreśleniu go z listy studentów nadal nim pozostawał. Sąd I instancji wyjaśnił, że nie oznacza to jednak, że skarżący mógł przystąpić do sesji egzaminacyjnej bez zgody Dziekana. Jak wynika bowiem z § 16 pkt 1 regulaminu studiów, student ma prawo do sesji poprawkowej realizowanej na jego wniosek, za zgodą Dziekana. Z akt sprawy nie wynika, a organ tego nie wyjaśnił, aby skarżący uzyskał zgodę Dziekana na przystąpienie do sesji egzaminacyjnej.
Natomiast z § 16 pkt 2 ppkt 1 i 2 regulaminu wynika, że student może otrzymać wpis warunkowy na wyższy semestr, ale też za zgodą Dziekana. Natomiast organ nie wyjaśnił, czy w związku z postanowieniem Sądu o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów podjęta została przez Dziekana decyzja o wpisie warunkowym. Z akt sprawy powyższe nie wynika, a zatem na jakiej podstawie skarżący miał przystąpić do sesji egzaminacyjnej w terminie od [...] stycznia 2009 r. do [...] lutego 2009 r. nie zostało przez organy wyjaśnione w uzasadnieniach decyzji. Okoliczności tej nie wyjaśnia również zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.
Ponadto, Sąd I Instancji dokonał analizy stanu faktycznego w zestawieniu z treścią § 14 pkt 3 regulaminu studiów, z którego wynika, że po zakończeniu sesji egzaminacyjnej student może przystąpić do egzaminu tylko za zgodą Dziekana, po udokumentowaniu powodu zmiany terminu egzaminu. Skarżący pismem z dnia [...] lutego 2009 r. wystąpił do Rektora Wyższej Szkoły [...] w Ł. o wyznaczenie pierwszego terminu egzaminów sesji zimowej 2007/2008. Z akt sprawy nie wynika, że Rektor podjął decyzję w tym zakresie. Analiza materiału pozwala stwierdzić, że skarżący we wcześniejszym terminie nie mógł wystąpić z powyższym wnioskiem, gdyż postanowienie NSA o wstrzymaniu wykonania decyzji o skreśleniu z listy studentów zapadło dopiero 20 stycznia 2009 r., zaś jego doręczenie stronom nastąpiło z datą późniejszą.
Sąd I instancji wskazał, że również organ odwoławczy nie odniósł się do przedstawionych argumentów, ani do wniosków odwołania, nie wyjaśnił też w sposób prawidłowy dlaczego utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji, ograniczając się wyłącznie do wykazania, że została spełniona przesłanka niezaliczenia semestru i nieuiszczania czesnego, a odstępując od obowiązku szczegółowego i przekonującego uzasadnienia podjętego, w ramach uznania administracyjnego, rozstrzygnięcie. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia – w przypadku jej zaskarżenia – ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu prawem działania w ramach uznania administracyjnego, czy podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza te granice i nie jest rozstrzygnięciem dowolnym. Prawidłowe zredagowanie uzasadnienia ma bowiem istotne znaczenie dla zasady przekonywania obywateli wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych powodów Sąd I instancji uznał, iż materiał dowodowy w sprawie skreślenia skarżącego z listy studentów nie został zgromadzony i rozpatrzony w sposób dostateczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Ponieważ w cytowanym wyżej art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym postanowiono, że do decyzji podejmowanych przez organy uczelni obu instancji stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a., wskazane organy winny dążyć do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przed podjęciem rozstrzygnięcia oraz winny kierować się zasadami prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania do organów Państwa i udzielać stronom stosownych informacji (art. 7- 9 k.p.a.), a decyzje uzasadnić w sposób odpowiadający przepisom prawa (art. 107 § 1- 3 k.p.a.).
Toteż, Sąd I instancji stwierdził naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach wskazań co do dalszego postępowa Sąd zobowiązał organy administracji, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględniły wszystkie powyższej wskazane w uzasadnieniu wyroku uwagi oraz ponownie zebrały i oceniły materiał dowodowy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Rektor Wyższej Szkoły [...] w Ł. W skardze zarzucił:
- - na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 60 ust. 5, art. 62 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 65 ust. 1, art. 99 ust. 4, art. 160 ust. 1, 2 i 3, art. 189 ust. 1 i 2 pkt 1-3, art. 190 ust. 2 pkt 2 i 3, art. 192 ust. 1 pkt 1, 2, 4 i art. 207 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym, § 1, § 2 ust.1 pkt 1-15 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 2 listopada 2006 r. w sprawie dokumentacji przebiegu studiów (Dz. U. Nr 224, poz. 1634) oraz § 14 pkt 6 i § 18 pkt 11 Statutu Wyższej Szkoły [...] w Ł. stanowiącego załącznik do decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] i § 1 oraz § 20 ust. 2 pkt 2 i 3 a także ust. 3 Regulaminu Studiów Niepaństwowej Wyższej Szkoły [...] w Ł. zatwierdzonego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...], który wszedł w życie od 1 października 2007 r. – przez błędną ich wykładnię,
- - na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 151, art. 145 § 1 lit. a i c P.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 i art. 3 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dziekana Wydziału [...] Wyższej Szkoły [...] w Ł. w sytuacji zaistnienia przesłanek do oddalenia skargi.
