Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 września 2005 r., VI SA/Wa 592/05 oddalił skargę Wielozakładowego Przedsiębiorstwa Robót Inżynieryjnych i Remontowych “E." S.A. w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 29 grudnia 2004 r., (...) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w K. decyzją z dnia 16 czerwca 2004 r. nałożył na Wielozakładowe Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych i Remontowych "E." S.A. w K. karę pieniężną w łącznej wysokości 11.200 zł, w tym za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia /2.000 zł/, wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych bez wymaganego świadectwa dopuszczenia pojazdu do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych /6.000 zł/, brak opłaty za przejazd po drogach krajowych /3.000 zł/, nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu /200 zł/.
Podstawę faktyczną decyzji stanowił wynik kontroli przeprowadzonej w dniu 28 maja 2004 r. na drodze krajowej nr 44 /okolice G./. Podczas tej kontroli kierowca A. B., prowadzący pojazd marki Scania (...) wraz z naczepą /pojazd oznakowany był tablicami barwy pomarańczowej/ oświadczył, że jest pracownikiem firmy “E.", zaś kontrolowany pojazd jest własnością jego pracodawcy. Ponadto wyjaśnił, że przewóz towaru /materiału niebezpiecznego o symbolu UN 1202/ jest wykonywany na potrzeby własne. Kierowca okazał także do kontroli kartę opłat za przejazd po drogach krajowych 7-dniową z datą wydania 14 kwietnia 2004 r., która nie określała terminu ważności karty.
W trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego strona dostarczyła zaświadczenie na wykonywanie przewozów drogowych na potrzeby własne z datą wydania 7 czerwca 2004 r. oraz świadectwo dopuszczenia pojazdu do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych wydane w dniu 3 czerwca 2004 r. Jednakże z uwagi na fakt, że kontrola miała miejsce wcześniej niż wydanie powyższych dokumentów organ nałożył na spółkę kary pieniężne.
Jako podstawę prawną decyzji wskazano przepisy art. 92 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 1 i 6, art. 92 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym /Dz.U. nr 125 poz. 1371 ze zm./, lp. 1.1.7, lp. 1.6.1.8, Ip. 1.4.1. lp. 1.11.11 ust. 1 lit. “b" załącznika do ustawy o transporcie drogowym oraz co do wykresówki art. 15 ust. 2 i ust. 7 rozporządzenia Rady /EWG/ Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym /Dz.Urz. WE nr L 370 z 31.12.1985 r., P.0008-0021 str. 8 - określonego dalej jako rozporządzenie Rady EWG Nr 3821/85/ a także przepisy 8.1.2.2 umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych /ADR/ sporządzonej w Genewie 30 września 1957 r. - Dz.U. nr 194 poz. 1629 z 2002 r. - określanej dalej jako ADR/ i art. 9, art. 3 ustawy z dnia 28 października 2002 r. o przewozie towarów niebezpiecznych /Dz.U. nr 199 poz. 1671 ze zm./.
Na skutek rozpoznania odwołania strony decyzją z dnia 29 grudnia 2004 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie Głównego Inspektora działanie organu pierwszej instancji było zgodne z prawem.
W skardze do Sądu spółka wnosząc o uchylenie decyzji podtrzymała w całości zarzuty opisane w odwołaniu polegające na twierdzeniu, że podmiotem postępowania powinien być kierowca. Zdaniem skarżącej nie ponosi ona odpowiedzialności za to, iż kierowca nie dysponował podczas kontroli wymaganymi dokumentami.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej. Zaznaczył, że na gruncie przepisów ustawy o transporcie drogowym podmiotem wykonującym przewóz drogowy była spółka, nie zaś kierowca. Potwierdzeniem tego jest brzmienie przepisów art. 4 pkt 1-3 i 4, art. 15 ust. 1 pkt 2 lit. “e" art. 92 ust. 1 oraz art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a./ oddalił skargę Wielozakładowego Przedsiębiorstwa Robót Inżynieryjnych i Remontowych “E." S.A. w K. Sąd nie podzielił stanowiska strony skarżącej w kwestii wyłączenia jej odpowiedzialności jako przedsiębiorcy wykonującego niezarobkowy przewóz drogowy czyli przewóz na potrzeby własne.
Zgodnie z brzmieniem art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym karze pieniężnej podlega ten, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Zdaniem Sądu to skarżąca spółka w dniu kontroli przewoziła materiały niebezpieczne, a zatem miał miejsce przewóz towaru na potrzeby własne dokonywany przez skarżącą spółkę. Jednocześnie przewóz ten odpowiadał definicji niezarobkowego przewozu drogowego określonej w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym.
Konsekwencją rozwiązania przyjętego przez ustawodawcę jest także treść przepisu art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym uprawnieni do kontroli mają prawo nałożyć na przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Sąd zwrócił uwagę, że zmiana ustawy o transporcie drogowym dokonana ustawą z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 149 poz. 1452/, która weszła w życie z dniem 28 września 2003 r. doprecyzowała treść przepisu art. 93 ust. 1 wprowadzając w miejsce sformułowania "kontrolowany" pojęcie "przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy lub przedsiębiorcy wykonującego przewozy na potrzeby własne albo podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2". Natomiast przepis art. 87 ust. 3 cytowanej ustawy nakłada na te wyżej wymienione podmioty odpowiedzialność za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy w wymagane dokumenty.
