Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 21 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1356/06, oddalił skargę Z. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z [...] nr [...] w przedmiocie odmowy sfinansowania kursu języka angielskiego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd powołał się na ustalenia organów i treść decyzji ostatecznej, którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą Z. S. sfinansowania kursu języka angielskiego. Organy ustaliły, iż żołnierz zawodowy Z. S. został zwolniony z mocy prawa na podstawie art. 174 ust. 3 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.). Zgodnie z art. 119 ust. 1 tej ustawy w okresie dwóch lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, były żołnierz może korzystać z pomocy w zakresie przekwalifikowania, doradztwa zawodowego lub pośrednictwa pracy udzielonej przez właściwe organy. Możliwość korzystania z tej pomocy przepisy uzależniają od sposobu rozwiązania stosunku służbowego. Przyczyny stanowiące przesłankę do uzyskania takiej pracy, ustawa w art. 119 ust. 1 wymienia te, o których stanowią przepisy art. 111, pkt 3, 8, 9 lit. b i pkt 10 oraz art. 112 pkt 3-5 powołanej ustawy, przewidujące poszczególne przypadki zwolnienia ze służby. Wśród nich nie występuje przyczyna, o której stanowi art. 174 ust. 3, a która stanowiła podstawę zwolnienia żołnierza w tej sprawie.
W decyzji ostatecznej Minister Obrony Narodowej odparł zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP, gdyż – jego zdaniem – ustawa z 2003 r. miała b. długi okres Vacatio legis (wrzesień 2003 r. do lipca 2004 r.), a ponadto przewidywała termin przedawnienia do 31 grudnia 2005 r.
W tym okresie zainteresowani i uprawnieni do pomocy rekonwersyjnej żołnierze mogli korzystać ze swych uprawnień ustawowych.
Ponadto organ odmawiając racji stronie stwierdził, że wprawdzie art. 120 ust. 3 i art. 174 ust. 3 stanowią "zbieżność literalną" jednakże traktują o zupełnie innej sytuacji prawnej odpowiednio żołnierza zawodowego i byłego żołnierza zawodowego.
W skardze na decyzję ostateczną Z. S. zarzucił naruszenie art. 6 i 7 k.p.a. w związku z art. 174 ust. 3 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz art. 32 i 64 ust. 1 Konstytucji RP i domagał się uchylenia obu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kontrolując legalność decyzji nie uwzględnił skargi uznając, iż zaskarżone decyzje nie naruszają prawa.
Sąd powołał się na przepis art. 120 ustawy z 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym były żołnierz zawodowy, o którym mowa w art. 119 ust. 1, w okresie dwóch lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, z zastrzeżeniem ust. 3, może korzystać z pomocy w zakresie przekwalifikowania, doradztwa zawodowego lub pośrednictwa pracy, udzielanej przez właściwe organy.
W ramach pomocy, o której mowa w ust. 1 mogą być pokrywane koszty:
- przekwalifikowania zawodowego lub przyuczenia do zawodu, doradztwa zawodowego albo odbywania praktyk zawodowych;
- przejazdów z miejsca zamieszkania byłego żołnierza zawodowego do ośrodków szkolenia, w których następuje przekwalifikowanie zawodowe lub przyuczenie do zawodu, albo miejsca odbywania praktyk zawodowych;
- zakwaterowania w okresie szkolenia lub przyuczenia do zawodu albo odbywania praktyk zawodowych.
Zdaniem Sądu pomocą, o której mowa w ust. 1 może być objęty również żołnierz zawodowy przeniesiony do dyspozycji, za zgodą dowódcy jednostki wojskowej, w którego dyspozycji żołnierz ten pozostaje oraz żołnierz zawodowy w okresie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez właściwy organ. Natomiast art. 119 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, że żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej z powodu, o którym mowa w art. 111 pkt 3, 8, 9 lit. b i pkt 10 oraz art. 112 pkt 3-5, korzysta z pierwszeństwa w zatrudnieniu, w szczególności w administracji publicznej oraz na stanowiskach pracy związanych z obronnością kraju.
