Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 874/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę A. Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Olsztynie z dnia (...) lipca 2009 r., nr (...) w przedmiocie odprawy pieniężnej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją personalną z dnia (...) maja 2009r., nr (...), Dyrektor Aresztu Śledczego w Bartoszycach, działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.), art. 31 ust. 1 pkt 4, art. 39 ust. 2 pkt 3, art. 110 ust. 2 i art. 111 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002r. Nr 207 poz. 1761 ze zm., dalej jako: ustawa o SW) orzekł o wypłacie plut. A. Z. odprawy pieniężnej za 11 lat 23 dni służby w wysokości 5693,10 zł. Uzasadniając orzeczenie podał, iż decyzją personalną z dnia (...) maja 2009r., nr 202/2009, zwolnił A. Z. ze Służby Więziennej w związku z orzeczeniem wobec niego kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Zgodnie z art. 110 ust. 2 ustawy o SW funkcjonariusz zwolniony na podstawie art. 39 ust. 2 pkt 3 tej ustawy otrzymuje 50% odprawy oraz ekwiwalent pieniężny za urlopy wypoczynkowe niewykorzystane w latach poprzedzających rok zwolnienia ze służby.
Jak wskazał organ, A. Z. wykorzystał w całości urlop wypoczynkowy za rok 2008, tj. poprzedzający rok zwolnienia. Natomiast zgodnie z art. 111 ust. 1 ustawy o SW wysokość odprawy dla funkcjonariusza w służbie stałej równa się wysokości trzymiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnymi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, a odprawa ulega zwiększeniu o 20% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami za każdy dalszy pełny rok wysługi ponad pięć lat nieprzerwanej służby.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. Z. wniósł o stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 K.p.a z powodu naruszenia art. 111 ust. 1 ustawy o SW. Zarzucił ponadto organowi: naruszenie art. 7, 9, 10 § 1, 11 oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz nierozpoznanie istoty sprawy i niezastosowanie do sprawy art. 108 K.p.a. Podniósł, iż organ błędnie wyliczył kwotę odprawy bowiem w pierwszej kolejności winien kwotę trzykrotności należnego uposażenia powiększyć o okres każdego pełnego roku nieprzerwanej służby uwzględniając czasookres pięciu lat nieprzerwanej służby. W jego przypadku, jak wskazał, jedenaście lat nieprzerwanej służby należało pomniejszyć o pięć lat, a następnie okres sześciu lat służby zwiększyć o 20% wyliczonego powyżej trzykrotności uposażenia, a otrzymaną kwotę należało powiększyć sześciokrotnie za każdy rok, lecz nie wyżej niż do kwoty sześciomiesięcznego zasadniczego uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym.
Dodał również, iż organ nie wykazał, aby w sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania przepisu art. 108 k.p.a., do czego był zobligowany, gdyż zaszła konieczność wypłaty odprawy ze względu na wyjątkowo ważny interes strony, który to wynikał z działań organu - zwolnienie ze służby.
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Olsztynie decyzją z dnia (...) lipca 2009r., Nr (...), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 31 ust.1 pkt 4, art. 39 ust. 2 pkt 3, art. 110 ust. 2 oraz art. 111 ust. 1 ustawy o SW. W uzasadnieniu decyzji podniósł, że funkcjonariuszowi, który przepracował pięć lat w służbie przysługuje odprawa w wysokości trzymiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnymi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, a za każdy następny rok służby przysługuje 20% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym.
Skarżący przepracował w Służbie Więziennej 11 lat i 23 dni, wobec czego wysokość odprawy stanowi - 4,2 wysokości miesięcznego uposażenia wraz z dodatkami (za pierwsze 5 lat służby - 3 miesięczne uposażenie + za następne 5 lat służby - 1 miesięczne uposażenie + za 1 rok służby - 20% uposażenia). Razem stanowi to: 3+1+0,2 = 4,2 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz dodatkami o charakterze stałym. Wskazał, iż wysokość przysługującej skarżącemu odprawy wyliczono w następujący sposób: 2711,00 zł (uposażenie zasadnicze wraz dodatkami w dniu zwolnienia) x 4,2 (miesięczne uposażenie) = 11386,20 zł x 50% (obniżenie zgodnie z art. 39 ust. 2 pkt 3 ustawy o SW) = 5693,10 zł (wysokość przysługującej odprawy). Podniósł także, że przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności zawarte w art. 108 k.p.a. mają charakter zamkniętego katalogu, który nie może być interpretowany rozszerzająco. Kluczowym zagadnieniem przy jego wprowadzeniu jest przekonanie organu administracyjnego, że warunek niezbędności jego wprowadzenia rzeczywiście zaistniał. Konkludował, iż w sprawie przyznana odprawa nie służy m.in. zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych skarżącego i nie można uznać, że jest to wyjątkowo ważny interes strony.