Kasator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zdaniem kasatora, stanowisko przedstawione przez skarżącego w skardze, a wcześniej w odwołaniu, nie kwestionuje ustalonego przez organ stanu faktycznego będącego podstawą wydanych decyzji, dotyczącego zaistnienia przesłanek skutkujących skreśleniem T. F. z listy studentów, który to stan faktyczny został ustalony w oparciu o akta osobowe studenta prowadzone zgodnie z § 1 i § 2 ust. 1 pkt 1-15 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 2 listopada 2006 r. w sprawie dokumentacji przebiegu studiów.
W niniejszej sprawie, zdaniem organu, Sąd większość wskazanych w zarzucie pierwszym skargi kasacyjnej przepisów pominął a inne zmarginalizował i bez próby uzasadnienia takiego stanowiska uwypuklił rolę przepisów k.p.a. – pomocniczych, stosowanych odpowiednio. Wedle Rektora, Sąd I instancji nie wziął pod uwagę sytuacji, gdy przepisy szczególne regulują kwestie istotne dla niniejszej sprawy na tyle precyzyjnie, iż nie ma potrzeby odpowiedniego sięgania do k.p.a. oraz nie rozważył możliwości sprzeczności pewnych szczególnych regulacji do k.p.a. Natomiast minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony stanowi bezwzględne stosowanie przepisów k.p.a. z pominięciem odrębności wynikających z ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i aktów wydanych do jej wykonania i na jej podstawie.
Podniósł także, iż z art. 65 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wynika, że uchwały senatu uczelni są wiążące w zakresie kompetencji stanowiących dla innych organów uczelni jej pracowników, doktorantów i studentów. Oznacza to, że zarówno Dziekan jak i Rektor, a także student T. F. są związani postanowieniami regulaminu, który już w § 1 podkreśla konieczność zgodności z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i statutem. § 20 ust. 2 pkt 2 i 3 regulaminu powtarza zapisy ustawy dotyczące przyczyn skreślenia z listy studentów, natomiast ust. 3 precyzuje, że skreślenie następuje w formie decyzji, którą podejmuje Dziekan i doręcza ją studentowi na piśmie. Przepis ten jasno wskazuje jakie elementy decyzja powinna zawierać, do których należą przyczyny skreślenia i pouczenie o przysługującym prawie odwołania się do Rektora w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji. Kasator zwrócił uwagę, że przepis ten reguluje omawianą kwestię nieco inaczej niż przepisy k.p.a., które w tym zakresie nie mają zastosowania.
Jego zdaniem, pogląd ten wzmacniają m. in. przepisy art. 99 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym umocowujący organ wskazany w statucie (§ 18 pkt 11), tj. rektora do określenia zasad pobierania i wysokości opłat w uczelni niepublicznej, art. 160 ust. 1, 2 i 3 – jednoznacznie wskazujący, że organizację i tok studiów oraz związane z nim prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów a warunki odpłatności za studia określa urnowa zawarta między uczelnią a studentem w formie pisemnej.