Z powyżej przytoczonego przepisu wynika, iż kwestia pomocy rekonwersyjnej ściśle wiąże się z aktem rozwiązującym stosunek zawodowej służby wojskowej, pomoc ta jest ewentualną konsekwencją jego rozwiązania.
Sąd przyjął, jak to wynika z akt sprawy, że skarżący został z dniem 31 lipca 2004 r., na podstawie art. 174 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy.
W myśl tego przepisu, jeżeli żołnierz zawodowy pozostaje w dyspozycji, o której mowa w ust. 1 pkt 3 dłużej niż dwanaście miesięcy, jego zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje z mocy prawa z dniem 31 lipca 2004 r.
W ocenie Sądu, powód zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej nie został ujęty w art. 119 powołanej powyżej ustawy, co przesądza, iż nie jest on osobą uprawnioną do otrzymania pomocy rekonwersyjnej.
Sąd nie podzielił zarzutów skarżącego, dotyczących naruszenia w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji zasad ogólnych, określonych w art. 7 i 8 k.p.a., bowiem spór między stronami sprowadzał się do odmiennej interpretacji przepisów prawa materialnego.
Sąd nie podzielił również zarzutów o naruszeniu przepisów ustawy zasadniczej, gdyż we właściwym zastosowaniu przez organ przepisów ustawy, trudno się dopatrzyć naruszenia przepisów Konstytucji RP, które skarżący wymienia w skardze, zaś skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. S., reprezentowany przez radcę prawnego A. R. i zaskarżając wyrok w całości, skargę kasacyjną oparł o obie podstawy z art. 174 ustawy P.p.s..a. zarzucając:
- naruszenie prawa materialnego:
- art. 88a ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) w związku z art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) i art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie wobec skarżącego, w sytuacji gdy sprawa związana z postaniem możliwości skorzystania przez skarżącego z pomocy rekonwersyjnej (z prawa podmiotowego do takiej pomocy) faktycznie była konsekwencją rozpoczęcia przed dniem 1 lipca 2004 r. procedury, która skarżącego doprowadziła do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i oceny Sądu w tym względzie przeciwne temu stanowisku są wadliwe prawnie (nie odpowiadają prawu), ewentualnie:
- art. 120 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), z powodu jego błędnej wykładni, która nie uwzględniając normy prawnej wynikającej z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP prowadziła do naruszenia art. 32 Konstytucji RP, wykluczając możliwość skorzystania przez skarżącego zwolnionego z mocy prawa w dniu 31 lipca 2004 r. z zawodowej służby wojskowej, w trybie art. 174 ust. 3 cyt. ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, co miało wpływ na treść wyroku oraz
- naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi, pomimo obowiązku odmiennego rozstrzygnięcia (ze względu na treść przepisów, które powinny w sprawie być zastosowane jako uzasadnienie decyzji w sprawie skarżącego), w tym również naruszenie przepisu art. 141 § 4 ustawy P.p.s.a., wymagającego uwzględnienia w uzasadnieniu wyroku także kwestii wyjaśniających w sposób likwidujący wątpliwości, podstawę prawną rozstrzygnięcia (jako następstwo wyinterpretowanej treści normy prawnej zastosowanej przez sąd).
Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku, przekazania sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej autor rozwijając zarzuty stwierdził, iż Sąd nie uzasadnił swego stanowiska jasno i rzeczowo.