Skargę na tę decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A. Z. żądając jej uchylenia na skutek wypełnienia przez organ przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., co winno ponadto skutkować stwierdzeniem nieważności tej decyzji i stwierdzeniem, że została wydana z naruszeniem prawa, jak też uchylenia decyzji organu pierwszej instancji na skutek niezastosowania przez organ art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. Ponadto zarzucił: naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 11 oraz 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. z powodu niedostosowania decyzji organów do treści powyższych przepisów, błędne ustalenie przez organy stanu faktycznego sprawy, niezastosowanie w sprawie art. 79 ust. 1 w zw. z art. 81 i 83 na skutek treści art. 110 ust. 2 ustawy o SW, nieuwzględnienia w sprawie treści art. 229 § 4 ustawy Kodeks pracy, nieuwzględnienie przez organ odwoławczy okoliczności, iż decyzja organu pierwszej instancji została wydana zbyt wcześnie, jak też nieuwzględnienie zapisu art. 108 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanej decyzji, wniósł o jej oddalenie.
Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji ustalił, iż z akt sprawy wynika, że staż służby A. Z. w służbie więziennej wynosił 11 lat 23 dni, a jego miesięczne uposażenie w dacie podejmowania decyzji przez organ pierwszej instancji wynosiło 2711,00 zł. Uwzględniając okres służby skarżącego (11 lat 23 dni) Sąd pierwszej instancji uznał, że organy administracji prawidłowo obliczyły i posłużyły się wskaźnikiem wynoszącym 4,2 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz dodatkami o charakterze stałym (za pierwsze 5 lat służby - 3 miesięczne uposażenie + za następne 5 lat służby - 1 miesięczne uposażenie + za 1 rok służby - 20% uposażenia).
W ocenie Sądu pierwszej instancji prawidłowo również zastosowano, dla wyliczenia kwoty przysługującej odprawy, iloczyn zasadniczego uposażenia wraz dodatkami w dniu zwolnienia ze wskaźnikiem miesięcznego uposażenia, a otrzymaną w ten sposób kwotę zasadnie - 39 ust. 2 pkt 3 ustawy o SW - obniżono o 50%. Ponadto zasadnym było niewypłacenie skarżącemu ekwiwalentu za urlop, bowiem ze znajdującej się w aktach rocznej karty ewidencji obecności w pracy wynika, że w 2008r. A. Z. w całości wykorzystał urlop wypoczynkowy.
Odnosząc się do zarzutu skargi podnoszącego, że decyzja w przedmiocie wypłaty odprawy została podjęta przedwcześnie Sąd pierwszej instancji zauważył, iż powyższa decyzja, jak też orzeczona w stosunku do skarżącego decyzja w przedmiocie kary dyscyplinarnej wydalenia go ze służby zostały podjęte w tym samym dniu, tj. (...) maja 2009 r. Art. 39 ustawy o SW ustanawia istotną z punktu widzenia niniejszej sprawy zasadę, zgodnie z którą, stosunek służbowy ustaje z dniem określonym w decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby. Okoliczność zwolnienia funkcjonariusza ze służby nie jest więc zdarzeniem abstrakcyjnym. Zwolnienie to jest związane ze ściśle określoną datą tego zdarzenia, która musi być oznaczona w stosownej decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji przyjął, iż skoro Dyrektor Aresztu Śledczego oznaczył w decyzji nakładającej na skarżącego karę dyscyplinarną dzień (...) maja 2009r., jako dzień wydalenia ze służby, to całkowicie zasadnym było wydanie w tym samym dniu decyzji o wypłacie odprawy.
