Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt II SA/WA 630/04 oddalił skargę Z. Ż. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...], Nr [...], wydaną w przedmiocie roszczeń finansowych.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w [...], działając na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 147, poz. 1230 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., decyzją z dnia 18 grudnia 2003 r., Nr WK-129/66/2003 odmówił aspirant sztabowej w stanie spoczynku Z. Ż. wypłaty odsetek od nieterminowo wypłaconych: nagrody rocznej, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, równoważnika za przejazd, równoważnika za remont lokalu, zapomogi oraz odprawy w związku ze zwolnieniem ze służby. W uzasadnieniu organ wskazał, że Sąd Rejonowy dla [...] – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w spawie o sygn. akt XI P 1823/03 wydał postanowienie, w którym stwierdził niedopuszczalność drogi sądowej z powództwa Z. Ż. o wypłatę odsetek od niewypłaconych w terminie należności w związku z odejściem ze służby w Państwowej Straży Pożarnej. Jednak zdaniem Komendanta Wojewódzkiego PSP w [...], cytowana ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. w sposób kompleksowy uregulowała status prawny strażaka.
Przepisy tego aktu prawnego nie przewidują prawa do odsetek z tytułu niewypłaconych w terminie uposażenia i innych świadczeń. Wobec tego do strażaka nie może mieć zastosowania przepis art. 359 § 1 k.c., wedle którego prawo do odsetek istnieje, gdy przewiduje je wyraźnie przepis prawa. Skoro ustawa o Państwowej Straży Pożarnej nie ma takiego przepisu, brak jest zatem przesłanek do żądania przez strażaka odsetek.
Od powyższej decyzji w dniu 12 stycznia 2004 r. Z. Ż. złożyła odwołanie.
Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie przed Organem I instancji.
W uzasadnieniu podniesiono, ze sprawa odsetek niewypłaconych terminowo uposażeń i innych świadczeń pieniężnych funkcjonariuszy służb mundurowych była przedmiotem orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Trybunał, wyrokiem z dnia 10 lipca 2000 r. stwierdził, że z treści art. 1 Kodeksu cywilnego wynika, że sprawy o roszczenia związane z odsetkami, których źródłem jest decyzja administracyjna, są sprawami cywilnymi w rozumieniu k.c., a więc do ich rozpatrywania są właściwe sądy powszechne. Zaskarżona decyzja została więc wydana bez podstawy prawnej, bowiem żadne przepisy nie upoważniają organów Państwowej Straży Pożarnej do wydania decyzji w tej materii, w tym także przywołany przez organ I instancji przepis art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. Decyzja Komendanta Wojewódzkiego PSP w [...] została więc wydana bez podstawy prawnej, ponieważ w sprawie droga administracyjna jest niedopuszczalna.
W dniu 4 marca 2004 r. skargę na powyższą decyzję złożyła Z. Ż.. W skardze podniosła, że Sąd Okręgowy w [...] w sprawie o sygn. akt VII Pz 109/03 uznał się za niewłaściwy do rozpoznania sprawy, więc Organ nie może jej odsyłać do sądu powszechnego. Komendant Główny PSP nie rozważył także przyczyn, dla których nie wypłacono skarżącej w terminie świadczenia, przez co poniosła ona straty. Skarżąca wskazała także, że jeżeli brak jest stosownych przepisów pozwalających na wypłacenie jej odszkodowania, to Organ powinien podjąć działania zmierzające do wyjaśnienia wszystkich możliwości naprawienia wyrządzonej strażakowi szkody.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż podstawową kwestią w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie, w jakiej drodze można żądać odszkodowania, którego źródło stanowi decyzja administracyjna. Rozwiązanie zawarte zostało w cytowanym powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r. sygn. akt SK 12/99, gdzie wyrażono pogląd, iż "art. 1 Kodeksu cywilnego, rozumiany w ten sposób, iż w zakresie pojęcia sprawy cywilnej nie mogą się mieścić roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowi decyzja administracyjna, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Tak więc, a contrario osoba, która wywodzi roszczenie dotyczące zobowiązań pieniężnych, które powstały na skutek decyzji administracyjnej, powinna przed sądem powszechnym dochodzić swoich praw. Taki pogląd wyraził wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, np. w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 5 marca 2001 r. (POS 17/00), w postanowieniu z dnia 8 maja 2001 r., sygn. akt II SA 1062/01.
Wobec powyższego Organ II instancji słusznie – w ocenie Sądu – uchylił decyzję Komendanta Wojewódzkiego PSP w [...], jako wydaną bez podstawy prawnej i umorzył postępowanie w sprawie. Organy administracji nie są bowiem właściwe w sprawach o roszczenia pieniężne, w których źródłem roszczenia jest decyzja administracyjna.
