Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 22 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Bk 701/16 oddalił skargę K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny prawny sprawy:
W dniu [...] maja 2016 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynął wniosek K. G. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – K. G. ur. [...].09.2015 r.
Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], w dniu [...] lipca 2016 r. podjął decyzję znak: [...], mocą której odmówił K. G. przyznania świadczenia wychowawczego na syna K. G. na okres od [...].04.2016 r. do [...].09.2017 r. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że jednym z kryteriów uprawniających do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest dochód rodziny za 2014 r., który w przeliczeniu na osobę nie może przekraczać kwoty 800,00 zł lub 1.200,00 zł gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne. Przyjął, że w 2014 roku rodzina uzyskała dochód w kwocie [...]zł, a po odliczeniu zobowiązań (alimentów świadczonych na rzecz innych osób) wyniósł [...] zł. Obliczył, że miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł. W dalszej treści uzasadnienia organ pierwszej instancji przytoczył treść art. 2 pkt 19 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, określający sytuacje uznane za utratę dochodu.
Uznał, że w myśl tego przepisu dochód wynikający z wynajmu mieszkania nie jest dochodem utraconym. Wskazał, że do wniosku pani G. dołączyła kopie dokumentów potwierdzających wysokość zapłaconych w 2014 r. przez K. A. alimentów na rzecz dzieci L. i G. A. w kwocie [...]zł. Powołując się na treść § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze, w myśl którego od dochodu członka rodziny odejmuje się zobowiązania alimentacyjne na rzecz osób spoza rodziny, wyjaśnił, że od dochodu pana A. zostały odliczone alimenty w kwocie [...] zł, ponieważ tyle wynosił dochód pana A., osiągnięty w 2014 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania K. G., decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2016 r. o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – K. G. na okres [...].04.2016 r. do [...].09.2017 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w uzasadnieniu decyzji wskazało, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia uregulowane są w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195) oraz w akcie wykonawczym do ustawy, jakim jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., póz. 214). Przyznanie świadczenia wynoszącego 500,00 zł miesięcznie matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu dziecka na kolejne dziecko w rodzinie jest bezwarunkowe. Wynika to z art. 5 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 2 powołanej ustawy.
Natomiast przyznanie świadczenia na pierwsze dziecko uwarunkowane jest wysokością osiąganych dochodów. Warunek ten wynika z art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy. Przepisy te mówią, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł albo 1200,00 zł gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne. Świadczenie wychowawcze jest świadczeniem okresowym. Jak stanowi art. 48 ustawy obecny okres świadczeniowy rozpoczął się od dnia 1 kwietnia 2016 r. i skończy się dnia 30 września 2017 r. Prawo do świadczenia na pierwsze dziecko w tym okresie ustala się w oparciu o dochody osiągnięte w 2014 roku (w tzw. roku bazowym) z uwzględnieniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu, tj. art. 2 pkt 19 i pkt 20 oraz art. 7 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy. Art. 2 pkt 19 ustawy zawiera listę dziesięciu zdarzeń rozumianych jako utrata dochodu, zaliczając do nich utratę dochodu spowodowaną m.in. utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2015 r., poz. 584, z późn. zm.), zaś art. 2 pkt 20 zawiera listę dziewięciu przypadków, w których mamy do czynienia z uzyskaniem dochodu, w tym uzyskaniem dochodu spowodowanym uzyskaniem prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Art. 7 ust. 1 ustawy stanowi, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając dochód nie uwzględnia się dochodu utraconego. Art. 7 ust. 2 ustawy wskazuje, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód osiągnięty w tym roku dochód członka rodziny dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia. Ostatni przepis - art. 7 ust. 3 ustawy dotyczy sytuacji, gdy mamy do czynienia z dochodem uzyskanym przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W tej sytuacji ustalając dochód tego członka do dochodu z 2014 r. dolicza się dochód osiągnięty za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten nadal jest uzyskiwany.
