Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5.04.2005 r. I SA/Wa 201/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Krzysztofa L. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 27.01.2004 r. (...), którą utrzymana została w mocy decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 19.08.2003 r. o odmowie zmiany, w trybie art. 154 Kpa, ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 29.12.2000 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku Krzysztofa L. o usunięcie naruszenia prawa w trybie art. 34 ust. 3 ustawy o NSA w sprawie rekompensaty pieniężnej przeznaczonej na cele mieszkaniowe. Odmowa wypłaty rekompensaty nastąpiła z tego względu, iż Krzysztof L. do końca 1990 r. nie miał zgromadzonego wymaganego wkładu mieszkaniowego, a rozstrzygnięcie to Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zgodne z prawem, oddalając skargę Krzysztofa L. wyrokiem z dnia 24.06.1994 r. I SA 246/94.
Krzysztof L. decyzję tę usiłował wzruszyć w trybie nadzwyczajnym, występując 2.05.1995 r. z wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności, które to postępowanie zostało w rezultacie zakończone decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 29.04.1997 r. o odmowie stwierdzenia jej nieważności, a skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.01.1998 r. I SA 740/97. Pismem z dnia 15.05.1998 r. Krzysztof L., powołując się na art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, zwrócił się do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o usunięcie naruszenia prawa i rozpoznanie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie rekompensaty, które organ rozpoznał umarzając postępowanie wszczęte tym wnioskiem, decyzją z dnia 14.07.1998 r. W wyniku skargi i rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego co do tej decyzji, została wydana przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzja z 20.07.1999 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia 10.06.1999 r. odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 14.07.1998 r. Decyzje te zostały uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30.10.2000 r. I SA 1372/99, w wyniku czego organ przywrócił termin do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia 14.07.1998 r. i decyzją z dnia 29.12.2000 r. utrzymał ją w mocy, a Naczelny Sąd Administracyjny skargę Krzysztofa L. oddalił, wyrokiem z dnia 8.02.2002 r. I SA 266/01.
Wnioskiem z dnia 25.04.2002 r. Kryzsztof L. zwrócił się do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o zmianę, w trybie art. 154 par. 1 Kpa, decyzji z dnia 29.12.2000 r. Organ ten odmówił zmiany, decyzją z dnia 17.05.2002 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia 20.06.2002 r., które to decyzje zostały uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21.11.2002 r. I SA 1593/02. Rozpoznając na nowo wniosek z dnia 25.04.2002 r. o zmianę w trybie art. 154 par. 1 Kpa decyzji z dnia 29.12.2000 r. organ wydał wskazane na wstępie decyzje.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd stwierdził, że art. 154 par. 1 Kpa dopuszcza możliwość zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, niezbędne jest zatem ustalenie przede wszystkim interesu społecznego oraz słusznego interesu strony, mając na względzie konkretne okoliczności danej sprawy, a wobec tego ocena spełnienia przesłanek warunkujących zastosowanie tego trybu wymaga szczególnie wnikliwej analizy stanu faktycznego oraz stanu prawnego sprawy.
