Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 78/13, oddalił skargę M. P. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do komisji lekarskiej.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wojskowy Komendant Uzupełnień w O. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...]., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., obecnie t. j. z 2013 r., poz. 267), dalej "k.p.a." w związku z art. 28 ust.4c, art. 29 ust. 3a, art. 30a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j.: Dz.U. z 2012 r., nr 461 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o powszechnym obowiązku obrony", odmówił skierowania M. P. do komisji lekarskiej.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] października 2012 r. do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej wpłynął wniosek M. P. działającego przez pełnomocnika o zmianę kategorii zdrowia z E na A. Wniosek zgodnie z właściwością miejscową i rzeczową został przekazany do WKU w O. Organ wyjaśnił, że zmiana posiadanej kategorii zdrowia ustalonej w oparciu o przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony wymaga uprzedniego skierowania do komisji lekarskiej władnej do ustalenia kategorii zdrowia. Dlatego też właściwy w sprawie organ I instancji rozpoznał wniosek w zakresie możliwości skierowania wnioskodawcy do komisji lekarskiej (powiatowej lub wojskowej) celem ponownego ustalenia kategorii zdrowia.
Wojskowy Komendant Uzupełnień w O. ustalił, że M. P. stawał przed Powiatową Komisją Lekarską w O. w dniu 25 maja 2001 r. i zgodnie z wydanym orzeczeniem otrzymał kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej E. Nie odwołał się od orzeczenia i stało się ono ostateczne. Wnioskodawca uzasadnił potrzebę zmiany kategorii zdrowia chęcią podjęcia pracy w Państwowej Straży Pożarnej. Ponadto, jego zdaniem, orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej uznającej go za zdolnego do zawodowej służby wojskowej (kategoria Z) przeczy orzeczeniu ustalającemu kategorię zdrowia E. Organ wyjaśnił ponadto, że posiadanie przez wnioskodawcę kategorii Z wynika ze skierowania wnioskodawcy na dzień 24 lutego 2012 r. na komisję lekarską przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień. Wnioskodawca starał się bowiem o przyjęcie na uczelnię wojskową.
Organ podniósł, że zgodnie z przywołanymi w podstawie prawnej decyzji przepisami ustawy o powszechnym obowiązku obrony w przypadku osób posiadających kategorię zdolności E, właściwy Wojskowy Komendant Uzupełnień nie ma możliwości skierowania takich osób do powiatowej lub wojskowej komisji lekarskiej celem ponownego ustalenia kategorii zdrowia. Zgodnie bowiem z treścią art. 28 ust. 4c do powiatowej komisji lekarskiej nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E. Również art. 29 ust. 1 pkt 3a stanowi, że w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E. W świetle art. 30a ustawy kategoria E oznacza trwałą i całkowitą niezdolność do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Odnosząc się do okoliczności posiadania przez wnioskodawcę kategorii zdrowia Z uzasadniającej, zdaniem wnioskodawcy, zmianę posiadanej kategorii z E na A organ zauważył, że w art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j.: Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 593 ze zm.), zwanej dalej "ustawa o służbie wojskowej", ustalono następujące kategorie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej:
- - kategoria Z - zdolny do zawodowej służby wojskowej, co oznacza zdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego;
- - kategoria Z/O - zdolny do zawodowej służby wojskowej z ograniczeniami, co oznacza ograniczoną zdolność do dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych;
- - kategoria N - trwale lub czasowo niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz niezdolny do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego.
