Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2012 r. sygn. akt SA/Wa 1397/12, po rozpatrzeniu skargi M.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...].
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:
M.Z. wnioskiem z dnia 9 marca 2012 r. wystąpił o: przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na różne potrzeby, m.in. na zakup żywności.
Po rozpatrzeniu wniosku Prezydent m.st. Warszawy decyzjami z dnia [...] marca 2012 r. przyznał wnioskodawcy prawo do korzystania bezpłatnie z jednego gorącego posiłku dziennie (bez możliwości zamiany na suchy prowiant) w okresie od 1 kwietnia 2012 r. do dnia 15 kwietnia 2012 r. oraz odmówił przyznania zasiłku celowego na: zakup odzieży, pokrycie opłat mieszkaniowych (energia, gaz, zaległy czynsz) w lokalu socjalnym, pokrycie opłat mieszkaniowych (energia, gaz, czynsz, internet) i zakup żywności. Ponadto decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. organ I instancji przyznał wnioskodawcy prawo do bezpłatnego korzystania z jednego gorącego posiłku dziennie (bez możliwości zamiany na suchy prowiant) w okresie od 16 kwietnia 2012 r. do dnia 30 września 2012 r.
Od wyżej wymienionych odmownych decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. M.Z. wniósł odwołania do organu II instancji. Między innymi odwołanie dotyczyło decyzji o odmowie przyznania zasiłku celowego na zakup żywności. Po rozpoznaniu tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] maja 2012 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ II instancji wyjaśnił, że żądanie dotyczące pokrycia kosztów zakupu żywności mieści się wprawdzie w kategorii niezbędnej potrzeby bytowej, jednakże rozpoznając wniosek z dnia 9 marca 2012 r. organ I instancji z uwagi na ograniczone możliwości finansowe zmuszony był udzielić pomocy jedynie zabezpieczając najważniejsze potrzeby wnioskodawcy, jakim są dofinansowanie wyżywienia w formie jednego ciepłego posiłku dziennie i zakup leków. Dokonując wyboru wśród zgłaszanych potrzeb dotyczących żywności organ uznał za bardziej potrzebne udzielenie wsparcia w formie gotowych posiłków.
Ponadto zdaniem organu II instancji M.Z. żądając w odwołaniu uwzględnienia słusznego interesu obywatela nie wziął pod uwagę interesu innych osób zwracających się do Ośrodka Pomocy Społecznej oraz interesu społecznego. Zważywszy na skromne środki finansowe wnioskodawcy nie będzie on w stanie zaspokoić wszystkich swoich oczekiwań. Podobnie jak Ośrodek Pomocy Społecznej będzie musiał ustalić hierarchię swoich potrzeb i podjąć decyzję o samodzielnym sfinansowaniu zakupu żywności.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M.Z. Strona skarżąca stwierdziła, że spełnia wszelkie kryteria do udzielenia pomocy, Kolegium zaś zarzuciła wydanie decyzji w sposób sztampowy, bez wnikliwej oceny jej sytuacji materialnej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 19 grudnia 2012 r. pełnomocnik z urzędu skarżącego poparł skargę wniesioną w niniejszej sprawie. Pełnomocnik wskazał, że M.Z. cierpi na cukrzycę typu 2, co wynika z akt administracyjnych sprawy i zostało potwierdzone w załączonej do skargi karcie informacyjnej z pobytu szpitalnego skarżącego. Zdaniem strony skarżącej schorzenie takie wymaga stosowania specjalistycznej diety dostosowanej do potrzeb chorego, czego nie uwzględniły organy wydając odmowną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1397/12 uchylił zaskarżone decyzje. Wyjaśnił, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż M.Z. wystąpił m.in. o pomoc finansową przeznaczoną na zakup żywności. Podstawą odmowy przyznania zasiłku celowego w niniejszej sprawie było zaś stwierdzenie przez organy orzekające, że mając ograniczone możliwości finansowe Ośrodek Pomocy Społecznej zmuszony był udzielić pomocy jedynie zabezpieczającej najważniejsze potrzeby wnioskodawcy, jakimi były dofinansowanie wyżywienia w formie jednego gotowego posiłku dziennie i zakup leków w kwocie 410 zł, o które również zwrócił się M.Z. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego takie stanowisko organów wyrażone w zaskarżonych decyzjach jest przedwczesne.