W szczególności Sąd merytorycznie nie odniósł się w uzasadnieniu wyroku do zarzutu naruszenia przepisu art. 32 i art. 34 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem jednozdaniowy wywód w tym przedmiocie nie jest wystarczający. Zaakceptowanie sztywnej, literalnej wykładni przepisów art. 120, art. 119 w związku z przepisami art. 111 oraz art. 112 ustawy pragmatycznej, przy równoczesnym pominięciu w ustalaniu treści obowiązującej normy prawnej dla żołnierzy zawodowych zwolnionych jak skarżący w dniu 31 lipca 2004 r., z przyczyny wskazanej w art. 174 ust. 1 pkt 3 ustawy pragmatycznej konsekwencji prawnych, wynikających z przepisów art. 183, art. 169 i art. 174 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy pragmatycznej, a ponadto art. 32 i art. 64 ust. 1 Konstytucji RP bezpodstawnie wyrzuca poza nawias podmiotów uprawnionych do pomocy rekonwersyjnej żołnierzy zawodowych zwolnionych ze służby po dniu 1 lipca 2004 r., w tym jak skarżący zwolnionych z dniem 31 lipca 2004 r. Sąd ustalił (akceptując ustalenia faktyczne organu wojskowego), że decyzją Nr [...] z dnia [...] Minister Obrony Narodowej odwołał mjr Z. S. od pełnienia służby w jednostce organizacyjnej poza resortem obrony narodowej, zwolnił z zajmowanego stanowiska służbowego i z dniem 1 czerwca 2002 r. skierował do dyspozycji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON w oparciu o art. 20 ust. 3 i art. 35 ust. 5 w związku z art. 20A ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W dyspozycji pozostając do dnia 31 lipca 2004 r. do ostatniej chwili (do 1 lipca 2004 r.) oczekiwał on na wyznaczenie na stanowisko służbowe, a po 1 lipca 2004 r. już tylko na zwolnienie z zawodowej służby wojskowej. Sprawa wyznaczenia go na stanowisko służbowe po dniu [...] lub zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej została zainicjowana (wszczęta aktem przeniesienia do dyspozycji po zwolnieniu ze stanowiska służbowego) przed 1 lipca 2004 r., skutkiem czego zdaniem pełnomocnika skarżącego miał do niego zastosowanie przepis art. 169 ustawy pragmatycznej, a w związku z nim dotychczasowe przepisy o pomocy rekonwersyjnej (art. 88 i art. 88a ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Gdyby był zwolniony ze służby przed 1 lipca 2004 r. (a nie skorzystał dotąd z pomocy rekonwersyjnej) miałby do niego zastosowanie przepis art. 183 ustawy pragmatycznej. Przepis art. 120 ustawy pragmatycznej ma natomiast zastosowanie do żołnierzy pełniących służbę po dniu 1 lipca 2004 r. na stanowiskach służbowych lub w rezerwie kadrowej (w rozumieniu nowej ustawy pragmatycznej) oraz we wszystkich innych przypadkach w tej ustawie określonych, z wyjątkiem wymienionych w przepisach przejściowych nowej ustawy pragmatycznej. Zdaniem skarżącego, usprawiedliwiony jest w tym przypadku zarzut naruszenia prawa materialnego to jest przepisów art. 88a ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w związku z art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie wobec skarżącego, w sytuacji gdy sprawa związana z powstaniem możliwości skorzystania przez skarżącego z pomocy rekonwersyjnej (z prawa podmiotowego do takiej pomocy) faktycznie była konsekwencją rozpoczęcia przed dniem 1 lipca 2004 r. procedury, która skarżącego doprowadziła do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i oceny Sądu w tym względzie przeciwne temu stanowisku są wadliwe prawnie ewentualne naruszenia przepisu art. 120 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z powodu jego błędnej wykładni, która nieuwzględniając normy prawnej wynikającej z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP prowadziła do naruszenia art. 32 Konstytucji RP, wykluczając możliwość skorzystania przez skarżącego zwolnionego z mocy prawa w trybie art. 174 ust. 3 cyt. ustawy z dnia 11 września 2003 r. Miało to wpływ na treść wyroku. Usprawiedliwiony jest również w konsekwencji pierwszego – zarzut naruszenia przepisów postępowania, to jest przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ przez nieuwzględnienie skargi, pomimo obowiązku odmiennego rozstrzygnięcia (ze względu na treść przepisów, które powinny w sprawie być zastosowane jako uzasadnienie decyzji w sprawie skarżącego), w tym również zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 ustawy P.p.s.a., wymagającego uwzględnienia w uzasadnieniu wyroku kwestii wyjaśniających podstawę prawną rozstrzygnięcia (jako następstwo wyinterpretowanej treści normy prawnej zastosowanej przez sąd).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. Naczelny Sad Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która jednak w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Sąd rozpoznał więc sprawę tylko w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną.
