Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 443/04, uwzględnił skargę K. K. i uchylił decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] oraz poprzedzająca ją decyzję Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych z dnia [...].
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymała w mocy decyzję Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych z dnia [...] nr [...], którą odmówiono zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] z dnia 4 czerwca 2002 r. o nadaniu dr K. K. stopnia naukowego doktora habilitowanego.
Z ustaleń organu wynika, że Sekcja Nauk Humanistycznych i Społecznych, po zapoznaniu się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, po wysłuchaniu opinii recenzentów Centralnej Komisji oraz po przeprowadzeniu dyskusji z udziałem recenzenta Rady Wydziału, w głosowaniu tajnym wypowiedziała się przeciw uchyleniu decyzji Centralnej Komisji o odmowie zatwierdzenia ww. uchwały (za uchyleniem decyzji 0, przeciw 32, wstrzymujących się 3).
Prezydium Centralnej Komisji, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji, postanowiło w głosowaniu tajnym utrzymać mocy poprzednią decyzję Centralnej Komisji, odmawiającą zatwierdzenia omawianej uchwały Rady Wydziału (za utrzymaniem decyzji 10, przeciw 0, wstrzymujących się 0).
Ocena dokonana przez Sekcję wskazuje, że argumenty podniesione w wystąpieniu o ponowne rozpatrzenie sprawy nie pozwalają nadal na uznanie, że habilitantka spełniła wymagania określone w art. 14 oraz art. 15 ust. 1 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych.
Wedle wysoce zgodnej opinii czterech wybitnych polskich profesorów, specjalizujących się w socjologii i mających bardzo bogate doświadczenie badawcze oraz wysoką pozycję akademicką, a także bogate doświadczenie związane z opiniowaniem wielu prac awansowych (doktorskich, habilitacyjnych i dotyczących tytułu profesora) z zakresu nauk społecznych, a z socjologii w szczególności, dorobek dr K. K. nie jest znaczącym dorobkiem naukowym z zakresu socjologii – dyscypliny naukowej wskazanej przez kandydatkę jako zakres jej habilitacji. Ponadto habilitanta nie ogłosiła prac naukowych w renomowanych czasopismach socjologicznych – co jest traktowane jako standard przy ocenie dorobku kandydata do stopnia doktora habilitowanego w zakresie socjologii. Nie brała też czynnego udziału w życiu naukowym środowiska socjologicznego.
Centralna Komisja podniosła, iż dwaj recenzenci Centralnej Komisji, powołani przez nią do oceny odwołania, także nie uznali przedstawionych przez kandydatkę artykułów i samej rozprawy habilitacyjnej jako oryginalnego i wartościowego dorobku socjologicznego.
Z tych względów w ocenie Komisji, brak jest podstaw by uznać zasadność uchwały Rady Wydziału o nadaniu dr K. K. stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk humanistycznych w dyscyplinie socjologa.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o jej uchylenie.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 107 § 3 k.p.a. przez niepełne uzasadnienie w części dotyczącej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia,
- art. 77 k.p.a. przez oparcie decyzji na recenzjach przedstawionych przez recenzentów powołanych przez Centralną Komisję, z pominięciem pozostałego materiału znajdującego się w aktach przewodu habilitacyjnego.
- art. 17 ust. 2 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych nakazującego rozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie czterech miesięcy, a to przez przekroczenie tego terminu i wydłużenie rozpoznania sprawy do blisko dziesięciu miesięcy.
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż skarga jest uzasadniona, gdyż wydane w sprawie decyzje naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
W rozpatrywanej sprawie przewód habilitacyjny rozpoczął się pod rządami ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym o stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386 ze zm.). Zgodnie zaś z art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.) przewody doktorskie i habilitacyjne, niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy, są prowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych.
Postępowanie o nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego jest postępowaniem szczególnym, z odpowiednim stosowaniem przepisów art. 17 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych, w odniesieniu do tych postępowań, które rozpoczęły się przed wejściem w życie ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Powołany zaś przepis art. 17 ustawy w ust. 2 stanowi, że recenzenci w przewodzie habilitacyjnym uczestniczą w postępowaniu przed Centralną Komisją na prawach strony.
W tej sprawie recenzentami w przewodzie habilitacyjnym, który został przeprowadzony przez Radę Wydziału [...] byli: prof. J. K., prof. K. W. i prof. B. S. W celu umożliwienia im udziału w posiedzeniach, obowiązkiem Centralnej Komisji było powiadomienie ich o terminach posiedzeń. Z akt sprawy wynika, że obowiązek ten nie został przez Centralną Komisję wykonany. Brak jest bowiem dokumentów ten fakt potwierdzających. W posiedzeniach zarówno Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych jak i Prezydium Centralnej Komisji, poprzedzających wydanie decyzji z dnia [...] recenzenci nie brali udziału. O terminach tych posiedzeń nie zostali powiadomieni, na co wskazuje treść wyciągów z protokółów posiedzeń tych organów. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy przez Centralną Komisję, w protokóle z posiedzenia Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych z dnia [...] znajduje się adnotacja, że "(...) prof. K. W. oraz prof. B. S. nie skorzystali z zaproszenia na posiedzenie Sekcji (...)". Z protokółu tego nie wynika, by ich zawiadomienie o terminie i miejscu posiedzenia nastąpiło z zachowaniem wymogów określonych art. 39 i następnych kodeksu postępowania administracyjnego.