Organ wyjaśnił, że przepisy te regulują zdolność do zawodowej służby wojskowej, tymczasem wnioskodawca domaga się zmiany kategorii zdrowia uregulowanej w przepisach ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony nie określają możliwości zmiany posiadanej kategorii zdrowia w sytuacji, gdy dana osoba posiada kategorię Z w rozumieniu ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Nie określają również możliwości kierowania osób posiadających kategorię Z na komisje lekarskie celem zmiany czy też dostosowania kategorii orzeczonej w trybie ustawy o powszechnym obowiązku obrony do kategorii zdrowia ustalonej w trybie przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Ponadto organ podkreślił, że Wojskowy Komendant Uzupełnień kierując daną osobę na komisję lekarską w trybie przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony celem ustalenia zdolności do czynnej służby wojskowej działa jako organ administracji publicznej i może opierać swoją decyzję w tym przedmiocie wyłącznie w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Przepisy tej ustawy nie określają obowiązku lub uprawnienia kierowania na komisję lekarską, gdy dana osoba posiada kategorię Z, tzn. jest w świetle ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zdolna do zawodowej służby wojskowej. Skierowanie wnioskodawcy na komisję lekarską byłoby zatem w istniejącym stanie faktycznym decyzją wydaną bez podstawy prawnej.
Dodatkowo organ wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz.U. z 2009 r., Nr 12, poz. 68 ze zm.) oceny zdolności fizycznej i psychicznej kandydatów do służby w Państwowej Straży Pożarnej dokonują komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Zdolność fizyczna i psychiczna wnioskodawcy ubiegającego się o przyjęcie do Państwowej Straży Pożarnej nie jest zatem oceniana przez powiatową lub wojskową komisję lekarską.
M. P. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie art. 28 ust. 4d ustawy o powszechnym obowiązku obrony, a tym samym przyjęcie, iż nie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa takie orzeczenie lekarskie o nadaniu kategorii zdrowia E, któremu przeczy kolejne orzeczenie komisji lekarskiej nadające kategorię zdrowia Z w zakresie zdolności do zawodowej służby wojskowej, do pełnienia której wymagania są wyższe. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości, przez skierowanie na komisję lekarską, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu odwołania podniósł, że Wojskowa Komisja Lekarska uznała go za całkowicie niezdolnego do czynnej służby wojskowej i uznała, że posiada kategorię zdrowia E, to jest - niezdolny do służby w czasie pokoju i w czasie wojny. Wyjaśnił, że stara się o przyjęcie do Państwowej Straży Pożarnej. W trakcie tego procesu ponownie stanął przed komisją lekarską, która uznała go za zdolnego do zawodowej służby wojskowej przyznając mu kategorię zdrowia Z, co przeczy poprzedniemu orzeczeniu.
Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. [...] Na podstawie art. 127 § 2 i art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 4c, art. 29 ust. 3a, art. 30a ust. 1 pkt 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że skarżący ubiega się o zmianę orzeczonej w 2001 r. kategorii E na kategorię A, uzasadniając wniosek orzeczoną wobec niego przez wojskową komisję lekarską orzeczeniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. kategorią Z (zdolny do służby wojskowej).
Z akt sprawy wynika, że orzeczenie to zostało wydane w związku z ubieganiem się przez skarżącego o przyjęcie na studia do Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we W. Orzeczenie wydano w oparciu o ustawę o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Wynika z niego, że wojskowa komisja lekarska również rozpoznała u skarżącego astygmatyzm nadwzroczny obu oczu.
Organ II instancji, podzielając stanowisko zawarte w decyzji organu I instancji wskazał, że organy obu instancji związane są zasadą legalizmu wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.), zgodnie z którą organy działają na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, a zatem nie pozostawiają rozstrzygnięcia uznaniu organu orzekającego. Ustawodawca w art. 28 ust. 4c i art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony określił, że osoby posiadające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E nie są kierowane do powiatowej komisji lekarskiej, a w czasie pokoju nie ma możliwości kierowania osób posiadających kategorię zdolności D lub E do wojskowej komisji lekarskiej.
Dalej organ podniósł, że M.P. posiada kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej E, zatem w świetle przywołanych przepisów organ I instancji uznał prawidłowo, że nie może zostać skierowany do powiatowej lub wojskowej komisji lekarskiej. Skierowanie do komisji, pomimo posiadania przez wnioskodawcę kategorii Z orzeczonej w oparciu o przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, byłoby sprzeczne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami ustawy o powszechnym obowiązku obrony i stanowiłoby naruszenie tych przepisów. Przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony nie przewidują bowiem możliwości weryfikacji raz orzeczonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej poza przypadkiem określonym w art. 28 ust. 4d ustawy, tzn. poza przypadkiem, gdy ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa.