Wyżej przedstawiono tzw. przesłanki pozytywne, spełnienie których ustawodawca połączył z prawem do otrzymania świadczenia wychowawczego. Prawo to może być jednak zniwelowane w sytuacji, gdy wystąpią tzw. przesłanki negatywne, określone w art. 8 ustawy.
Kolegium zauważyło, że wnioskodawczyni – K. G. i K. A. są rodzicami dziecka K. G. mającego 1 rok. Dziecko nie jest niepełnosprawne. Z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 2 pkt 1 pod pojęciem dochodu należy rozumieć dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.) dochodem, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, są:
- - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., póz. 361 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,
- - deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,
- - inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymienione w sposób enumeratywny.
Według organu w 2014 r. dwie osoby osiągały dochód podlegający opodatkowaniu (mieszczący się w pierwszej i drugiej z w/w grup). Pierwszą osobą jest K. A., który w 2014 r. osiągał dochód z własnej działalności gospodarczej, wykreślonej z rejestru (wyrejestrowanej) w dniu [...] kwietnia 2014 r. oraz otrzymywał zasiłek dla bezrobotnych w okresie od [...] maja 2014 r. do [...] sierpnia 2014 r. Od [...] sierpnia 2014 r. nadal pan A. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Tak wynika z rejestru PUP w [...] i z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej (www.firma.gov.pl). Wysokość osiąganych wówczas dochodów, wynosząca [...]zł, nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy, bowiem są to dochody utracone w rozumieniu art. 2 pkt 19 lit. b i e ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W tym miejscu wskazać należy, że K. A. jest zobowiązany do alimentów na rzecz dwojga dzieci G. A. i L. A. w łącznej wysokości [...]zł miesięcznie.
Tak wynika z wyroku Sądu Okręgowego w [...] I Wydział Cywilny z dnia [...] grudnia 2007 r. sygn. akt [...]. Zobowiązany wywiązuje się z tego obowiązku. Świadczą o tym uwierzytelnione kserokopie dowodów wypłaty alimentów na kwotę [...] zł w roku 2014. Co do zasady świadczone alimenty winny być odliczone od dochodów zobowiązanego. Tak stanowi powołany wyżej art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 214), który mówi, że w przypadku gdy członek rodziny ma zobowiązania alimentacyjne na rzecz osoby spoza rodziny, od dochodu członka rodziny odejmuje się kwotę alimentów zapłaconych na rzecz tej osoby. W niniejszej sprawie nie jest możliwe odliczenie alimentów od dochodów K. A. bowiem żadnych dochodów tego członka rodziny nie uwzględnia się.
Innymi słowy dla potrzeb ustalania prawa do świadczenia wychowawczego dochody pana A. wynoszą 0,00 zł. Płaconych alimentów nie można też odliczyć od dochodów osiąganych przez K. G., jak wnosi odwołująca się, bowiem:
po pierwsze - nie są to zobowiązania alimentacyjne pani G., o jakich mowa w powyżej powołanych przepisach, po drugie - dla potrzeb niniejszej sprawy ustawodawca nakazał odrębnie liczyć dochody każdego członka rodziny i następnie je zsumować by otrzymać dochód rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy, po trzecie - płacenie alimentów z dochodów drugiego członka rodziny zamiast z dochodów zobowiązanego można jedynie uznać za wydatki rodziny, których organy administracji nie mają prawa ustalać i odliczać od dochodów rodziny.
Drugą osobą, która w 2014 r. osiągała dochód jest K. G.. Jak wynika z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] oraz z informacji zawartych w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów w 2014 roku pani G. osiągnęła dochód opodatkowany na zasadach ogólnych w wysokości [...]zł (przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania). Z powyższych danych, uzupełnionych o dane o składkach na ubezpieczenie zdrowotne zawarte w systemie ZUS, dochód według definicji zawartej w ustawie o świadczeniach rodzinnych wyniósł [...]zł. Organ wskazał ponadto, że Pani G. w 2014 roku osiągnęła również dochód opodatkowany na zasadach ryczałtowych, wynoszący według oświadczenia wnioskodawczyni z dnia [...] czerwca 2016 r., [...] zł. Stąd łączny dochód w 2014 r. wyniósł [...] zł ([...]zł + [...]zł). Przeciętny miesięczny dochód wnioskodawczyni, będący jednocześnie dochodem całej rodziny, wyniósł więc [...]zł. Stąd dochód na osobę w rodzinie pani G. wyniósł [...] zł ([...]zł: 3 osoby) i jest wyższy od kryterium dochodowego.