Rektor podkreślił, iż podane w decyzjach przesłanki zostały ustalone przez organ z urzędu, a T. F. zawierając z uczelnią umowę i zapoznając się z regulaminem studiów miał pełną świadomość swoich praw i obowiązków oraz możliwych konsekwencji ich naruszania, w tym skreślenia z listy studentów. Dokumentacja przebiegu studiów umożliwiła podjęcie przez organy decyzji, lecz z uzasadnienia Sądu nie wynika, że działania organów oceniał w oparciu o przedstawione w zarzucie przepisy prawa materialnego. Zdaniem kasatora, Sąd nie wziął też pod rozwagę okoliczności związanych z autonomią szkół wyższych ani tego, że organy uczelni to nie organy administracji oraz że mogą wystąpić sytuacje uniemożliwiające odpowiednie zastosowanie przepisów k.p.a. Tym samym, w ocenie kasatora, uchylonym przez Sąd I instancji decyzjom nie można było zarzucić sprzeczność z prawem, a orzekające w sprawie organy dopełniły obowiązku działania zgodnego z prawem. Natomiast Sąd I instancji kwestii tej nie badał, a skoncentrował się na zbyt szerokiej interpretacji odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. (art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
W rozpatrywanej sprawie wnoszący skargę kasacyjną oparł ją na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 P.p.s.a, a mianowicie na naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię oraz naruszeniu przepisów postępowania.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego nie jest zasadny. Naruszenie przepisu prawa materialnego może polegać bądź na niewłaściwym zastosowaniu, bądź na błędnej wykładni. Niewłaściwe zastosowanie polega na błędnej subsumcji, co wyraża się w tym, że ustalony w sprawie stan faktyczny został błędnie uznany za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w konkretnej normie prawnej, względnie gdy do ustalonego stanu faktycznego, błędnie nie zastosowano określonej hipotezy normy prawnej. Natomiast błędna wykładnia polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej.
Stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię, autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest przedstawić na czym polegała niewłaściwa interpretacja przepisu, a także sprecyzować swoje własne stanowisko wobec zaskarżonego wyroku, czyli wskazać właściwe znaczenie interpretowanej normy prawnej.
W niniejszej sprawie zarzucono Sądowi I instancji błędną wykładnię przepisu art. 60 ust. 5, art. 62 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 65 ust. 1, art. 99 ust. 4, art. 160 ust. 1, 2 i 3, art. 189 ust. 1 i 2 pkt 1-3, art. 190 ust. 2 pkt 2 i 3, art. 192 ust. 1 pkt 1, 2, 4 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, §1, § 2 ust. 1 pkt 1-15 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 2 listopada 2006 r. w sprawie dokumentacji przebiegów studiów, § 14 pkt 6 i § 18 pkt 11 Statutu Wyższej Szkoły [...] w Ł. stanowiącego załącznik do decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] i § 1 oraz § 20 ust. 2 pkt 2 i 3, a także ust. 3 Regulaminu Studiów Niepaństwowej Wyższej Szkoły [...] w Ł. zatwierdzonego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...], który wszedł w życie od 1 października 2007 r. W skardze kasacyjnej w żaden sposób jednak nie wskazano na czym miałaby polegać nieprawidłowa wykładnia przepisów i jaka jest – zdaniem skarżącego – właściwa ich interpretacja.
Jak już wspomniano, naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej. Zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego nie spełnia tego warunku, gdyż kasator zamiast wskazać określoną normę prawną, która została błędnie zinterpretowana przez Sąd, ogranicza się do wyliczenia szeregu przepisów. Taki sposób sformułowania zarzutu należy uznać za wadliwy.
Nadto, z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż kasator upatruje wady orzeczenia Sądu I instancji w pominięciu przez ten Sąd większości wskazanych w zarzucie naruszenia prawa materialnego przepisów, "zmarginalizowaniu" innych i "uwypukleniu" przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które winny być stosowane jedynie odpowiednio.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawiony wywód jurydyczny jest niezrozumiały i wewnętrznie sprzeczny. Należy zauważyć, że z jednej strony kasator zarzuca Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię, a z drugiej strony zarzuca naruszenie tych samych przepisów poprzez ich pominięcie oraz "zmarginalizowanie".
W tej sytuacji, zarzut naruszenia art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" P.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 i art. 3 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) należy również uznać za niezasadny. Zarzut ten pozostaje bowiem w ścisłym związku z zarzutem naruszenie prawa materialnego. Tym samym, aby przepisy art. 151 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" P.p.s.a. mogły stanowić podstawę kasacyjną niezbędne jest jednoczesne wskazanie, jakich mających wpływ na wynik sprawy naruszeń przepisów prawa materialnego, sąd pierwszej instancji się dopuścił. Tymczasem, jak już wskazano powyżej, kasator zarzut naruszenia prawa materialnego postawił w sposób nieprawidłowy.
Nie jest też trafny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. Powołany przepis formułuje jedną z podstaw uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną, mianowicie stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest więc wystarczające powołanie tylko tego przepisu. Musi on być powołany wraz z tymi przepisami postępowania, które zostały naruszone. W przeciwnym razie Naczelny Sąd Administracyjny, który jest związany granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), nie ma podstaw, aby zarzut ten ocenić. W skardze kasacyjnej natomiast naruszenia tego przepisu nie powiązano z naruszeniem żadnego przepisu postępowania administracyjnego.
Podniesiony natomiast w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 3 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych jest niezrozumiały, gdyż przepis ten reguluje zakres przedmiotowy nadzoru orzeczniczego Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a.