Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w punkcie I. odrzucił skargę E. N., w punkcie II. oddalił skargę J. S., w punkcie III uwzględnił skargę W. W. – S., M. R., W. P., R. R. i uchylił zaskarżoną decyzję w części, w której utrzymano w mocy decyzję organu I instancji w pkt. 2 i 3, w punkcie IV. orzekł, że zaskarżona decyzja w części o której mowa w pkt III niniejszego wyroku nie może być wykonana, w punkcie V natomiast zasądził od Wojewody M. na rzecz skarżących W. W. – S., M. R., W. P., R. R. kwotę 2.736 zł w sprawie ze skarg E. N. i J. S. oraz W. W. – S., M. Róg, W. P., R. R. na decyzję Wojewody M. z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości.
Reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika Prezydent Miasta K. wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody M. z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazano, że roszczenie poprzedniego właściciela o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oparte jest na art. 136 ust. 3 u.g.n., który warunkuje zwrot nieruchomości od zwrotu przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Zgodnie z art. 140 ust. 1 i art. 142 u.g.n. decyzja o zwrocie nieruchomości powinna orzekać również o zwrocie Skarbowi Państwa lub określonej jednostce samorządu terytorialnego (w zależności od tego kto jest właścicielem w dniu zwrotu) wypłaconego odszkodowania. Stosownie do tych przepisów sprawa zwrotu nieruchomości zawiera dwa elementy, które stanowią samodzielne, z punktu widzenia materialnoprawnego, sprawy administracyjne, które podobnie jak w przypadku wywłaszczenia, gdzie istnieje jako bezwzględna zasada ustalenia odszkodowania w decyzji o wywłaszczeniu, muszą zawsze być rozstrzygane łącznie
Sygn. akt OSK 798/08 w decyzji. Niedopuszczalne jest rozstrzygnięcie tylko w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i pozostawienie dokonania rozliczeń w odrębnym postępowaniu po uzyskaniu cech ostateczności przez decyzję o zwrocie. Uprawnienie do żądania zwrotu nie jest uprawnieniem jednostronnym, lecz prawem powiązanym ściśle ze zobowiązaniem. Uprawniony do żądania zwrotu występuje także jako dłużnik Skarbu Państwa (lub jednostki samorządu terytorialnego) zobowiązany do rozliczenia się z pobranego odszkodowania (oraz ew. nieruchomości zamiennej). Dokonanie rozliczenia musi nastąpić w postępowaniu dotyczącym zwrotu i musi objęte być jedną decyzją. Autor zażalenia stwierdził, że ujawnienie w księdze wieczystej W. S. – W. jako właściciela zwróconej nieruchomości, przy braku prawomocności decyzji w zakresie zwrotu odszkodowania spowoduje, iż wierzytelności Gminy Miejskiej K. nie zostaną zabezpieczone.
W przypadku dokonania obrotu nieruchomością po dokonaniu wpisu na rzecz W. S. – W. jako właściciela Gmina Miejska K. może być narażona na poniesienie znacznej szkody poprzez utrudnienie wyegzekwowania zapłaty należności z tytułu zwrotu odszkodowania.
W odpowiedzi na powyższy wniosek zastępowana przez pełnomocnika W. W. – S. wniosła o oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazano, że skutek prawny w postaci przejścia własności nastąpił w chwili wydania decyzji ostatecznej w styczniu 2006 r., co potwierdza prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie, który w dniu 16 czerwca 2008 r. dokonał wpisu W. W.-S. do ksiąg wieczystych. Autor przedmiotowej odpowiedzi stwierdził, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji jest bezzasadny, ponieważ nie może on dotyczyć skutków prawnych, które już nastąpiły z mocy prawa i wywołały dalsze skutki. Po orzeczeniu zwrotu doszło bowiem do skutku prawnego w postaci umowy działu spadku i jedyną właścicielką nieruchomości stała się W. W.-S. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, z dniem, w którym decyzja o
Sygn. akt OSK 798/08 zwrocie nieruchomości staje się ostateczna, zgodnie z jej konstytutywnym charakterem, wywołuje ona określone w niej skutki prawnorzeczowe i nie jest wymagane wykonanie orzeczonego w decyzji o zwrocie nieruchomości przeniesienia na poprzedniego właściciela lub spadkobiercę prawa własności nieruchomości, bowiem skutek ten następuje z mocy prawa. Skutku prawnego, który zaistniał z mocy prawa nie można wstrzymać - ustawa o gospodarce nieruchomościami nie przewiduje zawieszenia skutków prawnych decyzji, a wręcz przeciwnie - szereg jej przepisów, jak np. art 138 ugn wskazuje jakie skutki prawne wywołuje decyzja ostateczna. Wskazano, że w sytuacji będącej przedmiotem sporu skutek prawny został potwierdzony prawomocnym postanowieniem sądu powszechnego, co wywołuje konsekwencje wskazane w art. 365 kpc. Podano, że nie mamy w niniejszej sytuacji do czynienia z wnioskiem o wstrzymanie wykonania, lecz o uchylenie skutku prawnego, który już nastąpił i wywołał dalsze skutki prawne, a taki wniosek jest niedopuszczalny.
Stwierdzono ponadto, że wnioskujący celowo pomija fakt, że kwota odszkodowania należnego do zwrotu w decyzji została ustalona na 794,00 zł czyli ok. osiemset zł a nie na kwotę 250 349,00 PLN. Kwota 249 600,00 zł została zasądzona na podstawie art. 140 ust 4 ugn. W tym zakresie WSA w Krakowie zasadnie uznał, że przy szacowaniu wartości nieruchomości powinien zostać uwzględniony fakt samowoli budowlanej, do jakiej doszło na tej działce, co do której toczą się postępowania administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie uchylił decyzję w części zgodnie z art. 145 par. 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi., ponieważ w tym zakresie była to decyzja wadliwa. Fakt, iż decyzja ma rozstrzygać kilka kwestii w żaden sposób nie oznacza, że sąd administracyjny nie może zgodnie z treścią przepisu uchylić decyzji w tej części, która jest wadliwa.
Wskazano też, że postępowanie administracyjne toczy się 8 lat po wyroku NSA, który uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki do zwrotu oraz że opieszałość organów doprowadziła do stwierdzenia prawomocnym wyrokiem bezczynności organu i wymierzenia grzywny.
Sygn. akt OSK 798/08
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji, jeżeli w wyniku jej wykonania zachodziłoby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji w/w normy prawnej wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie.
Wskazać należy, że w uchwale składu 7 sędziów NSA z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07 jednoznacznie stwierdzono, że w postępowaniu kasacyjnym wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 tej ustawy. Zauważyć należy, że wstrzymanie przez Naczelny Sąd Administracyjny wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest szczególnie pożądane w przypadku, gdy sąd ten uwzględnia skargę kasacyjną i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji (art. 185 § 1 p.p.s.a.).
Należy stwierdzić, że we wniosku o wstrzymanie w całości wykonania decyzji Wojewody M. z dnia [...] wykazano, iż brak wstrzymania jej wykonania w pkt 1-szym dotyczącym zwrotu nieruchomości, może spowodować niebezpieczeństwo spowodowania nieodwracalnych skutków w postaci utrudnienia bądź pozbawienia Gminy Miejskiej K. zaspokojenia roszczeń o zwrot odszkodowania.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a.