W tych okolicznościach uprawnione jest stanowisko, że organ pierwszej instancji właściwie wyliczył dochody wnioskodawczyni i prawidłowo ustalił, że nie jest spełnione kryterium dochodowe uprawniające do wnioskowanego świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W odwołaniu skarżąca zarzuciła, że wydając decyzję odmowną Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych MOPS w [...] nie uwzględnił jej oświadczenia z dnia [...] maja 2016 r., w którym wyjaśniła, że dochód wykazany w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego obejmuje zbilansowane dochody, tj. z tytułu wykonywania pracy, działalności wykonywanej osobiście (umowy o dzieło i zlecenia) oraz z tytułu najmu własnego mieszkania (który został utracony w 2015 roku). Organ odwoławczy nie podzielił tego stanowiska. Zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] dotyczy przychodów opodatkowanych na zasadach ogólnych, nie obejmuje przychodu opodatkowanego na zasadach ryczałtowych.
Przychód ewidencjonowany, opodatkowany na zasadach ryczałtowych, wskazany został przez wnioskodawczynię w odrębnym oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2016 r. Ponadto zauważyć należy, że gdyby nawet nie uwzględnić dochodu wynoszącego [...]zł (z tytułu najmu lokalu nie osiąganego już w 2015 r. jak wskazała pani G. w oświadczeniu z dnia [...] maja 2016 r.), to również nie byłoby spełnione kryterium dochodowe.
W skardze K. G. zarzuciła decyzji organu odwoławczego:
- - naruszenie art. 10 § 1 w zw. z art. 140 K.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji,
- - naruszenie art. 11 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. poprzez brak realnego i adekwatnego uzasadnienia decyzji,
- - naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 77 § l oraz 80 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy poprzez powierzchowną ocenę oświadczenia z dnia [...] maja 2016 r. oraz brak prawidłowych ustaleń odnośnie alimentów,
- - pominięcie art. 3 pkt 1) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.), dalej jako "u.ś.r." w zw. z art. 2 pkt 1) ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195) i przyjęcie, że nie jest możliwym odliczenie od dochodu rodziny zobowiązań pieniężnych w formie alimentów świadczonych na rzecz innych osób spoza rodziny w pełnej wysokości, tj. w kwocie [...]zł.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że:
Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195), zwana dalej "ustawą".
Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy). Przysługuje ono matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2 ww. artykułu) do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (ust. 3 ww. artykułu) w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 ustawy). Natomiast przez dochód ustawa rozumie dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy), zaś dochód członka rodziny, to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1–3 (art. 2 pkt 2 ustawy), a dochód rodziny, to suma dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy).
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt a u.ś.r. dochód stanowi, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Wymienione wyżej przepisy precyzyjnie wskazują sposób obliczenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie oraz zawierają ustawową definicję dochodu, określając również, jakie należności można odliczyć od osiągniętego przychodu.
Biorąc za punkt odniesienia dochód trzyosobowej rodziny skarżącej za rok 2014, organ prawidłowo ustalił, że dochód według definicji zawartej w ustawie o świadczeniach rodzinnych wyniósł [...] zł. Ponadto Pani G. w 2014 roku osiągnęła również dochód opodatkowany na zasadach ryczałtowych, wynoszący według oświadczenia wnioskodawczyni z dnia [...] czerwca 2016 r., [...] zł. Stąd łączny dochód w 2014 r. wyniósł [...] zł ([...]zł + [...]zł). Przeciętny miesięczny dochód wnioskodawczyni, będący jednocześnie dochodem całej rodziny, wyniósł więc [...]zł. Stąd dochód na osobę w rodzinie Pani G. wyniósł [...]zł ([...]zł: 3 osoby) i jest wyższy od kryterium dochodowego.
