Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 28 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2824/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. R. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2020 r., [...], w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku pełnomocnik skarżącego zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść orzeczenia, tj.:
a). art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) – dalej ppsa, w zw. z art. 104 § 2, art. 7, art. 77, art. 97 § 2 i art. 12 kpa w zw. z art. 141 § 4 i art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez ich błędne zastosowanie i oddalenie skargi, stwierdzenie braku możliwości podjęcia zawieszonego postępowania w części dotyczącej skarżącego, w sytuacji gdy sprawa jest podzielna, a więc istnieje możliwość wyodrębnienia części sprawy do odrębnego postępowania i podjęcia zawieszonego postępowania w zakresie dotyczącym skarżącego, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało oddaleniem skargi, a także poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku, gdzie Sąd I Instancji nie odniósł się do części zarzutów skargi, które dotyczyły możliwości wydzielenia części postępowania co do skarżącego (tzw. decyzji częściowej) co było kluczowe przy ocenie zasadności wniosku skarżącego o podjęcie zawieszonego postępowania w części, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało oddaleniem skargi, przy czym braki w uzasadnieniu wyroku uniemożliwiają jego pełną kontrolę instancyjną;
b). art. 151 w zw. art. 141 § 4 i art. 134 § 1 ppsa, z art. 11, art. 8, art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa, w zw. z art. 126 kpa przez ich błędne zastosowanie i oddalenie skargi, zaakceptowanie przez Sąd I Instancji uzasadnienia postanowienia organu II instancji, które było wadliwe i nie odnosiło się do wszystkich podniesionych przez skarżącego w zażaleniu zarzutów, w tym przede wszystkim do zarzutu powoływania się w motywach rozstrzygnięcia na nieznane uczestnikom osoby, a więc co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy, co świadczy o poważnych błędach przy ustalaniu podstawy faktycznej sprawy zarówno przez organ I, jak i przez organ II Instancji, gdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w ogóle nie odniósł się w uzasadnieniu do zarzutów skargi w tym zakresie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i jednocześnie uniemożliwia kontrolę instancyjną.
W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka przez stwierdzenie braku możliwości wydzielenia części postępowania do osobnego rozpoznania i podjęcia zawieszonego postępowania co powoduje uniemożliwienie skarżącemu uzyskania skutecznej ochrony prawnej, w sytuacji, gdy sprawa trwa przeszło od 11 lat i nawet pomijając okresy zawieszenia, jest to okres nadzwyczaj długi, oraz przez wyciąganie negatywnych konsekwencji wobec skarżącego w postaci odmowy kontynuowania jego sprawy z powodu braków w dokumentacji, której nie jest on w stanie osobiście pozyskać i która nie dotyczy jego osoby, co narusza prawo skarżącego do sądu oraz do rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano argumenty mające przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku.
W piśmie z 26 stycznia 2022 r. organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej podnosząc motywy mające przemawiać za niezasadnością zarzutów kasacyjnych. Natomiast w piśmie z 24 kwietnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie przedstawiła dodatkowe argumenty mające przemawiać za uwzględnieniem skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Prawidłowo Sąd I instancji wskazał na nieustanie przyczyny zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie. Istotą sporu w niniejszej sprawie nie jest natomiast podzielność uprawnienia zabużańskiego, chociaż tej kwestii poświęcono w skardze kasacyjnej i w piśmie uzupełniającym istotną część argumentacji, ale zapewnienie udziału w postępowaniu administracyjnym wszystkim jego stronom. I w tym kontekście przywołana w zaskarżonym wyroku uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17, ma takie znaczenie, że z jej treści wynika potwierdzenie ustawowej zasady przysługiwania przymiotu strony postępowania administracyjnego wszystkim uprawnionym do rekompensaty za daną nieruchomość nawet w razie wydawania częściowych decyzji zawierających rozstrzygnięcie w odniesieniu do poszczególnych udziałów w uprawnieniu. Pominięcie zaś stron postępowania administracyjnego stanowi wadę skutkującą jego wznowieniem (art. 145 § 1 pkt 4 kpa), co dla sądu administracyjnego stanowiłoby z kolei podstawę do uchylenia decyzji wydanej w tak wadliwie przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa).
Skarżący kasacyjnie nie zdołał skutecznie wykazać dopuszczalności pominięcia w postępowaniu rekompensacyjnym pozostałych jego stron, którym zapewnienie udziału w postępowaniu jest ustawowym obowiązkiem organu administracji zgodnie z art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 3 i art. 5 ust. 4 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2097).
W związku z powyższym, na podstawie art. 184 w zw. z art. 193 zdanie drugie ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.