Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 listopada 2004 r. odrzucił skargę Joanny B. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpatrzenia skargi na postępowanie pracowników ZUS w K. Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu orzeczenia, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem legalności.
Jednocześnie zgodnie z art. 3 par. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w zakresie:
- 1. wydawania decyzji administracyjnych
- 2. postanowień wydawanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty
- 3. postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie
- 4. innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Należy w tym miejscu podkreślić, iż z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Oznacza to, że zarzut bezczynności powinien pojawić się wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność bowiem ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu.
Podkreślić należy, iż sądy administracyjne rozpatrują skargi na bezczynność organów wyłącznie w przypadku postępowań, które mogą zakończyć się wydaniem decyzji administracyjnych, postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, lub też wydaniem innych aktów lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Zdaniem Sądu, bezsporne jest, że w niniejszej sprawie Joanna B. złożyła skargę w trybie działu VIII Kpa. Należy zaznaczyć, że postępowanie skargowo-wnioskowe nie jest postępowaniem zmierzającym do wydania aktu lub czynności, które podlegają kontroli sądowoadministracyjnej.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 par. 1 pkt 1 i par. 3 w związku z art. 3 par. 2 pkt 1-4 i 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o odrzuceniu skargi Joanny B..
Pismem z dnia 4 kwietnia 2005 r. skargę kasacyjną na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2004 r. złożyła Joanna B.., która wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Pełnomocnik skarżącej zarzucił postanowieniu naruszenie przepisów postępowania tj. art. 3 par. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 58 par. 1 pkt 1 ww. ustawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Jak wskazano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, podstawą skargi wniesionej przez Joannę B. do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w trybie art. 227 Kpa stanowiła bezczynność organu administracji w rozpatrzeniu skargi w przedmiocie zaniedbań oraz nienależytego wykonywania zadań przez pracowników ZUS w K. Przepisy działu VIII Kpa nakładają na organ administracji szczególne obowiązki w związku z wniesieniem skargi przez zainteresowanego. W szczególności, zgodnie z art. 237 par. 1 i 3 Kpa, organ właściwy do załatwienia skargi powinien załatwić skargę bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca, a o sposobie załatwienia skargi zawiadomić skarżącego. W razie niezałatwienia skargi w terminie organ administracji powinien stosownie do art. 36 par. 1 w zw. z art. 237 par. 4 Kpa zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dopiero w razie niezałatwienia sprawy w nowym terminie stronie przysługiwałoby zażalenie w trybie art. 37 par. 1 Kpa.
Wobec braku podjęcia czynności przez organ administracji /Prezesa ZUS/ w przedmiocie obowiązków wynikających z art. 237 par. 1 i 3 Kpa, jak również obowiązków wynikających z art. 36 par. 1 w zw. z art. 237 par. 4 Kpa, Joanna B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność organu administracji.
Skarga ta jest w ocenie skarżącej dopuszczalna, bowiem Prezes ZUS, jako organ właściwy w sprawie i zobowiązany do podjęcia czynności /załatwienia skargi i zawiadomienia o sposobie jej załatwienia skarżącego/ w terminie określonym w art. 237 par. 1 i 3 Kpa pozostaje w zwłoce. Zgodnie z treścią art. 3 par. 2 pkt 8 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi bezczynność organów w przypadku, o którym mowa w art. 3 par. 2 pkt 4 ww. ustawy objęta została kontrolą działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. W związku z powyższym w ocenie skarżącej brak było podstaw dla przyjęcia, że przedmiotowa skarga nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu wydane przez WSA w Warszawie orzeczenie, stanowiące przedmiot zaskarżenia, jest zgodne z obowiązującymi przepisami. Ponieważ w przedmiotowej sprawie złożona została skarga na czynności, w których nie jest wydawana ani decyzja administracyjna ani postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty, a zatem sąd słusznie uznał, iż skarga jest bezzasadna i skargę odrzucił. Wydanie innego orzeczenia naruszałoby zasadę, o której mowa w art. 3 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z której wynika obowiązek sprawowania kontroli przez sądy administracyjne działalności publicznej, która polega przede wszystkim na kontroli przestrzegania prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, iż Joanna B. pismem z dnia 2 listopada 2003 r. złożyła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie skargę w trybie działu VIII /Skargi i Wnioski/ Kodeksu Postępowania Administracyjnego na opieszałość i brak nadzoru nad działalnością oddziału ZUS w K., w szczególności skarga dotyczyła postępowania pracowników oddziału. Fakt ten, iż skarga ta została wniesiona w trybie działu VIII Kpa /art. 227 Kpa, który stanowi, iż przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw/ został podkreślony również w skardze kasacyjnej.
Pismem z dnia 15 sierpnia 2004 r. Joanna B. wniosła skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który jej zdaniem nie odniósł się do jej skarg na postępowanie pracowników ZUS w K. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego już od dawna panuje utrwalony pogląd, iż działalność organów administracji publicznej regulowana przez przepisy działu VIII Kodeksu Postępowania Administracyjnego odnosząca się do skarg i wniosków obywateli nie podlega kognicji Sądu Administracyjnego.
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2002 r. /II SA/Wr 3121/01/ stwierdzono, że NSA "nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych w rozumieniu działu VIII Kpa, a więc skarg związanych z krytyką należytego wykonywania zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników /art. 227 Kpa/".
Taki sam pogląd wyrażony został wcześniej w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 1983 /II SA 983/83 - ONSA 1983 Nr 2 poz. 57/ podtrzymany w tezie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 1999 r. /III SAB 7/99 - ONSA 2001 Nr 1 poz. 27/ w której kategorycznie odrzuca się dopuszczalność przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny prawidłowości postępowania skargowego.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż logiczny zatem jest wniosek, iż wyłączenie kognicji sądu administracyjnego obejmuje również skargi składane na bezczynność organów w zakresie rozpatrywania skarg wnoszonych w trybie działu VIII Kodeksu Postępowania Administracyjnego.
W takiej sytuacji postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odrzucające skargę Joanny B. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie nie rozpoznania skarg na postępowanie pracowników ZUS w K. należy uznać za prawidłowe.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 182 par. 1 i par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ postanowił skargę kasacyjną oddalić.