Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 774/15 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu wniosku Przedsiębiorstwa "L." Spółka Jawna w S., wstrzymał wykonanie decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.
W uzasadnieniu postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku. Przedstawione przez skarżące Przedsiębiorstwo okoliczności stanowią uprawdopodobnienie twierdzenia, że wykonanie decyzji przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej spowodować może niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Projektowana linia elektroenergetyczna ma bowiem przebiegać przez nieruchomość, na której znajdują się hale produkcyjne skarżącego Przedsiębiorstwa, w których to halach i na położonych przy nich placach w systemie 3 – zmianowym pracuje 100 pracowników.
Ponadto wskazano, że w aktach administracyjnych sprawy znajdują się decyzje wydane w trybie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.g.n.". Wojewoda Podlaski decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty Suwalskiego z dnia [...] maja 2014 r. zezwalającą na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości, której to decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Jak jednak ustalono, złożona od decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. skarga została uwzględniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 23 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 790/14, uchylił zaskarżoną decyzję.
Pismem z 30 grudnia 2015 r. P. S.A. z siedzibą w K. złożyły wniosek o zmianę postanowienia z dnia 8 kwietnia 2015 r. i odmowę wstrzymania zaskarżonej decyzji Wojewody Podlaskiego.
Wnioskodawca wniósł również o przeprowadzenie, na zasadzie art. 106 § 3 P.p.s.a., dowodu z dokumentów dołączonych do pisma, tj.:
- 1) kopii pisma z dnia 30 października 2015 r. zatytułowanego "Wniosek o ustalenie wysokości odszkodowania" wraz z załącznikami w tym w szczególności wraz z kopią oświadczenia kierownika budowy o zakończeniu prac budowlanych na działkach skarżącego na okoliczność wykonania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, tj. przeprowadzenia przez działki dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400kV Ełk – Granica RP;
- 2) oświadczenia P. S.A. z dnia 27 maja 2015 r. na okoliczność wysokości przyznanej uczestnikowi dotacji oraz zagrożenia utraty dotacji.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji Wojewody Podlaskiego jest bezprzedmiotowe z racji, że decyzja została zrealizowana w całości. Pozostawienie w obrocie ww. postanowienia może także narazić uczestnika postępowania, jak również Skarb Państwa na szkodę związaną z utratą dotacji w wysokości 185.850.000 zł.
Podkreślono również, że inwestycja ma strategiczne znaczenie dla bezpieczeństwa, energetycznego Rzeczpospolitej Polskiej. Po pierwsze, łącząc systemy Polski i Litwy umożliwi - w razie potrzeby - zabezpieczenie dostaw energii elektrycznej dla Polski z systemów elektroenergetycznych państw bałtyckich. Po wtóre, ma szczególne znaczenie terenów północno - wschodniej oraz centralnej Polski. Dostawy prądu do tych obszarów obecnie odbywają się poprzez pojedyncze linie przesyłowe o napięciu 220kV, w większości wybudowane wiele lat temu. Stan ten ulegnie zmianie dopiero wraz z zakończeniem realizowanej inwestycji, która zagwarantuje znaczącą poprawę bezpieczeństwa energetycznego milionów obywateli.
Inwestycja stanowi także domknięcie połączeń systemów elektroenergetycznych państw członkowskich Unii Europejskiej położonych wokół Morza Bałtyckiego (tzw. Pierścień Bałtycki). Z tego względu ma zasadnicze znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego całej Unii Europejskiej, w tym w szczególności krajów bałtyckich.
W odpowiedzi na wniosek Przedsiębiorstwo "L." Spółka Jawna w S. wniosło o jego oddalenie wskazując, że podnoszone argumenty nie dowodzą istnienia okoliczności, o których mowa w art. 61 § 4 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3 sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może jednak uchylić i zmienić takiego postanowienia. Muszą to być takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia.
Stosownie do treści art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Przepis art. 9 u.g.n. stanowi, że w sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego.
W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Wyłączenia przewidziane w art. 9 u.g.n. są w pełni zrozumiałe, gdyż decyzje w tych sprawach są wydawane pod presją okoliczności, po to by uniknąć zbędnej zwłoki. Wstrzymanie wykonania takich decyzji nastąpić może na zasadach ogólnych, w wyniku złożenia wniosku o wstrzymanie ich wykonania do organu odwoławczego lub do sądu administracyjnego, pod warunkiem złożenia skargi na tę decyzję (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 80/15).
Ponadto wyłączenia te należy uznać za wyraz uznania za większe dobro celów, którym służą przepisy wyłączone z działania art. 9 powołanej ustawy, niż celu, jakiemu służy generalnie regulacja art. 9, czyli ochrony własności (p. komentarz do art. 9 w: Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. E. Bończak – Kucharczyk, Lex 2013).
Z kolei z treści art. 124 ust. 1a u.g.n. wynika, że w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1 decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.
Podkreślić należy, że decyzja o niezwłocznym zajęciu wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa. Rozstrzygnięcie o niezwłocznym zajęciu daje możliwość rozpoczęcia procedury mającej na celu przeprowadzenie prac inwestycyjnych, ale tylko w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu. Zgodnie z brzmieniem art. 124 ust. 1a u.g.n. decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości może zostać wydana tylko po wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania. Jej subsydiarny charakter oznacza, że decyzja taka może istnieć w obrocie prawnym tylko wtedy, kiedy funkcjonuje w obrocie prawnym poprzedzającą ją decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.
W ramach niniejszej sprawy zostały wydane dwie decyzje, pierwsza - w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. – jest to decyzja Starosty Suwalskiego z dnia [...] maja 2014 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, druga – w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. – decyzja tego samego organu z dnia [...] maja 2014 r. zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wraz z rygorem natychmiastowej wykonalności. Decyzja z dnia [...] maja 2014 r. została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Podlaskiego z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...]. Z kolei decyzja Starosty Suwalskiego z dnia [...] maja 2014 r. o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wraz z rygorem natychmiastowej wykonalności została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Podlaskiego z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...]. W uzasadnieniu ww. decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. podniesiono, że niezwłoczne zajęcie nieruchomości podyktowane jest interesem społecznym, wyjątkowo ważnym interesem strony oraz zabezpieczeniem gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności podniesione w obecnie rozpoznawanym wniosku dają podstawy do zmiany postanowienia z dnia 8 kwietnia 2015 r. Należy bowiem przyjąć, że wskazane przez wnioskodawcę okoliczności, takie jak zrealizowane inwestycji oraz narażenie uczestnika postępowania i Skarbu Państwa na utratę dotacji można zakwalifikować jako mające znaczenie i wpływ na rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazać także należy, że utrata wielomilionowego dofinansowania inwestycji ze środków unijnych może skutkować znaczną szkodą nie tylko dla uczestnika postępowania, ale również dla Skarbu Państwa. Nie bez znaczenia postaje także ważny interes gospodarczy i społeczny, bowiem przedmiotowa inwestycja ma znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego Rzeczpospolitej Polskiej
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 4 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.