Co do zarzutu naruszenia art. 108 K.p.a. Sąd pierwszej instancji podniósł, że zastosowanie powyższego przepisu pozostawione zostało uznaniu organu orzekającego. Skoro więc w niniejszej sprawie organ uznał, iż odprawa nie służy m.in. zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych skarżącego, to w ocenie Sądu pierwszej instancji nie przekroczył on swoich kompetencji i nie naruszył zasad dotyczących nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności. Ponadto Sąd ten nie dopatrzył się naruszenia przez organy wskazanych w skardze przepisów postępowania. Skarżącego nie pozbawiono możliwości uczestniczenia w postępowaniu i przedstawiania swoich racji, a wyrażone w orzeczeniach stanowiska organów opierały się na obowiązujących przepisach prawa i były w sposób wyczerpujący umotywowane.
W ocenie Sądu pierwszej instancji nie zaszły także w sprawie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 i 7 K.p.a. umożliwiające stwierdzenie przez Sąd, jak i przez organ drugiej instancji (co do orzeczenia organu pierwszej instancji) nieważności podważanych decyzji.
Odnosząc się do argumentu skargi wskazującego, że udzielony w 2008 r. skarżącemu urlop, był urlopem prawnie nieskutecznym i niedopuszczalnym, czym organy naruszyły art. 79 ust. 1 w zw. z art. 81 i 83 ustawy o SW oraz art. 229 § 4 ustawy Kodeks pracy Sąd pierwszej instancji zauważył, iż stosowanie przepisów prawa pracy do niepracowniczego stosunku służbowego może mieć miejsce tylko wówczas, gdy stanowi tak konkretny przepis materialnego prawa administracyjnego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji ustawa o Służbie Więziennej nie zawiera generalnego odesłania do przepisów Kodeksu pracy, w związku z czym przyjmuje się domniemanie zupełności regulacji stosunków służbowych objętych tą pragmatyką i przepisami wykonawczymi do tej ustawy. Akta administracyjne niniejszej sprawy potwierdzają, że skarżący w 2008 r. wykorzystał urlop wypoczynkowy w wymiarze 31 dni roboczych, co prowadzi do wniosku, że organ pierwszej instancji nie naruszył dyspozycji powyżej wskazanego przepisu ustawy o SW.
Sąd pierwszej instancji podniósł również, że niezasadny jest zarzut, iż niezdolność chorobowa skarżącego pozostawała w opozycji do zwolnienia urlopowego w okresie niezdolności do pracy, bowiem przepisy ustawy o SW nie uzależniają możliwości skorzystania z urlopu wypoczynkowego od obowiązku legitymowania się aktualnym zaświadczeniem lekarskim o zdolności do świadczenia pracy. Przedmiotem niniejszego postępowania była kwestia wypłaty skarżącemu odprawy pieniężnej w związku z wydaleniem go ze służby. Materiał dowodowy sprawy niezbicie wskazuje, iż skarżącemu nie przysługiwał ekwiwalent za niewykorzystany urlop, co prowadzi do wniosku, iż wysokość kwoty odprawy nie została niesłusznie pomniejszona o należny ekwiwalent, a została ustalona przez organy w sposób prawidłowy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. Z. zarzucając mu w trybie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść orzeczenia:
- 1. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c) i pkt 3 p.p.s.a., polegającym na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było stwierdzenie wydania decyzji odwoławczej i poprzedzającej z rażącym naruszeniem prawa i ich uchylenie w całości z powodu; nieuwzględnienia i nieodniesienia się należycie i w całości przez organ odwoławczy do zarzutów zażalenia skarżącego, mających przesądzające znaczenie dla wyniku sprawy; pominięcia osoby skarżącego przed postępowaniem pierwszoinstancyjnym, przy czym naruszono dyspozycję art. 7, 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 110 ust. 2 w zw. z art. 79 ust. 1 w zw. z art. 83 ustawy o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.), poprzez błędne przyjęcie we wszystkich etapach niniejszego postępowania, nawet na etapie rozstrzygnięcia tego Sądu, że skarżącemu już w roku 2008 udzielono urlopu wypoczynkowego za rok 2008, czym naruszono dyspozycję art. 79 ust. 1 w zw. z art. 79 ust. 2 ustawy o SW w zw. z § 1 ust. 1 i 2, § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 listopada 1996 roku w sprawie urlopów funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 138, poz. 644),
- 2. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy obowiązkiem tego Sądu było stwierdzenie naruszenia art. 110 ust. 2 w zw. z art. 79 ust. 1 i art. 83 ustawy o SW, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W opinii kasatora Sąd orzekający z powodu złego ustalenia faktów sprawy błędnie przyjął, że skarżący w 2008 roku wykorzystał urlop wypoczynkowy za rok 2008 i zatem skoro nie zbadano należycie faktów sprawy i nie przesądzono też w zaskarżonym orzeczeniu tego Sądu, czy organy ustaliły należycie i wyliczyły poprawnie skarżącemu zgodnie z normą prawa art. 110 ust. 2 ustawy o SW odprawę pieniężną bez uwzględnienia w niej przysługującego mu na podstawie art. 79 ust. 1 w zw. z art. 83 ustawy o SW w zw. z § 1 ust. 1 i 2, § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 listopada-1996 roku w sprawie urlopów funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 138, poz. 644) prawa do należnego urlopu wypoczynkowego za rok 2008 i ekwiwalentu z powodu jego niewykorzystania.