Tym samym nie jest zasadny zarzut błędnej wykładni przepisów w zakresie ustalenia dochodu rodziny skarżącej. Prawidłowo organy wskazały, że pojęcie dochodu należy rozumieć zgodnie z definicją z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Rację też ma organ odwoławczy, że dochodu rodziny skarżącej nie można było pomniejszyć o różnicę pomiędzy kwotą zapłaconych alimentów przez K. A. a kwotą jego dochodu. Art. 2 pkt 4 ustawy definiuje dochód rodziny jako sumę dochodów członków rodziny. Natomiast § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze, stanowi że w przypadku gdy członek rodziny ma zobowiązania alimentacyjne na rzecz osoby spoza rodziny, od dochodu członka rodziny odejmuje się kwotę alimentów zapłaconych na rzecz tej osoby. Skoro kwota zapłaconych alimentów przez K. A. przekracza kwotę dochodu, który on uzyskał, to prawidłowo przyjęto w sprawie, że dochód K. A. wynosi 0. Nie ma takiej kategorii ekonomicznej ani nie wskazuje na to ustawa by można było przyjąć dochód ujemny członka rodziny.
Podkreślenia też wymaga, że powołany przepis § 6 ust. 1 rozporządzenia mówi o dochodzie członka rodziny, a więc zasadnie organ przyjął, że kwota alimentów może być odliczona tylko od dochodu K. A. Ponadto nawet gdyby nie zaliczyć do dochodu należności z tytułu stosunku najmu, to i tak, jak słusznie zauważa organ odwoławczy, przesłanka kryterium dochodowego w rodzinie Skarżącej nie byłaby spełniona.
Chybione są także zarzuty naruszenia prawa procesowego. Wszystkie istotne okoliczności w sprawie zostały ustalone, a zebrany materiał dowodowy jest znany skarżącej.
K. G. reprezentowana przez radcę prawnego M. S. wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez:
- 1. błędną wykładnię art. 3 pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 2 pkt 1 ustawy i przyjęcie, że nie jest możliwym odliczenie od dochodu rodziny zobowiązań pieniężnych w formie alimentów świadczonych z dochodu rodziny na rzecz osób spoza tej rodziny,
- 2. niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 151 P.p.s.a.
Wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] znak: [...] z dnia [...] lipca 2016 r. oraz o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazała m.in., że dochody z tytułu wynajmu mieszkania rozliczane na zasadach ogólnych (zgodnie z oświadczeniem skarżącej z dnia [...] maja 2016 r.) nie stanowią dochodu w rozumieniu ustawy, a w konsekwencji nieuprawnionym było doliczenie ich do dochodu rodziny za rok 2014 r. Konsekwentnie stwierdzić należy, że dochód w rodzinie skarżącej w 2014 r. wyniósł [...]zł, a nie [...]zł.
Skarżąca podkresliła, że zgodnie z ustawą celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy) i przysługuje ono matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust.
- 2) do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (ust.
- 3) w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 ustawy ustawy), a w przypadku pierwszego dziecka - jeżeli dochód rodziny (suma dochodów członków rodziny) w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ww. ustawy). Mając na uwadze powyższe, lljwierdzić należy, że zamierzeniem ustawodawcy było przyznanie leżenia wychowawczego na pierwsze dziecko rodzinom o niskich dochodach, z uwzględnieniem zobowiązań alimentacyjnych ich członków.
Jak wynika z ww. regulacji, w celu ustalenia dochodu rodziny, zasadą jest sumowanie obliczonych dochodów poszczególnych członków rodziny, pomniejszonych o kwotę alimentów zapłaconych na rzecz osoby spoza rodziny (zgodnie z § 6 ust. 1 rozporz. wykon.). Zauważyć jednak wypada, że ustawa, ani też rozporz. wykon., nie reguluje sytuacji, w której świadczenia alimentacyjne - z uwagi na ich wysokość oraz dochód osiągany przez członka zobowiązanego do ich zapłaty - realizowane są z dochodu rodziny, a nie wyłącznie członka zobowiązanego do tych świadczeń.
