Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 919/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę W.K. na pismo Prezesa Rady Ministrów. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w swojej skardze strona zawarła szereg zarzutów dotyczących funkcjonowania organów administracji, w tym Gminy Brwinów, Wojewody Mazowieckiego i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Kancelaria Prezesa RM w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, wskazując, że skarżący kilkukrotnie kierował do tego organu pisma, których forma graficzna nie pozwalała na ich odczytanie i udzielenie merytorycznej odpowiedzi. Odrzucając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że jej przedmiot nie mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych, wskazanym w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a. Sąd podkreślił, że pismo z dnia 28 września 2007 r. było w istocie informacją o tym, że z uwagi na nieczytelną treść skargi W.K. organ nie może odnieść się do niej merytorycznie.
Zdaniem Sądu w istocie skarga wniesiona w przedmiotowej sprawie nosi cechy skargi obywatelskiej, rozpoznawanej według przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże na załatwienie takiej skargi, lub bezczynność w tym przedmiocie, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Z uwagi na powyższe Sąd I instancji orzekł o odrzuceniu skargi W.K. na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego W.K., reprezentowany przez radcę prawnego działającego w ramach udzielonego stronie prawa pomocy, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- - 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przez niesłuszne uznanie, że przedmiotowa sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, bowiem pismo z dnia 28 września 2007 r. było w istocie czynnością z zakresu administracji publicznej, a Prezes Rady Ministrów dopuścił się bezczynności,
- - art. 3 § 1 P.p.s.a. przez niewykonanie przez Sąd I instancji obowiązku kontroli działalności administracji publicznej,
- - art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. przez uznanie, że pismo Prezesa RM nie jest inną czynnością z zakresu administracji publicznej,
- - art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. przez uznanie, iż Prezes Rady Ministrów nie pozostawał w bezczynności w stosunku do W.K.
W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podkreślił, że w jego opinii Prezes Rady Ministrów, odmawiając rozpoznania skarg W.K., pozostawał w bezczynności, a Sąd I instancji winien był sytuację taką skontrolować. Podkreślono też, iż organ zobligowany był do przekazania skarg strony Sądowi niezależnie od tego, czy ich treść byłą czytelna czy też nie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi W.K. było pismo Prezesa rady Ministrów informujące stronę o tym, iż niemożliwe jest merytoryczne rozpoznanie składanych przez niego środków z uwagi na ich nieczytelną formę graficzną. Zasadnie, w ocenie Sądu kasacyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że przedmiotowe pismo nie jest żadnym z aktów lub czynności, do oceny prawidłowości których właściwe są sądy administracyjne. Podkreślić bowiem trzeba, iż pismem z dnia 28 września 2007 r. Prezes Rady Ministrów poinformował jedynie skarżącego o niemożności merytorycznego rozpoznania skierowanego do organu środka prawnego z uwagi na jego nieczytelną formę. W piśmie tym skarżący wezwany został także do czytelnego wskazana przedmiotu jego żądania i ujęcia jego treści w sposób jasny i czytelny.
Nie można więc przyjąć, aby pismo Prezesa RM w jakikolwiek sposób wpływało na prawa lub obowiązki skarżącego, nie może ono być więc w żadnym przypadku uznane za akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, a co za tym idzie prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że rozpoznawanie skarg w tym przedmiocie nie należy do właściwości sądów administracyjnych.
Ponadto podkreślenia wymaga, iż kasator wadliwości orzeczenia Sądu I instancji upatruje w tym, iż sprawa nie dotyczy skutków związanych z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, lecz w istocie przedmiotem sprawy jest bezczynność organu. Stanowisko to jest błędne. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. zakres kognicji sądu w sprawach skarg na bezczynność pokrywa się z kognicją sądów w sprawach ze skarg na akty lub czynności wymienione w przepisach poprzedzających, tj. art. 3 § 2 pkt 1 – 4 powołanej ustawy. Innymi słowy, gdy niedopuszczalna jest droga sądowa w sprawach innych aktów lub czynności, wyłączona jest także możliwość wniesienia skargi na bezczynność w tych sprawach. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją.
Sąd I instancji trafnie zauważył też, że skarga W.K. nosi wszelkie cechy skargi o jakiej mowa w art. 227 Kpa, która może dotyczyć w szczególności zaniedbania lub nienależytego wykonywania zadań przez właściwe organy lub ich pracowników. Skarga taka unormowana jest w Dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, a kontroli sądowoadministracyjnej nigdy nie podlegały sprawy ze skarg i wniosków, o których mowa w tym dziale. W postępowaniu uregulowanym przepisami tego działu kpa nie rozstrzyga się bowiem żadnej sprawy administracyjnej, jedynie informuje o sposobie załatwienia tej skargi. To samo dotyczy ewentualnej bezczynności organu w tym przedmiocie. Zupełnie niezrozumiałym wydaje się przy tym być zarzut naruszenia przez Sąd art. 237 § 4 w zw. z art. 37 § 1 Kpa, bowiem przepisy te stanowią jedynie o tym, że w razie niezałatwienia skargi w terminie stronie przysługuje możliwość wniesienia zażalenia do organu wyższego stopnia. Przepisy te nie znajdują jakiegokolwiek zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a więc w żaden sposób nie mogły być przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszone.
Również pozostałe zarzuty postawione w skardze kasacyjnej nie znajdują uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie bowiem uznał, że skarga W.K. była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł co do wniosku pełnomocnika skarżącego ustanowionego z urzędu o przyznaniu mu wynagrodzenia za wykonaną pomoc prawną, należnego mu od Skarbu Państwa, gdyż stosownie do art. 250, 258 § 2 pkt 8 i § 3 oraz art. 259 i 260 P.p.s.a. właściwy w tym zakresie jest wojewódzki sąd administracyjny, który jest w tym przedmiocie Sądem pierwszej instancji.