- 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80,107 § 1 i 3 i art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 139 k.p.a., wobec nieuwzględnienia skargi w sytuacji gdy zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji nie wskazywała w ogóle jej rozstrzygnięcia i nie wyjaśniała dlaczego organy wydały zaskarżone decyzje bez należytego badania sprawy i bez należytego odniesienia się do zgłoszonych zażaleniem licznych zarzutów, którym miał uchybić organ pierwszej instancji.
- 4. art. 141 § 4 p.p.s.a., który polega na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, bowiem skarżącemu nie wypłacono odprawy pieniężnej za niewykorzystany z roku 2008 w roku 2009 urlop wypoczynkowy, a Sąd nie ustalił czy skarżący takowy urlop wykorzystał, gdyż z dowodów aktowych i orzeczenia tego Sądu nie wynika jednoznacznie, iż skarżący wykorzystał takowy urlop. Łączy się to także z zarzutem naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez oddalenie na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargi pomimo naruszenia przez organy administracyjne art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w istotnym stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co mogło być przy ich dostrzeżeniu przez Sąd podstawą uwzględnienia skargi.
- 5. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a., poprzez niewystarczające przedstawienie stanu sprawy i rzetelnego dokonania jej ustaleń faktycznych i oceny zebranych w sprawie dowodów, jak i przez zbyt ogólnikowe uzasadnienie części konkluzji Sądu, a także odstąpienie od rozważenia i należytego uzasadnienia ważnych dla wyniku sprawy zarzutów skargi skarżącego, które to uchybienia naruszają zasadę należytego rozpoznania skargi i wskazanych zarzutów i w konsekwencji sporządzenia poprawnego uzasadnienia orzeczenia tego Sądu. Jak wynika z akt niniejszej sprawy i załączonych tam pism skarżącego (zażalenie, skarga) organ I instancji nie udzielił skarżącemu w roku 2009, ani w 2008 urlopu wypoczynkowego za przepracowany rok 2008, bowiem nie przestrzegał on dyspozycji § 2 ust. 2, § 4, § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 listopada 1996 roku w sprawie urlopów funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 138, poz. 644), gdyż jak skarżący zaznaczył w swojej skardze urlop ten był prawnie nieskuteczny i niedopuszczalny.
- 6. art. 141 § 4 w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że organ pierwszej instancji w niniejszej sprawie wydał skarżącemu poprawną decyzję administracyjną i że organy nie naruszyły wykazanych w skardze skarżącego przepisów postępowania administracyjnego i że skarżący nie powinien otrzymać ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za rok 2008, gdyż zdaniem tego Sądu już on go w tym 2008 roku wykorzystał, jak i nie wzięcie przez ten Sąd pod uwagę faktu, że na gruncie niniejszej sprawy takiego udzielenia urlopu za rok 2008 w roku 2008 i 2009 w ogóle nie było, bowiem nie znajduje ono żadnego pokrycia w faktach niniejszej sprawy, ani też odzwierciedlenia w jej dowodach aktowych.
- 7. art. 134 § 1 P.p.s.a., gdyż Sąd pierwszej instancji, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice, mimo iż w danej sprawie powinien i mógł to uczynić, gdyż skarga skarżącego podlegała jego ocenie w pełnym jej zakresie i wskazywała na brak rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, jak i niejasne i niezgodne z podstawą prawa uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji i brak odniesienia się przez organ odwoławczy w zakresie wszystkich zarzutów wniesionych zażaleniem, jak i pominięcie podstawowych zasad prawidłowej procedury postępowania administracyjnego, do której to organ drugoinstancyjny był zobligowany z urzędu.