Przyjęty przez Sąd pierwszej instancji tok rozumowania nie daje się pogodzić z założeniem racjonalnego prawodawcy, który tworzy przepisy w sposób sensowny, racjonalny i celowy, znając cały system prawny i nadając poszczególnym słowom i zwrotom zawsze takie same znaczenie, nie zamieszczając jednocześnie zbędnych sformułowań. Skoro z dochodu 3-osobowej rodziny skarżącej w kwocie [...]zł zostały zapłacone na rzecz osób spoza tej rodziny alimenty, zasądzone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia grudnia 2007 r., [...], w łącznej kwocie [...] zł, a mimo to rodzina ta, dysponując kwotą [...]zł ([...]zł - [...]zł) w skali roku, nie spełnia kryterium dochodowego.
W piśmie z dnia [...] marca 2017 r. pełnomocnik skarżącej wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. oraz decyzji Prezydenta Miasta [...] znak: [...] z dnia [...] lipca 2016 r. i zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej kosztów postępowania, a w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Jednocześnie wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a".), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 P.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisu art. 151 P.p.s.a. nie został powiązany przez autora skargi kasacyjnej z innymi przepisami procedury sądowoadministracyjnej. Przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, gdyż błąd w postaci oddalenia skargi sąd pierwszej instancji popełnia w fazie wcześniejszej niż etap orzekania, czyli w fazie kontroli zaskarżonego aktu lub czynności poprzedzającej wydanie orzeczenia. Zatem podstawą skargi kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, a nie przepis określający samo rozstrzygnięcie.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 3 pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 2 pkt 1 ustawy wskazać należy, że jest on niezasadny.
Ustawodawca w sposób ścisły określił zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, nie dopuszczając możliwości tzw. uznania administracyjnego. Zgodnie z art. 5 ust. 3 i 4 ustawy warunkiem przyznania osobom uprawnionym świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest nieprzekroczenie kwoty 800 złotych dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę albo 1200,00 zł gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne. Stosownie zaś do art. 2 pkt 1 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych.
Z kolei w art. 2 ust. 4 ustawy wskazano, że dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w art. 3 pkt 1 lit. a przyjmuje, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Powyższe przepisy jednoznaczne wykluczając dowolność w kwalifikowaniu składników podlegających odliczeniu od uzyskiwanego przychodu celem obliczenia dochodu.
Prawidłowe jest zatem stanowisko Sądu pierwszej instancji, że od dochodów rodziny, czy też skarżącej nie mogą być odliczone alimenty jakie K. A. uiścił na rzecz swoich dzieci, G. A. i L. A., w łącznej wysokości [...] zł. Skoro ustawodawca w art. 2 ust. 4 ustawy wyraźnie określa, że dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, to tym samym wykluczył, sumowanie przychodów członków rodziny, a następnie ich pomniejszanie o sumę płaconych alimentów przez członków rodziny. Także przepis § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 214) ustanawia zasadę, że alimenty winny być odliczone od dochodów zobowiązanego. Stanowi on bowiem, że w przypadku gdy członek rodziny ma zobowiązania alimentacyjne na rzecz osoby spoza rodziny, od dochodu członka rodziny odejmuje się kwotę alimentów zapłaconych na rzecz tej osoby.
Autor skargi kasacyjnej nie kwestionował w skardze ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia, zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że nawet gdyby nie zaliczyć do dochodu należności z tytułu stosunku najmu, to i tak kryterium dochodowe w rodzinie skarżącej byłoby przekroczone. Dochód rodziny bowiem w 2014 r. na osobę w rodzinie wyniósł 962,88 zł.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a.. oddalił skargę kasacyjną.