Obowiązek zapewnienia prawa udziału wszystkim recenzentom na prawach strony wynika stąd, że dla osoby ubiegającej się o stopień naukowy, postępowanie przed Centralną Komisją ma charakter niejawny aż do chwili wydania decyzji.
Niezachowanie tego standartu uzasadnia uznanie, że wydanie w sprawie decyzji nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej w skrócie Ppsa) orzekł jak w sentencji wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów i zaskarżając wyrok zarzuciła naruszenie przepisów art.17 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386 ze zm.) oraz § 14 Statutu Centralnej Komisji do Spraw Tytułów, wydanego z upoważnienia zawartego w art. 34 ust. 5 ww. ustawy, poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Wskazując na powyższą podstawę, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosła, iż nie można podzielić ustalenia Sądu pierwszej instancji, iż nie powiadomiono wszystkich recenzentów o terminie i miejscu posiedzenia Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych, gdyż w aktach administracyjnych znajdują się kierowane do nich pisma, a okoliczność, że fakt ten nie odnotowano w protokóle z posiedzenia sekcji nie ma dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenia.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej, błędne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji stwierdzające, iż recenzenci powołani w przewodzie habilitacyjnym uczestniczą na prawach strony w całym postępowaniu przed Centralną Komisja (art. 17 ust. 2 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych).
Przepis ten odnosi się bowiem wyłącznie do postępowania prowadzonego po wpłynięciu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i w tym postępowaniu w tej sprawie udział recenzentów został zapewniony.
Ponadto § 14 Statutu Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych przewiduje, że postępowanie przed tą Komisją do chwili wydania decyzji ma charakter niejawny. Zatem dopiero po wydaniu przez Komisję decyzji i wpłynięciu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, recenzenci przewodu habilitacyjnego uczestniczą w tym postępowaniu na prawach strony.
Dr K. K., reprezentowana przez adwokata, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu odpowiedzi wskazała, iż brzmienie przepisu art. 17 ust. 2 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych jest jasne i wynika z niego, że recenzenci z przewodu habilitacyjnego uczestniczą w postępowaniu przed Centralną Komisją na prawach strony, a nie tylko w postępowaniu toczącym się na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przepis ten nie ogranicza uprawnień recenzentów do brania przez nich udziału wyłącznie w postępowaniu prowadzonym wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przepis § 14 Statutu nie wyklucza uprawnienia do występowania recenzentów z przewodu habilitacyjnego na którymkolwiek etapie postępowania przed Komisją.
Postanowienia Statutu nie mogą zawężać uprawnień przyznanych ustawą.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do przepisu art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Oznacza to, że Sąd jest związany zarzutami skargi kasacyjnej sformułowanymi przez wnoszącego skargę i nie może z własnej inicjatywy, z urzędu dokonywać kontroli zaskarżonego wyroku poszukując uchybień nie będących przedmiotem tych zarzutów. Złożona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie określa czy zaskarża wyrok w całości czy w części. Uchybienie to nie mogło jednak skutkować odrzuceniem skargi kasacyjnej.
Dokonując oceny zaskarżonego wyroku w zakresie wyżej określonym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż został on wydany z naruszeniem prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 2 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych.
W zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji uznał, że przepis ten stanowiący, iż w przewodzie habilitacyjnym uczestniczą w postępowaniu przed Centralną Komisją na prawach strony rozciągają się na postępowanie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, iż odnosi się on bezpośrednio do postępowania toczącego się jedynie w przypadku niezatwierdzenia przez Centralną Komisję uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego, w postępowaniu prowadzonym na skutek wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Udział recenzentów nie dotyczy zatem całego postępowania przed wskazaną komisją.
Należy podzielić zawarty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argument, że gdyby zamiarem ustawodawcy było zapewnienie udziału recenzentów w całym postępowaniu, to uregulowałby ich udział w tym postępowaniu bądź w ust. 1, bądź też w trzecim nowym ustępie tego artykułu. Trafność tego stanowiska znajduje potwierdzenie w piśmiennictwie. W pracy B. Adamiak, J. Borkowski – Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne. Warszawa 1993 str. 87 wyrażono następujący pogląd "Zgodnie z art. 17 ust. 2 zdanie trzecie ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych, w postępowaniu prowadzonym przez Centralną Komisję do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych, na skutek wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (który może być wniesiony, gdy Komisja nie zatwierdziła uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego) na prawach strony uczestniczą recenzenci z przewodu habilitacyjnego. Z brzmienia przepisu wynika, że prawa te uzyskują z chwilą wszczęcia ponownego postępowania w sprawie".
Argumentem potwierdzającym prawidłowość zaprezentowanego poglądu jest brzmienie art. 19 ust 4 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 14 czerwca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.) zgodnie z którym recenzenci powołani w przewodzie habilitacyjnym mogą brać udział w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 183 § 1, art. 185 § 1 i art. 207 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji wyroku.