Istnieje również możliwość, zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy, zmiany ostatecznego orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej ustalającego kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej A lub B przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na pisemny wniosek osoby stawiającej się do kwalifikacji wojskowej lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli stan zdrowia tej osoby uległ istotnej zmianie. Organ zauważył, że wobec wnioskodawcy powiatowa komisja lekarska ustaliła kategorię E, zatem przepis ten w sprawie nie znajduje zastosowania.
Zdaniem organu II instancji nie jest zasadny zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 28 ust. 4d ustawy. Wszczynając tego rodzaju postępowanie powiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz osobę, wobec której orzeczona została kategoria zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E. Naruszenie tego przepisu, zdaniem skarżącego, polega na pominięciu przez organ I instancji okoliczności, że orzeczenie powiatowej komisji lekarskiej nr [...] ustalające kategorię zdrowia E jest orzeczeniem wydanym z naruszeniem prawa.
Organ zauważył, że po wydaniu przedmiotowego orzeczenia nie było podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej M. P., gdyż już w postępowaniu przed powiatową komisją lekarską przedstawił on historię choroby z poradni chirurgii dziecięcej oraz został skierowany na dodatkowe badania do poradni okulistycznej. Orzeczenie powiatowej komisji lekarskiej z 2001 r. nie zostało zaskarżone przez M. P., co oznacza, że orzeczenie to nie budziło jego wątpliwości co do zgodności z prawem. Nie budziło jego wątpliwości również na etapie wniosku o weryfikację kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej z dnia 8 października 2012 r., (wszczynającego niniejsze postępowanie), gdyż nic takiego z treści tego wniosku sporządzonego przez profesjonalnego pełnomocnika nie wynika.
M. P. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, powtarzając zarzuty i wnioski zawarte w odwołaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie powołanym wyżej wyrokiem oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, iż bezspornym w sprawie jest to, że Powiatowa Komisja Lekarska dla Powiatu O. orzeczeniem z dnia [...] maja 2001 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, uznała skarżącego za trwale niezdolnego do służby wojskowej, określając kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej E. Rozpoznano bowiem u skarżącego astygmatyzm nadwzroczny obu oczu. Skarżący nie odwołał się od orzeczenia i stało się ono ostateczne. Poza sporem pozostaje także to, że Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w K. wydanym na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych- orzeczeniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. określiła skarżącemu kategorię Z (zdolny do służby wojskowej), rozpoznając u skarżącego m. in. astygmatyzm nadwzroczny obu oczu. Z akt sprawy wynika, że orzeczenie to zostało wydane w związku z ubieganiem się przez skarżącego o przyjęcie na studia do Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych w W. Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 28 ust. 4c ustawy o powszechnym obowiązku obrony do powiatowej komisji lekarskiej nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E. Zdaniem Sądu przepis art. 28 ust. 4c ustawy o powszechnym obowiązku obrony ma kategoryczny charakter, nie pozostawiając organowi żadnej sfery uznania co do możliwości innego rozstrzygnięcia.
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E. Zdaniem Sądu I instancji przepis art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony nie upoważnia wojskowych komisji lekarskich do ponownego orzekania w czasie pokoju zarówno na wniosek zainteresowanej osoby, jak i z urzędu, o zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli stan jej zdrowia uległ istotnej zmianie.
Trafnie zatem, w ocenie Sądu, organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji stwierdził, że organ pierwszej instancji uznał prawidłowo, że o możliwości weryfikacji ostatecznego orzeczenia ustalającego kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej decyduje rodzaj posiadanej przez skarżącego kategorii ustalonej ostatecznym orzeczeniem komisji lekarskiej. Skarżący posiada kategorię E, co w świetle przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony uniemożliwia Wojskowemu Komendantowi Uzupełnień w O. skierowanie skarżącego do powiatowej lub wojskowej komisji lekarskiej celem ponownego ustalenia zdolności do czynnej służby wojskowej.