Związanie Sądu odwoławczego granicami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego wyboru podstawy, wskazania naruszonych przepisów, sformułowania zarzutów, ich uzasadnienia, a przy zarzucie naruszenia przepisów postępowania wykazania, że mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wadliwe, bądź niepełne sformułowanie zarzutów utrudnia, a niekiedy wręcz uniemożliwia dokonanie kontroli instancyjnej.
Sporządzona w tej sprawie skarga kasacyjna odpowiada wprawdzie wymaganiom formalnym z art. 176 ustawy P.p.s.a. jednakże postawione w niej zarzuty nie są trafne.
Opierając skargę kasacyjną o obie podstawy z art. 174 ustawy P.p.s.a. zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ oraz art. 141 § 4 ustawy P.p.s.a., autor skargi kasacyjnej związał z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Z powyższych względów Sąd Administracyjny jako pierwsze poddał ocenie zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Błędnie skarga kasacyjna zarzuca naruszenie art. 88a ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i w związku z tym przepisu art. 64 ust. 1 Konstytucji, gdyż przepis art. 88a nie miał zastosowania wobec uchylenia ustawy z 1970 r. przepisem art. 190 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750) z dniem 1 lipca 2004 r.
Nie jest także trafne powoływanie się przez skarżącego na przepis art. 169 ustawy z 2003 r., który nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych do spraw wszczętych lecz niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r.
Przedmiotowa sprawa została wszczęta wnioskiem Z. S. w dniu 13 lutego 2006 r., a zatem nie miał do niej zastosowania przepis intertemporalny, z mocy którego należałoby stosować przepisy ustawy z 30 czerwca 1970 r.
Nie można podzielić poglądu prezentowanego w skardze kasacyjnej, że przedmiotowa sprawa rozpoczęła się pod rządami ustawy z 1970 r., na mocy której skarżący został przeniesiony do dyspozycji, bowiem zarówno zwolnienie Z. S. na podstawie przepisu art. 174 ust. 3 nowej ustawy (zamieszczonego w rozdziale 11 zawierającym przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe) jak i załatwienie wniosku o udzielenie pomocy rekonwersyjnej nastąpiło na podstawie przepisów ustawy z 11 września 2003 r.
Odnośnie zarzutu naruszenia przepisu art. 120 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych Sąd uznał, iż zarówno w petitum skargi kasacyjnej jak i w jej uzasadnieniu powołano go w sposób ogólny, mimo iż przepis ten skonstruowany jest z czterech ustępów. Brak wskazania konkretnego przepisu z dokładnym oznaczeniem ustępu nie pozwala na poddanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku w zakresie wykładni tego przepisu. Sąd odwoławczy z racji związania granicami skargi nie jest uprawniony do ustalania, który z ustępów artykułu 120 autor skargi kasacyjnej uważał za naruszony, bądź też interpretować wniesioną skargę. Z powyższych względów tak postawiony zarzut naruszenia prawa materialnego nie mógł spowodować zbadania legalności zaskarżonego wyroku.
Nie można uznać za zasadny zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 141 § 4 ustawy P.p.s.a. Ten ostatni przepis określa elementy uzasadnienia wyroku, stanowiąc że powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sporządzone uzasadnienie odpowiada tym wymaganiom, a Sąd pierwszej instancji zawarł odpowiednie wyjaśnienie przyjętej podstawy prawnej.
Zarzut naruszenia przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny ocenił jako gołosłowny, zwłaszcza iż skarga kasacyjna nie wykazała na czym konkretnie miałoby polegać naruszenie tego przepisu oraz nie wykazała, iż mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a.