Z. Ż. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności nierozpoznanie sprawy w jej granicach (art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) i wydanie wyroku bez uwzględnienia materiału zawartego w aktach sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.), niewskazanie w uzasadnieniu podstawy rozstrzygnięcia (art. 141 § 4 P.p.s.a), które w istocie pozbawia skarżącą prawa do sądu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż Sąd I instancji nie odniósł się do okoliczności wskazanej przez skarżącą, iż sprawa została przekazana Komendantowi Wojewódzkiemu w [...] przez Sąd Rejonowy w [...] w postępowaniu cywilnym, który uznał się za niewłaściwy do jej rozpatrzenia. Nie odniesiono się także – w ocenie skarżącej – do "przywołanego w uchylonej decyzji art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, ani wywodów z uzasadnienia uchylonej decyzji o niemożności stosowania art. 359 § 1 k.c. wobec braku stosownego przepisu ustawy, choć przepis wskazuje inne jeszcze źródła dochodzenia odsetek.
Ponadto, Sąd – zdaniem skarżącej – zredefiniował żądanie skargi, co nie jest uprawnione i nie wynika z charakteru sprawy udokumentowanego w aktach oraz jasno sprecyzowanego żądania skargi, w której nie wskazano decyzji, mającej stanowić źródło odszkodowania. Bowiem żądanie skargi dotyczy skutków zaniechania wypłacenia w terminie świadczeń wynikających ze stosunku służbowego, co podlega ocenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania podnosząc, iż żaden przepis ustawy o Państwowej Straży Pożarnej nie daje upoważnienia dla organu do regulacji tej materii. Ustawa ta na temat ewentualnych odsetek, czy innych świadczeń mających naprawić szkodę wyrządzoną nieterminową płatnością, milczy. Nie ma wobec tego w przedmiotowej sprawie żadnej prawnej możliwości rozstrzygania w trybie przewidzianym tą ustawą o odsetkach od niewypłaconych w terminie należności w związku z odejściem ze służby.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm., zwanej dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego. Ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności, Sąd rozpoznawał sprawę zgodnie z kompetencją i uznał, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy.
Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i podniesiono naruszenie przepisów art.134 § 4 ppsa. Stosownie do art. 134 § 1 ppsa Sąd I instancji rozstrzyga sprawę w jej granicach nie będąc związany zarzutami i wnioskami skarg oraz powołaną podstawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisu tego nie naruszył, bowiem dokonał oceny legalności decyzji Komendanta Głównego Straży Pożarnej, która była przedmiotem skargi.
Wynika to jednoznacznie z uzasadnienia wyroku. Użycie terminu "odszkodowanie" jako określenie roszczeń skarżącej wynikających z nieterminowej wypłaty świadczeń, nie zmienia tego faktu i nie oznacza, że Sąd I instancji rozpatrywał inne kwestie niż te, które wynikały z zakresu zaskarżonej decyzji.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 133 § 1 ppsa, bowiem Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy.
Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, skarżąca zarzuca nieuwzględnienie przez Sąd postanowienia Sądu Rejonowego dla [...], w którym to stwierdzono niedopuszczalność drogi sądowej w sprawie odsetek za nieterminowe wypłacenie należności w związku z odejściem ze służby.
Stwierdzić więc należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonuje oceny zgodności z prawem decyzji administracyjnej i nie posiada kompetencji do oceny prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych.
Fakt, że sąd pracy nie uznał się właściwy do rozpoznania roszczenia skarżącej, nie może przesądzać o dopuszczalności rozstrzygania tych spraw na drodze postępowania administracyjnego. Postępowanie administracyjne musi bowiem mieć swoje oparcie w konkretnych przepisach prawnych, a w kwestii odsetek od nieterminowego wypłacenia świadczenia związanych z odejściem ze służby, brak jest w przepisach prawa materialnego podstawy prawnej do rozstrzygania jej na drodze administracyjnej.
W związku z tym Sąd zasadnie przyjął, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i nie musiał w tym zakresie ustosunkowywać się do powołanego orzeczenia sądu pracy.
Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 141 § 1 ppsa poprzez niewskazanie podstawy prawnej wyroku. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał zarówno przepis kompetencyjny, określając zakres kontroli sądowej, jak i przepis stanowiący podstawę rozstrzygania w niniejszej sprawie.
Z tych też względów uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ppsa oraz art. 204 pkt 1 ppsa w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit."c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) – orzekł jak w sentencji wyroku.