Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 27 lutego 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 731/07, uwzględniając skargę M. P., wymierzył Prezydentowi Miasta Poznania grzywnę w wysokości 2000 zł z powodu niewykonania wyroku tegoż Sądu z dnia 28 grudnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 864/05 i 866/05.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał ustalony przez siebie stan faktyczny, stwierdzając, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 28 grudnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 864/05 i 866/05, uwzględniając skargę M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2005 r. i [...] sierpnia 2005 r. nr [...] i [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego i pomocy pieniężnej dla rodziny zastępczej, uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Prezydenta Miasta Poznania – odpowiednio z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] i z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] i stwierdził, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu.
M. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, żądając wymierzenia grzywny Prezydentowi Miasta Poznania za niewykonanie powyższego orzeczenia:
Organ nie ustosunkował się do treści skargi.
Uwzględniając skargę WSA podał, iż po wyroku z dnia 28 grudnia 2006 r. akta administracyjne zostały zwrócone do SKO w dniu 24 kwietnia 2007 r.
Skarżący w dniu [...] lutego 2007 r. po raz pierwszy zwrócił się do Prezydenta Miasta Poznania o wykonanie wyroku.
Z kolejną skargą na działanie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie wystąpił pismem z dnia [...] czerwca 2007 r.
W odpowiedzi na to pismo poinformowano Prezydenta, iż w dniu 9 lutego 2007 r. w chwili przekazania kopii wyroku MOPR nie posiadał informacji czy wyrok jest prawomocny. WSA poinformował pismem z dnia 20 marca 2007 r., że wyrok ten jest nieprawomocny. Dopiero 9 lipca 2007 r. do MOPR wpłynęło pismo z WSA z 4 lipca 2007 r. potwierdzające, że wyrok uprawomocnił się 6 marca 2007 r. Twierdzenia te w ocenie Sądu nie znajdują oparcia w aktach sprawy.
Odpis wyroku z dnia 28 grudnia 2006 r. wraz z uzasadnieniem Kolegium odebrało w dniu 31 stycznia 2007 r. Po raz pierwszy MOPR w Poznaniu pismem z dnia 13 marca 2007 r. (k. 169 akt sądowych) zwrócił się do Sądu z pytaniem, czy wyrok z dnia 28.12.2006 r. jest prawomocny. Istotnie w odpowiedzi na to pismo Sąd poinformował, że wyrok ten nie jest prawomocny.
Zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2007 r. Sąd przesłał akta administracyjne wraz z prawomocnym wyrokiem z dnia 28 grudnia 2006 r.
Pomimo zwrotu akt w tym dniu MOPR pismem z dnia 14 maja 2007 r. (k. 203 akt sądowych) ponownie zwrócił się z pytaniem, czy wyrok z dnia 28.12.2006 r. jest prawomocny. W piśmie z dnia 17 maja 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny poinformował MOPR, iż wyrok z dnia 28.12.2006 r. w sprawie ze skargi M. P. uprawomocnił się dnia 6 marca 2007 r., a akta administracyjne sprawy zostały zwrócone do SKO w Poznaniu w dniu 24 kwietnia 2007 r.
Po raz kolejny pismem z dnia 28 czerwca 2007 r. (k. 211 akt sądowych) MOPR zwrócił się z pytaniem, czy wyrok z dnia 28.12.2006 r. w sprawie ze skarg M. P. jest prawomocny.
Pismem z dnia 4 lipca 2007 r. Sąd ponownie udzielił informacji jak w piśmie z dnia 17 maja 2007 r.
Pomimo zwrotu akt administracyjnych sprawy w dniu 24 kwietnia 2007 r. decyzja w sprawie skarg M. P. została wydana w dniu [...] sierpnia 2007 r.
W tych okolicznościach co do zasady żądanie skarżącego o nałożenie grzywny znajduje materialnoprawną podstawę w art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z § 6 omawianego przepisu proceduralnego sąd administracyjny grzywnę wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 15 lutego 2005 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2004 r. i w drugim półroczu 2004 r. (Mon. Pol. z 18 lutego 2005 r. Nr 11, poz. 229) przeciętne wynagrodzenie miesięczne wynosiło 1903,03 zł. Górną granicą grzywny wymierzonej na podstawie art. 154 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi była w tej sprawie kwota 19030,30 zł. Możliwość wymierzenia grzywny w określonym wyżej przedziale pozwala Sądowi na miarkowanie jej wysokości w szczególności w zależności od stopnia winy organu w niewykonaniu wyroku albo niewydaniu aktu lub niedokonaniu czynności.
