Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 230/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2018 nr., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby. Zaskarżoną decyzją uchylono rozkaz personalny Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], w części dotyczącej terminu zwolnienia skarżącego ze służby w Straży Granicznej (31 października 2018 r.), a także orzeczono o zwolnieniu skarżącego ze służby w Straży Granicznej z dniem 31 grudnia 2018 r. W pozostałym zakresie utrzymano w mocy decyzję organu I instancji (w/w rozkaz personalny).
Od powyższego wyroku z dnia 3 lipca 2019 r. skarżący, reprezentowany przez adwokata wniósł skargę kasacyjną.
Wnioskiem z dnia 14 maja 2020 r. skarżący złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o zawieszenie postępowania kasacyjnego w związku z zaistnieniem okoliczności, która uzależnia rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy od wyniku postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt II SA/Wa 1412/18 do czasu jej rozpoznania.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że przedmiotem postępowania o sygn. akt II SA/Wa 1412/18 jest orzeczenie lekarskie nr [...] w przedmiocie zdolności do służby skarżącego. Stanowi ono okoliczność uruchomienia podstawy prawnej zwolnienia skarżącego ze służby rozkazem personalnym NR [...] Komendanta Głównego Straży Granicznej, zmienionego decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], której skutkiem jest zwolnienie skarżącego ze służby stałej w Straży Granicznej z dniem 31 grudnia 2018 r., kontrolowanych sądowoadministracyjnie w postępowaniu o sygn. akt II SA/Wa 230/19 (niniejsza sprawa), którego wyrok jest przedmiotem skargi kasacyjnej w sprawie niniejszej.
Dalej, w uzasadnieniu wniosku o zawieszenie skarżący wskazał, że wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1224/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt II SA/Wa 1412/18, został uchylony i przekazany do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Podstawą uchylenia przez był art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Podano, że Naczelny Sąd Administracyjny dopatrzył się również błędnego rozdzielenia spraw przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Skarżący podkreślił, że mając na uwadze charakter orzeczenia lekarskiego nr [...] stanowiącego podstawę decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji skutkującej zwolnieniem skarżącego ze służby w Straży Granicznej z dniem 31 grudnia 2018 r. oraz bezpośrednio godzącego w interes prawny skarżącego, wskazane jest, w jego ocenie, zawieszenie postepowania do czasu rozpoznania sprawy o sygn. akt II SA/Wa 1412/18.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu prze sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej "p.p.s.a."), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Przyjęte w analizowanym przepisie rozumienie kwestii prejudycjalnej zakłada istnienie ścisłego związku pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego. Związek ten polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej.
Zarówno w piśmiennictwie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych kwestia warunków dopuszczalności zastosowania art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. interpretowana jest jednolicie. Uznaje się, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania wówczas, gdy orzeczenie, które zapadnie w innym postępowaniu, będzie stanowić podstawę rozstrzygnięcia w zawieszonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wtedy w sprawie sądowoadministracyjnej występuje tzw. zagadnienie wstępne, a więc sytuacja, gdy uprzednie rozstrzygnięcie zagadnienia występującego w sprawie, może wpływać na wynik postępowania, uzasadniając celowość wstrzymania czynności w postępowaniu do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii.
Wobec brzmienia powyższych przepisów należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1412/18, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. K. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby, uchylił zaskarżone orzeczenie. Orzeczeniem tym, Centralna Komisja Lekarska uznała skarżącego za zdolnego do służby w Straży Granicznej z ograniczeniem. Uznała go za trwale niezdolnego do służby na zajmowanym stanowisku. Jako przeciwskazania wskazano: służbę z dostępem do broni palnej; zakaz przewożenia ludzi, prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych; służbę nadmiernie obciążającą narząd ruchu, w tym urazy mechaniczne, służbę w warunkach zapylenia, unikanie nadmiernych wysiłków fizycznych (prowokacja zaburzeń wentylacji). Jako kategorię zdolności do służby wskazano kat. B. Termin kolejnego badania wyznaczono za dwa lata.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1286/18, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Komendanta Głównego Straży Granicznej, umorzył postępowanie przed tym Sądem. W uzasadnieniu postanowienia podał, że Komendant Główny Straży Granicznej wniósł skargę na orzeczenie CKL z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], które zostało również zaskarżone do tegoż Sądu odrębną skargą wniesioną przez J. K. W wyniku rozpoznania tej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 lutego 2019 r. sygn. akt. II SA/Wa 1412/18 uchylił zaskarżone orzeczenie. W ocenie Sądu I instancji, wobec rozpoznania już przez ten Sąd skargi J. K. wyrokiem z dnia 8 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1412/18 – rozpoznanie skargi Komendanta Głównego Straży Granicznej w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1286/18 stało się bezprzedmiotowe. Sąd wskazał, że rozstrzygnięcie sprawy ze skargi na akt administracyjny wyrokiem kończy postępowanie i uniemożliwia wydanie kolejnego wyroku względem skontrolowanego już aktu. Oznacza to, iż przestał istnieć przedmiot sprawy sądowoadministracyjnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1412/18 do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Komendant Główny Straży Granicznej, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 91 § 2 w zw. z art. 109 w zw. z art. 65 § 1 p.p.s.a., poprzez nieodroczenie rozprawy w dniu 8 lutego 2019 r. z powodu niepowiadomienia uczestnika