- 8. naruszenie normy prawa materialnego art. 110 ust. 2 ustawy z dnia 26.04.1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), przez wadliwe zrozumienie treści w/w przepisów, bowiem nie można się pogodzić z tym, że Sąd nie dostrzegł w sprawie, że przepis art. 110 ust. 2 w/w ustawy upoważnia z urzędu organy do zbadania sprawy pod kątem ustalenia skarżącemu wszystkich składników odprawy pieniężnej i w przypadku zasadności wyliczenia skarżącemu odprawy pieniężnej i jej wypłaty z uwzględnieniem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy rok poprzedzający zwolnienie ze służby i inne lata z zachowaniem reguł i norm określonych przepisami prawa art. 79 ust. 1 i 2 ustawy o SW i § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 1 ust. 1 i 2, § 2 ust. 1 i 2, § 3, § 4, § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 listopada 1996 roku w sprawie urlopów funkcjonariuszy SW (Dz. U. Nr 138, poz. 644) w zw. z art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. Wobec tego, przepis ten w ocenie kasatora jest tylko jednym z czynników do podjęcia przez organy czynności do ustalenia i wypłaty z urzędu odprawy pieniężnej przy zachowaniu w/w norm i reguł prawa, gdyż strona, gdy organ z urzędu przyznaje w jej interesie należne jej z mocy prawa uprawnienia, ma prawo je znać w sposób należyty, gdyż w przeciwnym bądź razie ma prawo je negować i skarżyć do wyższych instancji, które muszą odnieść się do tego należycie, lecz strona aby mogła tego dokonać należycie musi znać powody i stanowiska takich działań, gdyż nie będzie miała jak się do tego odnieść. Ma to wpływ na wynik sprawy, bowiem, gdyby Sąd dostrzegł powyższe tezy wynikające z podstaw w/w przepisów prawa i to, że w sprawie nie było w ogóle i należycie poczynionych takich działań i stosowania w/w norm prawa przez co ustalono źle stan faktyczny sprawy, uchyliłby z powyższego zaskarżone decyzje.
- 9. naruszenie prawa materialnego poprzez pominiecie przez Sąd orzekający § 1 ust. 1 i 2, § 2 ust. 1 i 2, § 3, § 4, § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 listopada 1996 roku w sprawie urlopów funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 138, poz. 644) w zw. z art. 79 ust. 1 i 2 ustawy o SW w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia w zw. z art. 110 ust. 2 ustawy o SW, którego Sąd i organy w sprawie nie zastosowały, gdyż Sąd rozpoznając sprawę z zaskarżonych decyzji w zakresie błędnych ustaleń do wyliczenia i wypłaty odprawy pieniężnej skarżącemu, nie zastosował tych przepisów prawa materialnego, albowiem z faktów sprawy i z ww. przepisu wynika wprost, że skarżący jest uprawnionym do otrzymania nieprzyznanego mu zaskarżoną decyzją organu I instancji i wyliczoną odprawą pieniężną ekwiwalentu pieniężnego za urlop niewykorzystany w roku 2009.
Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej strona wniosła o:
- 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie reformatoryjnie w trybie art. 188 p.p.s.a., przez stwierdzenie, że zaskarżone decyzje organu pierwszej i drugiej instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa bądź;
- 2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie;
- 3. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych lub dodatkowo przedłożonego spisu kosztów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Olsztynie wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zasadniczą kwestią podnoszoną we wszystkich zarzutach skargi kasacyjnej jest pominięcie przez Sąd pierwszej instancji okoliczności niewykorzystania przez skarżącego urlopu wypoczynkowego przysługującego mu w 2008 r. W ocenie kasatora Sąd pierwszej instancji w sposób błędny przyjął, iż nie powinien on otrzymać ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za rok 2008, gdyż w tym roku już go wykorzystał. Na tej podstawie kasator formułuje pod adresem Sądu pierwszej instancji zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c) w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 oraz 134 P.p.s.a. Żaden z powołanych zarzutów nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 110 ust. 2 Ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariuszowi zwolnionemu w trybie art. 38 ust. 2 pkt 3 przysługuje m. in. ekwiwalent pieniężny za urlopy wypoczynkowe niewykorzystane w latach poprzedzających rok zwolnienia ze służby. Z akt sprawy wynika niezbicie, że urlop wypoczynkowy za rok poprzedzający zwolnienie skarżącego ze służby, tj. za rok 2008 został przez niego w całości wykorzystany, a stosownie do treści cytowanego przepisu ekwiwalent za niewykorzystany urlop za rok 2009 nie należy się. Ponadto zarówno w decyzji personalnej nr (...) z dnia (...) maja 2009r., jak i decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Olsztynie z dnia (...) lipca 2009 r., (...) poinformowano skarżącego o przysługujących mu świadczeniach związanych ze zwolnieniem ze służby, w tym także o ekwiwalencie za niewykorzystany urlop, który na podstawie akt sprawy mu nie przysługiwał.