Sąd pierwszej instancji analizując powyższe przepisy stwierdził, iż trudno zaakceptować pogląd skarżącej, aby obowiązujące przepisy umożliwiały nałożenie kary pieniężnej na kierowcę. Cytowane przepisy uzupełniają się nawzajem i w żaden sposób nie upoważniają do twierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie podmiotem podlegającym karze pieniężnej na podstawie ustawy o transporcie drogowym jest kierowca pojazdu. Ponadto bezsporna w sprawie niniejszej była okoliczność, iż kierowca pojazdu A. B. był pracownikiem skarżącej zatrudnionym na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.
W ocenie Sądu wymagane prawem dokumenty muszą istnieć w dacie dokonywania kontroli. Natomiast skarżąca spółka przedstawiła zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne wystawione w dniu 7 czerwca 2004 r. oraz świadectwo dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych wydane w dniu 3 czerwca 2004 r. a zatem po dacie kontroli, która miała miejsce w dniu 28 maja 2004 r.
Od powyższego wyroku Wielozakładowe Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych i Remontowych “E." S.A. w K. wniosło skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisu art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym poprzez przyjęcie, iż skarżący ponosi odpowiedzialność za nieokazanie przez kierowcę pojazdu wymaganych dokumentów.
Skarżąca spółka podniosła, że nie ponosi winy za brak wymaganych dokumentów. W piśmie z dnia 14 czerwca 2004 r. złożyła wyjaśnienia, z których jednoznacznie wynikało, że za brak wymaganych dokumentów odpowiedzialność ponosi kierujący pojazdem pracownik tj. Andrzej B. Wskutek zaniedbania pracownika nie zostały okazane podczas kontroli odpowiednie dokumenty. Spółka nie była świadoma faktu, iż pracownik nie posiada wymaganej przepisami prawa dokumentacji. Nie ulega wątpliwości, iż kierujący pojazdem powinien był posiadać kartę opłat za przejazd po drogach krajowych z wpisanymi początkowymi i końcowymi dniami miesiąca ważności karty. Wypełnienie karty niezgodnie z przepisami prawa wynikało jedynie z zaniedbania kierowcy. Pracodawca kierującego pojazdem tj. skarżąca spółka nie miała faktycznego wpływu na fakt, iż jego pracownik nie wykonał określonych czynności przewidzianych przepisami prawa. Także brak wykresówki spowodowany został z winy kierowcy pojazdu. Skarżąca wyposażyła swojego pracownika w odpowiednie dokumenty. Skarżącej nie jest wiadome dlaczego A. B. nie posiadał w trakcie kontroli wymaganych dokumentów. Biorąc pod uwagę powyższe argumenty spółka stwierdziła, że nie może ponosić odpowiedzialności za działania kierującego przedmiotowym pojazdem.
W konkluzji skargi kasacyjnej skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Z zasady związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wynika, że poza przypadkami określonymi w par. 2 art. 183 ustawy p.p.s.a. skutkującymi nieważnością postępowania, które w rozpoznawanej sprawie nie występują, możliwość i zakres kontroli kasacyjnej uzależniona jest od sposobu w jaki określono w skardze kasacyjnej jej podstawy.
Przede wszystkim podstawy też muszą być tak skonstruowane aby Naczelny Sąd Administracyjny miał w ogóle możliwość dokonania kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku, co w dalszej kolejności skutkuje możliwością skorzystania /w przypadku uznania skargi kasacyjnej za uzasadnioną/ z przysługujących sądowi II instancji uprawnień służących wyeliminowaniu stwierdzonych nieprawidłowości.
W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzuca Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wyłącznie naruszenie przepisów prawa materialnego art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym /Dz.U. 2004 nr 204 poz. 2088 ze zm./.
Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty.
Naruszenie powołanego przepisu przez Sąd I instancji, zdaniem autora skargi kasacyjnej polega na przyjęciu przez Sąd, iż skarżący ponosi odpowiedzialność za nieokazanie przez kierowcę wymaganych dokumentów.
Zarzut skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie z następujących przyczyn. Podstawą nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym stanowił art. 92 ust. 1 pkt 1 i 6 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych oraz przepisów o bezpieczeństwie żywności i żywienia, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15.000 zł.
Powołany w skardze kasacyjnej art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, który określa obowiązki przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy względnie kierowcy, nie był w ogóle stosowany w rozpoznawanej sprawie i z tego względu nie można zarzucić Sądowi I instancji jego naruszenia. Przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji była decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy o transporcie drogowym. Tylko zastosowanie tego przepisu w kontekście ustaleń faktycznych wynikających z kontroli przeprowadzonej w dniu 28 maja 2004 r. przez Ś. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, podlegało ocenie Sądu I instancji, której wyrazem jest zaskarżony wyrok.
Oznacza to, że chcąc zakwestionować zaskarżony wyrok z powołaniem się na podstawę określoną w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., skarga kasacyjna w swej podstawie powinna wskazywać ewentualne naruszenie przez Sąd I instancji przepisu art. 92 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy o transporcie drogowym, który to przepis znajdował zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Niepowołanie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia wyżej wymienionego przepisu uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, który jak wcześniej podkreślano związany jest granicami skargi kasacyjnej, dokonanie kontroli zaskarżonego wyroku.
Z tych względów na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1ustawy p.p.s.a. oraz w zw. z par. 14 ust. 2 pkt 2c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1349 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.