Sąd podkreślił, że organ prawidłowo podniósł, iż przy ocenie interesu społecznego i słusznego interesu strony, nie można pomijać art. 6 Kpa, co oznacza, że zmiana decyzji zgodnie z żądaniem strony nie może prowadzić do wydania orzeczenia sprzecznego z prawem. W interesie społecznym leży poszanowanie porządku prawnego, który w sprawie rekompensaty został skonkretyzowany w ostatecznej decyzji organu i usankcjonowany prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w sprzeczności z tak rozumianym interesem społecznym pozostałoby wzruszenie decyzji, której legalność była przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego - wywodził dalej Sąd podkreślając, iż decyzja z dnia 29.12.2000 r. nie rozstrzygała sprawy co do istoty, a jedynie umarzała postępowanie administracyjne, do którego prowadzenia brak było podstaw prawnych.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Krzysztof L., domagając się jego uchylenia w całości i rozpoznania skargi i zarzucając:
- 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 154 par. 1 Kpa w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 4 października 1991 r. o zmianie niektórych warunków przygotowania inwestycji budownictwa mieszkaniowego w latach 1991-1995 oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 103 poz. 446 ze zm./ polegające na przyjęciu przez skład orzekający własnej definicji interesu społecznego i słusznego interesu strony w oparciu o błędne zaświadczenie PKO z dnia 28.01.1994 r. o wysokości zgromadzonego wkładu mieszkaniowego na dzień 31.12.1990 r. z pominięciem prawidłowego zaświadczenia PKO z dnia 1.02.2001 r.,
- 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 103, 104, 133 par. 1-3 oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ przez odmowę przyjęcia przez skład orzekający pisemnego wniosku skarżącego z dnia 5.04.2005 r. stanowiącego wyliczenie zgromadzonego wkładu mieszkaniowego na dzień 31.12.1990 r. pod zarzutem zamknięcia rozprawy oraz pominięcie wyroku NSA z dnia 9.05.1990 r. I SA 235/90 /ONSA 1990 Nr 2-3 poz. 237/.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 154 Kpa w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 4 stycznia 1991 r. o zmianie niektórych warunków przygotowania inwestycji budownictwa mieszkaniowego w latach 1991-1995 oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 103 poz. 446 ze zm./ jest chybiony.
Art. 154 Kpa nie jest przepisem prawa materialnego. Jest to przepis prawa procesowego, regulujący jeden z trybów wzruszania decyzji ostatecznych. Przepis ten ma zastosowanie w postępowaniu przed organami administracji. Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych i przepisy Kpa nie mają w postępowaniu przed nimi zastosowania. Sądy administracyjne oceniają postępowanie organów w świetle przepisów tego aktu prawnego, same ich nie stosując. Tryb, o którym mowa w art. 154 Kpa ma charakter wybitnie procesowy, zawierający przesłanki jakimi kieruje się organ prowadząc postępowanie zmierzające do zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej.
Sąd administracyjny, rozpoznając skargę na decyzję wydaną na podstawie tego przepisu, ocenia zgodność postępowania organu z zasadami wynikającymi z tego przepisu. Sprowadza się ona do tego, czy w danej sprawie, w jej konkretnym stanie faktycznym i prawnym możliwe jest wdrożenie tego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej. W sprawach, w których nie jest możliwe rozpoznanie sprawy w ramach tzw. uznania administracyjnego, wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 Kpa nie jest możliwe. W sprawie rekompensaty pieniężnej, nie ma miejsca na uznanie administracyjne i stąd tryb ten nie może służyć uchyleniu lub zmianie decyzji odmawiającej przyznania rekompensaty. W niniejszej sprawie, z uwagi na jej stan prawny i faktyczny - ocena Naczelnego Sądu Administracyjnego co do zgodności z przepisami decyzji umarzającej postępowanie o usunięciu naruszenia prawa - zastosowanie tego trybu jest szczególnie niemożliwe. Przepisów ustawy z dnia 4.10.1991 r. Wojewódzki Sąd nie stosował w sprawie, to też nie mógł błędnie ich zinterpretować.
Jeśli idzie o zarzut naruszenia przepisów postępowania jest on również nietrafny.
Art. 103 i 104 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, to przepisy zawierające uprawnienia dla strony co do sprostowania lub uzupełnienia protokółu, a z tych strona nie korzystała, zatem praw jej Wojewódzki Sąd nie naruszył.
Z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd orzekał na podstawie akt sprawy, zaś nie wystąpiły żadne istotne okoliczności, które ujawniłyby się po zamknięciu rozprawy, zatem i art. 133 tej ustawy Sąd nie naruszył.
Natomiast o naruszeniu art. 153 można by mówić wówczas, gdyby Sąd nie podporządkował się ocenie orzeczenia wydanego w tej sprawie, a nie każdego orzeczenia w innej sprawie, choć nawet w tym samym przedmiocie. Tego przepisu Sąd zatem również nie naruszył.
Wobec powyższego, skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona jako nie posiadająca usprawiedliwionych podstaw i Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, zgodnie z art. 184 cyt. wyżej ustawy.