Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7.02.2006 r. sygn. akt II SA/Op 480/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po rozpoznaniu skargi W. M., uchylił decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] nr [...], którymi przyznano skarżącemu świadczenia pieniężne (odprawa, ekwiwalent za urlop) w związku ze zwolnieniem ze służby. Wojewódzki Sąd wyjaśnił, że kontrola decyzji administracyjnych polega na zbadaniu ich zgodności z prawem obowiązującym w dniu wydania decyzji oraz trafności zastosowania tych przepisów w odniesieniu do istniejącego w dacie orzekania stanu faktycznego, jednak zasada ta doznaje wyjątków, gdy sąd obowiązany jest uwzględnić takie zdarzenia prawne, które zaszły w toku postępowania sądowoadministracyjnego, np. stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu prawnego z ustawą zasadniczą lub wyeliminowaniem z obrotu prawnego wyrokiem Sądu, aktu wcześniejszego w oparciu o który został wydany akt późniejszy podlegający kontroli. Ta ostatnia sytuacja miała miejsce w sprawie ze skargi W. M, stwierdził Sąd, bowiem decyzje o zwolnieniu skarżącego ze służby, których następstwem były decyzje o przyznaniu świadczeń związanych ze zwolnieniem, zostały uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z dnia 13.11.2005r. sygn. akt II SA/Wa 1209/04, a wobec tego logiczną konsekwencją jest uchylenie zaskarżonych decyzji, bowiem oparto je na niezgodnej z prawem decyzji co powoduje, że naruszają one art. 110 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu nie do obrony byłby pogląd o spełnieniu przesłanek upoważniających organ do przyznania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ww. przepisie, gdy decyzja warunkująca to przyznanie okazałą się wadliwa.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...], reprezentowany przez radcę prawnego, domagając się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania albo uchylenie i oddalenie skargi i zarzucając:
- naruszenie art. 2, 7 i art. 184 Konstytucji, poprzez nierespektowanie zasady demokratycznego państwa prawnego, wyrażające się oceną legalności zaskarżonej decyzji na podstawie stanu faktycznego, nieistniejącego w dacie wydawania decyzji, bez uwzględnienia stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania decyzji,
- naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 100 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), polegające na uznaniu, iż organ naruszył ten przepis przyznając zwolnionemu ze służby skarżącemu (decyzją podlegającą wykonaniu) świadczenia przewidzianego ustawą,
- naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 152 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie stanu faktycznego i prawnego z daty wydania zaskarżonej decyzji i oceną tej decyzji wg stanu faktycznego z daty wyrokowania, zaistniałego po upływie znacznego okresu czasu od wydania decyzji.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji w obrocie prawnym pozostawała decyzja o zwolnieniu W. M. ze służby, opatrzona klauzulą natychmiastowej wykonalności, a zatem podlegająca wykonaniu, zatem zgodnie z art. 110 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej należało wypłacić świadczenia związane ze zwolnieniem, a skoro sąd administracyjny kontroluje legalność aktów administracyjnych, to stosuje prawo obowiązujące w dniu ich wydania w odniesieniu do istniejącego w tym dniu stanu faktycznego i prawnego, a nie ma podstaw do oceniania w kontekście zdarzeń przyszłych i niepewnych, które organowi nie mogły być znane. Taka ocena pozostaje – zdaniem skarżącego – w sprzeczności z zasadą demokratycznego państwa prawa, regułami logicznego rozumowania i wydaje się być naruszeniem zasady legalizmu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw, bowiem zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu nie narusza prawa.
Zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez W. M. decyzja, jako podstawę prawną wymienia art. 110 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), zgodnie z którym funkcjonariusz zwolniony ze służby otrzymuje odprawę i ekwiwalent pieniężny za urlop, a W. M. takie świadczenia zaskarżoną decyzją przyznano. Z istoty tego przepisu wynika, iż świadczenie, o którym w nim mowa, w niniejszej sprawie to odprawa i ekwiwalent pieniężny za urlop, związane są z rozwiązaniem stosunku służbowego. Taka sytuacja, tj. zwolnienie W. M. ze służby i przyznanie mu w związku z tym odprawy i ekwiwalentu pieniężnego za urlop, miała miejsce, zaskarżona decyzja była wynikiem zwolnienia ze służby. Jednak decyzja w sprawie zwolnienia ze służby W. M. została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13.07.2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1209/04, który stał się prawomocny. Wobec tego odpadła przyczyna, o której mowa w art. 110 ust. 1 pkt 1 i ustawy o Służbie Więziennej, dla której funkcjonariusz mógł otrzymać odprawę i ekwiwalent pieniężny za urlop, gdyż te świadczenia są związane wyłącznie ze zwolnieniem ze służby.
Przenosząc to na grunt przepisów o postępowaniu stwierdzić należy, że w dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zaistniała sytuacja, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa", tj. wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Stosownie do tego przepisu, w sprawie zaskarżonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeśli decyzja została wydana w oparciu o inna decyzją, która została następnie uchylona. Oczywistym w sprawie jest, że zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu decyzja o przyznanych W. M. świadczeniach, została wydana w oparciu, jak to stanowi art. 145 § 1 pkt 8 kpa, o decyzję o zwolnieniu ze służby. Tylko bowiem w takim przypadku tj. zwolnienie ze służby służą m.in. odprawa i ekwiwalent pieniężny za urlop, co wynika z cyt. przepisu art. 110 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej, o czym byłą mowa wyżej. Wobec tego, rozpoznając skargę na decyzję dotyczącą tych świadczeń, Sąd był zobligowany do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa. W każdym bowiem innym przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenia stopień naruszenia prawa, czy to materialnego czy procesowego i w zależności czy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (prawo materialne), czy mogło mieć istotny wpływ (prawo procesowe) zaskarżone orzeczenie administracyjne uchyla, natomiast w sytuacji zaistnienia przesłanki dającej podstawę do wznowienia postępowania art. 145 § 1 lit. b, sąd zawsze uchyla orzeczenie. Tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozstrzygnął sprawę, rozpoznając skargę W. M. na decyzję przyznającą świadczenia w związku ze zwolnieniem ze służby.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 ppsa.