postępowania (Komendanta Głównego Straży Granicznej) o terminie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1412/18, co skutkowało pozbawieniem uczestnika postępowania (Komendanta Głównego Straży Granicznej) możliwości uczestnictwa w rozprawie w dniu 8 lutego 2019 r. bezpośrednio poprzedzającej wydanie zaskarżonego wyroku i zaprezentowania na tej rozprawie stanowiska w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uczestnik postępowania (Komendant Główny Straży Granicznej), pomimo złożenia skargi na orzeczenie CKL z dnia [...] maja 2018 r., będącej przedmiotem rozprawy, został pozbawiony możliwości przedstawienia swojego stanowiska, a tym samym został pozbawiony prawa do obrony – co w konsekwencji skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1224/19, w pkt 1)uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; w pkt 2) odstąpił od zasądzenia od J. K. na rzecz Komendanta Głównego Straży Granicznej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu NSA wskazał, że choć nie wszystkie argumenty autora skargi kasacyjnej są zasadne, to jednak prawidłowo stwierdza on, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka nieważności postępowania określona w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że, że skoro orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] stało się przedmiotem odrębnych skarg zarówno J. K., jak i Komendanta Głównego Straży Granicznej, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, to zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a. Komendant Główny Straży Granicznej nie był uczestnikiem postępowania sądowego wszczętego skargą J. K., jak również J. K. nie był uczestnikiem postępowania sądowego wszczętego skargą Komendanta Głównego Straży Granicznej. Stosownie bowiem do treści art. 33 § 1 p.p.s.a., osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. NSA wskazał, że Komendant Główny Straży Granicznej sam wniósł skargę na orzeczenie z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1286/18, co w konsekwencji wykluczało możliwość uznania go za uczestnika postępowania w sprawie ze skargi J. K. na to samo orzeczenie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1412/18. Z tego powodu podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 91 § 2 w zw. z art. 109 w zw. z art. 65 § 1 p.p.s.a., poprzez nieodroczenie rozprawy w dniu 8 lutego 2019 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1412/18 z uwagi na niepowiadomienie Komendanta Głównego Straży Granicznej o terminie tej rozprawy – okazały się zdaniem NSA niezasadne.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna zasługiwała jednak na uwzględnienie, albowiem Sąd ten z urzędu stwierdził naruszenie przez Sąd I instancji innych przepisów procesowych, które doprowadziło do pozbawienia Komendanta Głównego Straży Granicznej możności obrony swych praw, a mianowicie naruszenie art. 111 § 1 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 111 § 1 p.p.s.a., sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą. W przypadku zaistnienia takiej sytuacji, powołany przepis obliguje sąd do połączenia kilku oddzielnych spraw toczących się przed tym sądem w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia. Ratio legis art. 111 § 1 p.p.s.a. wskazuje bowiem na eliminowanie przypadków odrębnego rozpoznawania spraw, w których zachodzi tożsamość przedmiotu postępowania.
W okolicznościach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, przed którym toczyły się dwie odrębne sprawy ze skarg J. K. oraz Komendanta Głównego Straży Granicznej na to samo orzeczenie CKL z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], zamiast połączenia tych spraw do łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, do czego obligował go przepis art. 111 § 1 p.p.s.a., wyznaczył terminy rozpraw na dzień 8 lutego 2019 r. (sprawa II SA/Wa 1412/18) oraz na dzień 12 lutego 2019 r. (sprawa II SA/Wa 1286/18). Sąd na pierwszej z tych rozpraw wydał wyrok uchylający zaskarżone orzeczenie, zaś na drugiej rozprawie wydał postanowienie o umorzeniu postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w ten sposób Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w istocie pozbawił Komendanta Głównego Straży Granicznej możności obrony swych praw w związku z zamiarem kwestionowania legalności orzeczenia CKL z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], gdyż – jak wyżej wskazano – podmiot ten nie mógł być uczestnikiem postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1412/18 i jako że sprawa ta została rozstrzygnięta przez Sąd bez jego wiedzy i przed zakończeniem postępowania wszczętego z jego własnej skargi na to samo orzeczenie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1286/18, które zostało umorzone – w praktyce uniemożliwiono Komendantowi Głównemu Straży Granicznej jakikolwiek udział w postępowaniu dotyczącym w/w orzeczenia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe uchybienie skutkuje nieważnością postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z uwagi na fakt, iż postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1286/18 o umorzeniu postępowania w sprawie ze skargi Komendanta Głównego Straży Granicznej na orzeczenie CKL z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] stało się prawomocne, Sąd I instancji, ponownie rozpoznając niniejszą sprawę, uwzględni okoliczność, że Komendant Główny Straży Granicznej jest uczestnikiem postępowania wszczętego skargą J. K. ze wszystkimi tego konsekwencjami procesowymi.
Wobec powyższego uznać należy, że w istocie sprawa dotycząca skargi na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] – które to orzeczenie było podstawą wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2018 r. w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby – nie została zakończona. Zasadne zatem jest zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie – do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1412/18. Spełniona bowiem została przesłanka, o której mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Mając zatem na uwadze wskazane powyżej przepisy prawa oraz stan faktyczny i okoliczności niniejszej sprawy, uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.