Wojskowy komendant uzupełnień jest również uprawniony do wnioskowania do powiatowej komisji lekarskiej, by zmieniła z urzędu kategorię zdrowia skarżącego. Zgodnie bowiem z treścią art. 28 ust. 4 ustawy powszechnym obowiązku obrony RP ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej A lub B, może być zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na pisemny wniosek osoby stawiającej się do kwalifikacji wojskowej lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli stan zdrowia tej osoby uległ istotnej zmianie. Skarżący nie posiada kategorii A lub B, zatem powiatowa komisja lekarska w świetle przywołanego przepisu nie może zmienić z urzędu kategorii E posiadanej przez skarżącego.
W ocenie WSA w Krakowie nie był trafny zarzut niezastosowania art. 28 ust. 4d ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Zasadnie, w ocenie Sądu, organ odwoławczy wskazał, że skarżący nie odwoływał się od orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej w O. z dnia [...] maja 2001 r., w związku z czym orzeczenie to stało się ostateczne.
Odnośnie osób, dla których ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, wprowadzono art. 28 ust. 4d stanowiący z kolei, że "wobec osób, dla których ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, przewodniczący powiatowej komisji lekarskiej wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności tych osób do czynnej służby wojskowej zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. O wszczęciu tego postępowania powiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz poborowego".
Jednocześnie ww. ustawa wprowadziła wspomniany na wstępie art. 29 ust. 3a stanowiący, że: "w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D albo E", który ma w sprawie decydujące znaczenie.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł M. P. i reprezentowany przez radcę prawnego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie norm prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 28 ust. 4d ustawy o powszechnym obowiązku obrony, a tym samym przyjęcie, iż nie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa orzeczenie lekarskie o nadaniu kategorii zdrowia E, któremu przeczy kolejne orzeczenie komisji lekarskiej nadające kategorię zdrowia Z w zakresie zdolności do zawodowej służby wojskowej, do pełnienia której wymagania są wyższe.
W oparciu o powyższy zarzut skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, przed zmianami wprowadzonymi w powołanej ustawie ustawą z dnia 24 października 2008 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 206, poz. 1288) oraz ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 22, poz. 120), ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej mogło być w każdym czasie zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na wniosek poborowego lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany. Nie ulegało wątpliwości, iż przepis ten dotyczył każdej osoby, która jako poborowy stawała przed komisją lekarską, była jako strona adresatem decyzji tej komisji, bez względu na treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, a więc także osoby, która z uwagi na zmianę okoliczności (zmiana stanu zdrowia) ubiegała się o ponowne badanie w celu uzyskania prawa do odbywania służby wojskowej.
Takie stanowisko dominowało w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. wyroki: NSA z dnia 28 lutego 2007 r., II OSK 1530/06, Lex nr 344521, WSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2008 r., II SA/Wa 1369/08, WSA w Poznaniu z dnia 3 czerwca 2009 r., IV SA/Po 206/09, oba zamieszczone w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Żadna z wymienionych w art. 30a ustawy kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej nie została wyłączona z możliwości domagania się jej zmiany na skutek zmiany stanu zdrowia. Dotyczyło to także poborowego, który otrzymał kategorię E lub D. Orzeczenia administracyjne, które pozbawiły poborowego możliwości domagania się zmiany orzeczenia o zdolności do służby wojskowej, np. ze względu na uprzednie uznanie ich za niezdolnych do służby wojskowej lub z uwagi na brak potrzeb uzupełnieniowych sił zbrojnych były eliminowane z obrotu prawnego, jako niezgodne z prawem.
Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 28 ust. 4-4d, ostatecznie ustalonego ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 22, poz. 120), która weszła w życie z dniem 11 lutego 2009 r., ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej A lub B może być zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na pisemny wniosek osoby stawiającej się do kwalifikacji wojskowej lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli stan zdrowia tej osoby uległ istotnej zmianie (ust. 4).
