Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.F., B.O., B.J. oraz M.K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2011 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy L. z dnia [...] lipca 1978 r. (nr [...]) orzekającej o przejęciu na własność Państwa za emeryturę gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 4,81 ha, położonego w K., stanowiącego w dacie przejęcia własność B.J.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji. Następnie decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku H.K., M.F. oraz B.J., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał swoją wcześniejszą decyzję w mocy. Organ uznał, że co prawda protokół z przeprowadzenia lustracji gospodarstwa rolnego nie czynił w pełni zadość przepisom rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów (Dz. U. Nr 11, poz.
58) pod względem formalnym, ale uchybienie to nie może prowadzić do zupełnego pomijania przez organ administracji okoliczności ustalonych w tym protokole, ani też nie pozwala uznać, że w sprawie zostało naruszone w sposób rażący prawo. Zdaniem organu dane zawarte w protokole należało uznać za prawdziwe. Organ podkreślił, że przedmiotowa decyzja został oparta na art. 77 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) zgodnie z którym w przypadku przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118) rolnikowi przysługiwała emerytura lub renta inwalidzka przewidziana w ustawie z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Ponadto - przy przejmowaniu należało stosować odpowiednio przepisy tejże ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych Państwu. Poprzez użycie w art. 77 sformułowania "stosuje się odpowiednio" ustawodawca wyłączył stosowanie wszystkich przepisów wskazanego rozdziału, a wskazywał jedynie na te, które dotyczą przejmowania gospodarstw rolnych przez Państwo, nie zaś przekazywania gospodarstwa następcy prawnemu.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli M.F., B.J., B.O. i M.K., domagając się jej uchylenia oraz stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy L. z dnia [...] lipca 1978 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego tj. art. 9 ust. 2 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne oraz przepisów i rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania, poprzez błędne przyjęcie, że zaistniały przesłanki opisane w tych przepisach, a także naruszenie przepisów procesowych tj. art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz wszystkich jej okoliczności.
Oddalając skargę wymienionym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że słusznie organ wskazał, iż treść protokołu pozwala na przyjęcie, że przedmiotowe gospodarstwo rolne wykazywało niski poziom produkcji rolnej w rozumieniu art. 9 ust. 2 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Skarżący nie przedstawili, zaś żadnych dokumentów, ani nie wskazali na fakt ich istnienia, które mogłyby te ustalenia podważyć. Mając zaś na uwadze, iż protokół służył jedynie jako dokument pomocniczy, zarzut skarżących dotyczący jego braków formalnych, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, w sytuacji gdy decyzji tej nie można zarzucić, iż wydana została w wyniku naruszenia przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów.
Sąd uznał, że na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie mogła mieć także wpływu podnoszona przez skarżących okoliczność, iż małżeństwo B. i G.J. nigdy nie zostało unieważnione, oraz iż istniała następca prawny, który mógł przejąć to gospodarstwo w osobie np. H.K., córki B.J. Z akt sprawy wynika bowiem, że jedynym właścicielem przedmiotowej nieruchomości był na podstawie aktu własności ziemi z dnia 3 czerwca 1974 r. B.J. W takiej sytuacji ustawa nie przewidywała wymogu uzyskania zgody małżonka na przejęcie tegoż gospodarstwa przez Państwo. Mając zaś na uwadze, iż przejęcie przez Państwo gospodarstwa rolnego na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne następowało z urzędu, a nie na wniosek rolnika, okoliczność istnienia następcy prawnego, który mógłby to gospodarstwo prowadzić nie była brana pod uwagę.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła M.F. domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji obarczonej kwalifikowaną wadą.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Wobec powyższego po pierwsze należy wskazać, że zarzuty skargi kasacyjnej powinny dotyczyć obecnie prowadzonego postępowania nieważnościowego, a nie odnosić się do postępowania zakończonego w 1978 r. Powołany w skardze kasacyjnej art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. stanowi podstawę do uchylenia decyzji lub postanowienia w całości albo w części w sytuacji stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji. Zatem tak sformułowany zarzut byłby skuteczny jedynie w sytuacji gdyby G.J. bez swojej winy nie uczestniczyła w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z dnia 23 maja 2011 r.
Po drugie zaś podkreślić trzeba, że art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi jedną z podstaw wznowienia postępowania administracyjnego, podczas gdy skarżący wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy L. z dnia [...] lipca 1978 r. na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. W toku postępowania nieważnościowego oraz w trakcie kontroli sądowej takiego postępowania nie mogą być skutecznie podnoszone zarzuty odnoszące się do okoliczności odnoszące się do postępowania wznowieniowego.
W związku z powyższym, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.