Ta zaś po części zależy także od skomplikowania nie tylko stanu faktycznego ale i także prawnego sprawy. Sprawa w ocenie Sądu nie należała do skomplikowanych. Uzasadnienie wyroku WSA w sposób precyzyjny wskazywało na alternatywy postępowania w tej sprawie. Generalnie uzasadniałoby to nałożenie grzywny przynajmniej w połowie możliwego jej wymiaru. Ta postawa organu w ocenie Sądu uzasadnia nałożenie kary w dolnych jej granicach, to jest 2000,00 zł. Generalnie konstrukcja art. 154 § 1 ustawy P.p.s.a. nakłada na Sąd obowiązek wymierzenia grzywny.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezydenta Miasta Poznania reprezentowany przez radcę prawnego M. K.-M. i zaskarżając wyrok w całości, skargę kasacyjną oparł o podstawę z art. 174 pkt 2 ustawy P.p.s.a., zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 32, 54, 91 i 92 ustawy P.p.s.a. Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący organ przyznaje, iż wniesioną skargę MOPR w Poznaniu w dniu 5 października 2007 r. przekazał do WSA jako właściwego do jej rozpoznania.
Po wpłynięciu skargi M. P. do Sądu, zarządził on doręczenie skargi M. P. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu. O terminie rozprawy wyznaczonym na dzień 13 lutego 2008 r. WSA również zawiadomił wyłącznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu.
Po rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 27 lutego 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 731/07 wymierzył Prezydentowi Miasta Poznania grzywnę w wysokości 2000,00 zł.
Zgodnie z wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 28 grudnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 864/05 i 866/05 organem zobowiązanym do wykonania wyroku był organ I instancji, tj. w przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta Poznania.
Zatem organem, którego bezczynność była przedmiotem skargi M. P., zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – był Prezydent Miasta Poznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie sygn. akt IV SA/Po 731/07 dopuścił się naruszenia art. 32, art. 54 i art. 91 § 2 P.p.s.a., gdyż wbrew tym przepisom ani nie doręczył odpisu skargi stronie, tj. Prezydentowi Miasta Poznania, ani nie zawiadomił o terminie rozprawy.
Odpis wyroku z dnia 27 lutego 2008 r. wraz z uzasadnieniem Sąd doręczył Prezydentowi Miasta Poznania.
Powyższe naruszenie wskazanych przepisów postępowania uniemożliwiło skarżącemu branie udziału w postępowaniu ze skargi M. P. Uchybienie to miało istotny wpływ na rozpatrzenie sprawy przez Sąd, gdyż skarżący nie wiedział ani o wniesieniu sprawy, ani o tym, że toczy się przed Sądem postępowanie w sprawie. Zatem należy uznać, iż zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, która to przesłanka stanowi podstawę kasacyjną przewidzianą w art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna posiada usprawiedliwione podstawy.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne podniesione w niej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, chociaż skarga kasacyjna wskazuje je w sposób nieprecyzyjny, a nadto stwierdził, iż wskutek naruszenia przepisów postępowania ma miejsce nieważność postępowania, którą to przesłankę określoną w art. 183 § 2 pkt 5 ustawy P.p.s.a. sąd odwoławczy uwzględnia z urzędu.
Przepis art. 32 ustawy P.p.s.a. określa strony postępowania sądowoadministracyjnego. Jest nim skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi.
W tej sprawie skarga M. P. dotyczyła bezczynności Prezydenta Miasta Poznania i zawierała żądanie wymierzenia grzywny. W takim przypadku stroną przeciwną w stosunku do skarżącego jest organ pierwszej instancji, obowiązany do przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę (art. 54 § 2 ustawy P.p.s.a.).
Z uwagi na to, że sprawa ze skargi o wymierzenie grzywny na podstawie art. 154 § 1 ustawy P.p.s.a. wymaga rozpoznania na rozprawie, o terminie rozprawy powinien być oprócz skarżącego zawiadomiony także organ pozostający w bezczynności (art. 91 § 2 powołanej ustawy). Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny o terminie rozprawy w dniu 13 lutego 2008 r. zawiadomił Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, co do którego skarżący nie postawił zarzutu bezczynności i nie domagał się wymierzenia grzywny.
W tej sytuacji Prezydent Miasta Poznania był pozbawiony możności obrony swych praw, a wydanie wyroku w dniu 27 lutego 2008 r. wymierzającego grzywnę nastąpiło w warunkach, gdy zachodziła nieważność postępowania.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 ustawy P.p.s.a. Jednocześnie na podstawie art. 207 § 2 powołanej ustawy, uznając ze względu na sytuację rodzinną i majątkową skarżącego, że zachodzą szczególne okoliczności, Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz Prezydenta od skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego w całości.