Sąd I instancji uznał, że w realiach rozpatrywanej sprawy wyjaśnienia wymaga, czy dla wnioskodawcy (osiągającego dochód 477 zł miesięcznie) cierpiącego na cukrzycę typu 2 (które to schorzenie wymaga stosowania specjalistycznej diety, co wynika m.in. z karty informacyjnej z pobytu szpitalnego kwiecień-czerwiec 2012 r.), dla którego został przyznany w ramach pomocy społecznej tylko jeden ciepły posiłek dziennie (bez możliwości zamiany na suchy prowiant), niezbędną potrzebą bytową wymagającą zabezpieczenia nie jest właśnie wsparcie poprzez dofinansowanie zakupu żywności.
W ocenie Sądu I instancji brak rozważenia powyższej kwestii przez organy obu instancji i oparcie się jedynie na stwierdzeniu o uprzednim korzystaniu przez wnioskodawcę z wypłaconych zasiłków celowych (w tym wsparcia w formie jednego ciepłego, gotowego posiłku dziennie) stanowi naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) uchylił zaskarżone decyzje.
Skargę kasacyjną od tego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie. W złożonej skardze zarzuciło kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:
- - prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 4 in fine ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że pomimo braku możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej, co w ocenie Kolegium stanowi wystarczająca przesłanką do odmowy przyznania świadczenia, dla rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest przeprowadzenie dalszego postępowania wyjaśniającego przez organy administracji,
- - postępowania, tj. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 7, 8, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, z uwagi na bezpodstawne uznanie, że stanowisko organów jest przedwczesne oraz stwierdzenie przez sąd, że organy naruszyły wyżej wymienione przepisy kpa, co miało na tyle istotny wpływ na wynik sprawy, by stanowić podstawę do uchylenia prawidłowych i zgodnych z prawem, w ocenie Kolegium, decyzji.
Wobec powyższego skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty na poparcie zasadności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.
Istota problemu, jaki zarysował się w rozpatrywanej sprawie, dotyczy tego, czy w świetle zabranego materiału dowodowego zasadnie Sąd I instancji postawił organom rozpatrującym przedmiotową sprawę zarzut braku rozważenia, przy odmowie udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności, kwestii schorzenia wnioskodawcy (cukrzyca typu 2), które wymaga stosowania specjalistycznej diety i oparcie się jedynie na stwierdzeniu o uprzednim korzystaniu przez wnioskodawcę z wypłaconych zasiłków celowych (w tym wsparcia w formie jednego ciepłego, gotowego posiłku dziennie). Czy zasadny jest zatem zarzut Sądu I instancji, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy naruszyły art. 7, 8, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa w sposób mogący mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Rozstrzygając to zagadnienie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć negatywnie.
Organy administracji nie mogły bowiem naruszyć zasad postępowania dowodowego w skutek niezbadania kwestii ewentualnej diety dla osoby chorej na cukrzycę typu 2, skoro fakt stosowania takiej diety nie został w aktach sprawy w żaden sposób udokumentowany. Umknęło uwadze Sądu I instancji, że widniejący w karcie informacyjnej z pobytu szpitalnego zapis, do którego odwołuje się Sąd, jest zatytułowany "Proponowane zalecenia". Nie jest to zatem stwierdzenie faktu pozostawania skarżącego na tzw. diecie cukrzycowej. Umknęła również Sądowi I instancji okoliczność, że w trakcie całego postępowania administracyjnego fakt stosowania diety cukrzycowej nie był przez skarżącego podnoszony.
Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, z których wynikałyby konkretne zalecenia dietetyczne dostosowujące spożywane przez niego pożywienie do stanu jego zdrowia, a z których wynikałaby konieczność zakupu tylko określonych produktów żywnościowych. Podkreślić przy tym należy, że argument dotyczący diety cukrzycowej został podniesiony dopiero na etapie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez pełnomocnika ustanowionego dla skarżącego z urzędu.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że jedynie zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozumiany jako pominiecie przez ten Sąd faktu, że ani strona skarżąca, ani jej pełnomocnik nie wyjaśnili na czym w przypadku skarżącego konkretnie polega dieta cukrzycowa i czy w ogóle skarżący ją stosuje oraz jakie w tej sytuacji fakt ten mógłby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy, jest zasadny.
Mając powyższe na względzie na podstawie art. 188 w związku z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) Sąd orzekł jak w sentencji. O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.