O wszczęciu z urzędu postępowania, o którym mowa w ust. 4, zawiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz osobę stawiającą się do kwalifikacji wojskowej (ust. 4a).
Wniosek o zmianę kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej A lub B składa się za pośrednictwem wojskowego komendanta uzupełnień. Do wniosku osoba stawiająca się do kwalifikacji wojskowej dołącza zaświadczenie lekarskie stwierdzające zmiany w jej stanie zdrowia, jakie nastąpiły od dnia ostatniego orzeczenia ustalającego kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej (ust. 4b).
Do powiatowej komisji lekarskiej nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E (ust. 4c). Wobec osób, dla których ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, przewodniczący powiatowej komisji lekarskiej wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności tych osób do czynnej służby wojskowej zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. O wszczęciu tego postępowania powiadamia się wojskowego komendanta uzupełnień oraz osobę stawiającą się do kwalifikacji wojskowej (ust. 4 d).
Obowiązujące przepisy wprowadzają zatem zróżnicowanie sytuacji prawnej osób ubiegających się o zmianę kategorii przydatności do służby wojskowej ze względu na rodzaj kategorii przydatności ustalonej wobec nich uprzednio decyzją ostateczną. Inny tryb przewidziano dla osób legitymujących się kategorią A lub B, a inny dla osób legitymujących się kategorią D lub E. Zgodnie z obowiązującymi unormowaniami wniosek zainteresowanego może być skutecznym narzędziem zmiany ostatecznego orzeczenia ustalającego kategorię zdolności do służby wojskowej A lub B. Wniosek taki składa się do powiatowej komisji lekarskiej za pośrednictwem wojskowego komendanta uzupełnień. Osobom, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E ustawa odmawia prawa skierowania do powiatowej komisji lekarskiej.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący miał ustaloną ostatecznie kategorię zdolności do służby wojskowej E. Oznacza to, że w obecnym stanie prawnym przepis art. 28 ust. 4c ustawy jednoznacznie stanowi o niekierowaniu (zakazie kierowania) takich osób do powiatowej komisji lekarskiej w celu zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Przepis ten ma kategoryczny charakter, nie pozostawiając organowi żadnej sfery uznania co do możliwości innego rozstrzygnięcia. Natomiast orzekanie o zdolności do czynnej służby wojskowej przez wojskowe komisje lekarskie według przepisu art. 29 - uzależnia skierowanie na badania w celu zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej od przesłanki potrzeb uzupełnieniowych sił zbrojnych.
Ponadto przepis art. 29 ust. 3a ustawy w odniesieniu do osób, którym ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, nie upoważnia wojskowych komisji lekarskich do ponownego orzekania w czasie pokoju, zarówno na wniosek zainteresowanej osoby lub z urzędu, o zdolności do czynnej służby wojskowej, nawet jeżeli stan jej zdrowia uległ istotnej zmianie.
W świetle powyższego jako prawidłowy należy ocenić zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Sąd I instancji zasadnie przyjął, iż art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP nie zezwala na kierowanie w czasie pokoju osób, którym ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, do wojskowej komisji lekarskiej. Przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP nie przewidują bowiem możliwości weryfikacji raz orzeczonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, poza przypadkami określonymi w art. 28 ust. 4d tej ustawy, tzn. poza przypadkiem, gdy takie ostateczne orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. Przepis art. 28 ust. 4d ustawy stanowi podstawę do działania przez organ (przewodniczącego powiatowej komisji lekarskiej) z urzędu. W sprawie niniejszej przedmiotem działania organu był natomiast wniosek skarżącego o zmianę kategorii z E na A. Dlatego też nie można podzielić poglądu zaprezentowanego w skardze kasacyjnej, że przepis art. 28 ust. 4d ustawy winien mieć w niniejszej sprawie, wszczętej wnioskiem skarżącego, zastosowanie.
Zarzut naruszenia art. 28 ust. 4d ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP jest zatem niezasadny.
Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.