W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że wysokość kwoty odprawy wypłaconej skarżącemu nie została zaniżona o należny ekwiwalent. Nie można za trafne uznać twierdzenia kasatora, że ocena Sądu pierwszej instancji jest w tym zakresie nieuprawniona, gdyż decyzje organu pierwszej i drugiej instancji nie wyjaśniały w sposób wyczerpujący przyczyn, dla których skarżący został pozbawiony przedmiotowego ekwiwalentu. Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że organy wszechstronnie rozpatrzyły zaistniały w sprawie stan faktyczny i dokonały jego prawidłowej subsumcji pod przepisy art. 110 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 listopada 1996 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Służby Więziennej.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego tj. art. 110 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej oraz § 1 ust. 1 i 2, § 2 ust. 1 i 2, § 3, § 4, § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 listopada 1996 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Służby Więziennej poprzez nie przyjęcie, że udzielony skarżącemu w 2008 r. urlop był z prawnego punktu widzenia nieskuteczny i niedopuszczalny. W ocenie autora skargi kasacyjnej organ udzielił mu w 2008 r. urlopu wypoczynkowego wbrew powołanym przepisom ustawy o Służbie Więziennej i wydanego na jej podstawie rozporządzenia, jednak nie wykazał on na czym jego zdaniem polegała błędna wykładnia tych przepisów przez Sąd pierwszej instancji.
Z kolei jego zdaniem przepisy te nie dawały podstawy do udzielenia mu urlopu wypoczynkowego w momencie przerw w przebywaniu na zwolnieniu lekarskim, ponieważ z prawnego punktu widzenia jest to niedopuszczalne. W skardze kasacyjnej nie sposób jednak znaleźć argumentów prawnych świadczących o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji powołanych przepisów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 110 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej ten jest jasny i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, tak samo jak §1-5 rozporządzenia w sprawie urlopów funkcjonariuszy Służby Więziennej. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji podniósł, że zarówno przepisy ustawy o Służbie Więziennej, jak też przepisy wykonawcze do ustawy pragmatycznej, nie regulują sposobu naliczania ekwiwalentu pieniężnego, jak też nie odsyłają do stosowania innych przepisów prawa w podanym zakresie. Choć rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 listopada 1996 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Służby Więziennej odnosi się do świadczeń wynikających ze stosunku pracy, a nie stosunku służbowego, to wobec braku uregulowań przedmiotowej kwestii w pragmatyce zawodowej, metoda naliczenia świadczenia wskazana w tym rozporządzeniu powinna być stosowana odpowiednio jako zasada, także w Służbie Więziennej.
Powyższe wynika z faktu, iż funkcjonariusz służb mundurowych nie jest pracownikiem w rozumieniu art. 2 Kodeksu pracy, lecz funkcjonariuszem państwowym wykonującym służbę na podstawie stosunku administracyjno-prawnego (por. uchwała SN z dnia 18 grudnia 1992 roku, sygn. akt III AZP 27/92, OSNC 1993/9/141, wyrok SN z dnia 5 września 1991, sygn. akt I PRN 39/91 OSA 1992/10/3 i postanowienie SN z dnia 17 stycznia 1997 roku, sygn. akt I PKN 66/96, OSNP 1997/20/401). Funkcjonariusz nie jest więc pracownikiem w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy i nie ma wobec niego zastosowania zasada subsydiarnego stosowania przepisów Kodeksu pracy zawarta w art. 5 tegoż Kodeksu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 września 2007 r., III SA/Łd 446/06).
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji prawidłowo powołał się na wyłączność ustawową przepisów ustawy o Służbie Więziennej i wydanych na jej podstawie przepisów wykonawczych w kontekście obliczania wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy funkcjonariuszy Służby Więziennej.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a.